Кіріспе

Американдық библиялық және еврей ғалымы (1836–1919)

Кроуфорд Хоуэлл Той (23 наурыз 1836 – 12 мамыр 1919), американдық еврей ғалымы, Вирджиния штатының Норфолк қаласында дүниеге келді. 1856 жылы Вирджиния университетін бітіріп, 1866–1868 жылдары Берлин университетінде оқыды. 1869–1879 жылдары Оңтүстік баптистік теологиялық семинарияда (алғашқыда Оңтүстік Каролина штатының Гринвилл қаласында, ал 1877 жылдан кейін Кентукки штатының Луисвилл қаласында) еврей тілінің профессоры болды. 1880 жылы Гарвард университетінде еврей және шығыс тілдерінің профессоры болып жұмыс істеді, онда 1903 жылға дейін библиялық әдебиет бойынша Декстер лекторы да болды.

Дау

Профессор Той Луисвиллдегі (Кентукки штаты) Оңтүстік баптистік теологиялық семинарияда профессор болып жұмыс істеген кезде, 1845 жылы құрылған Оңтүстік баптистік конвенциясының ең алғашқы теологиялық дауларының біріне қатысты. Еуропалықтардың Киелі кітапты сын тұрғысынан қарауы мен ғылымдағы жетістіктерге ықпал еткен Той, нәтижесінде Оңтүстік университетіндегі лауазымынан айырылатын интеллектуалды ізденістерге кірісті. Той Дарвиннің теорияларын Құдайдың "өз заманына сәйкес" аян еткен шындық деп қарастыра бастады. Юлиус Веллхаузеннің Еуропада кеңінен таралған, жазбаларды тарихи-сын тұрғысынан зерттеу әдісінің ықпалымен, Той Жаңа өсиет авторының сол кездегі раббилік түсіндірулерді пайдаланып, Ескі өсиеттің бірнеше аяттарының (мысалы, Псалм 16:10, Ишая 53) бастапқы мағынасын дұрыс түсінбегенін сенді. Оңтүстік университетінің алғашқы президенті доктор Джеймс П. Бойс, Тойдан мектептің негізгі қағидаларына қайшы келетін ілімдерді оқытудан бас тартуды сұрады. Бірақ Той студенттердің Ескі өсиетке қатысты сұрақтарына, өзінің модернистік түсінігіне сәйкес жауап беруге талап етті. 1879 жылғы сәуір айында "The Sunday School Times" газетінде Исаия 53:1–12 аятына қатысты оның көзқарастары туралы мақала жарияланды, бұл сол жылдың мамыр айында оның отставкаға кетуіне себеп болды.

Лотти Мунмен қарым-қатынасы

Оңтүстік семинариясындағы дау-дамайдан басқа, Той оқыту ісімен де танымал және бір кезде Лотти Мунмен кездесіп, оған ұзатылуға ниеттенген. Ол үшін Халықаралық миссияларға арналған SBC жыл сайынғы Рождестволық сыйлыққа оның есімі берілген. Той Лотти Мунмен алғаш рет Оңтүстік семинарияның негізін қалаушы Джон Бродус құрған Альбемарл әйелдер институтында танысты. Лотти тілдерді жақсы меңгерген, Оңтүстікте осы салада магистр дәрежесін алған алғашқы әйелдердің бірі болды. Бұрын латын, грек, француз, итальян және испан тілдерін үйренген Лотти Тойдің жетекшілігімен еврей және ағылшын грамматикасын үйренді. Той Мун туралы: «Ол мен оқыған ең жақсы ағылшын тілінде жазады» деп жазды. Лотти Мун Қытайдағы Тенчжоу қаласында миссионер болып қызмет етті. 1881 жылы Оңтүстік баптистерінің шетелдегі миссионерлік кеңесінің хатшысы Х.А. Тэппермен хат алысқанда, Мун қазір Гарвард университетінің профессоры болған Тойға үйлену жоспарын айтты. Ақырында, Той мен Мунның қарым-қатынасы олардың неке жоспарлары орындалмас бұрын ажырады. Мун үйлену тойын тоқтатуға діни себептерді көрсетті – Киелі кітапқа қатысты оның даулы жаңа сенімдері және Оңтүстік баптистері үшін Қытайда миссионерлік жұмысты жалғастыруға берген уәдесі.

Жазбалар

Израиль дінінің тарихы: Ескі Ғалымның бастауыш кітабы. Бостон: Американың унитариандық қауымдастығы, 1882 жыл. Жаңа Ғалымдағы цитаталар. Чарльз Скрибнер ұлдары, 1884 жыл. Иудаизм және христиандық: Ескі Ғалымнан Жаңа Ғалымға дейінгі ой дамуының сипаттамасы. Бостон: Литтл, Браун, 1891 жыл. Естер – Бабыл құдайы. Бостон: Хоутон Миффлин, 1898 жыл. Нақыл сөздер кітабына сыни және түсіндірмелі түсініктеме. Нью-Йорк: Скрибнер, 1899 жыл. Езекиел пайғамбар кітабы. Нью-Йорк: Додд, 1899 жыл. Діндер тарихына кіріспе. Бостон: Гинн, 1913 жыл.

Тиісті оқу

Парсонс, Майкл К. 2019. Кроуфорд Хауэлл Той. Мейкон, Джорджия: Мерсер университетінің баспасы.