Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джон Уильям Вэнэм (1913 – 13 ақпан 1996) – консервативті англикандық библиялық ғалым, өмірін академиялық және пасторлық қызметке арнаған. Оның төрт ұлының екеуі – Гордон Вэнэм мен Дэвид Вэнэм белгілі теологтар болып табылады. Вэнэм Киелі кітаптың қатесіздігін қорғауымен және шартты өлместік, яғни жоғалу доктринасына сенуімен танымал. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік әуе күштерінің капелланы қызметін атқарды және карьерасы бойында түрлі академиялық лауазымдарды иеленді. Оның "Тозаққа қарама-қарсы" кітабы көбінесе автобиографиялық сипатта болып, оның теологиялық көзқарастарын талқылайды. Вэнэмнің ғылыми еңбектеріне Жаңа өсиет грек тілінің негіздері және Матай, Марқ және Лұқаның жазылу мерзімін қайта қарастыру кіретін еңбектері жатады, бұл синоптық Евангелиялардың жазылу мерзімін зерттейді. Ол сонымен қатар "Құтылу жұмбағы" еңбегімен де танымал, онда Евангелиялардағы оқиғалардың үйлесімділігін дәлелдейтін Библияға түсіндірме береді. "Христос және Киелі кітап" еңбегінде Вэнэм Киелі кітаптың сенімділігі және Киелі кітапқа қатысты Мәсіхтің беделді көзқарасы туралы дәстүрлі пікірлерді қарастырады.
John William Wenham (1913 – 13 February 1996) was a conservative Anglican biblical scholar, who devoted his professional life to academic and pastoral work. Two of his four sons, Gordon Wenham and David Wenham, are also noted theologians. Wenham is known for his defense of biblical inerrancy and his belief in conditional immortality, a doctrine also known as annihilationism. He served as a Royal Air Force chaplain during World War II and held various academic positions throughout his career. His book Facing Hell is largely autobiographical, discussing his theological views. Wenham's academic work includes the well regarded Elements of New Testament Greek and Redating Matthew, Mark and Luke, which examines the dating of the synoptic gospels. He is also known for his work Easter Enigma, which offers Bible exegesis arguing for the harmony of the gospel accounts. In Christ and the Bible, Wenham examines the traditional view of Christ's authoritative view on scripture and the reliability of the Bible text.
Мансап
Венхам Суррейдегі Сандерстедте дүниеге келді және Уппингем мектебінде, Кембридж университетіндегі Пемброк колледжінде және Ридли Холлда білім алды. 1938 жылы дін қызметкері ретінде тағайындалғаннан кейін, ол Хэдли Вудтағы Сент-Пол шіркеуінде пасторлық қызмет атқарды және Хайберидегі Сент-Джон колледжінде оқытты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Корольдік әуе күштерінің капелланы болды, содан кейін 1948 жылдан 1953 жылға дейін Даремдегі Сент-Николас шіркеуінің викарі және Бристольдегі Тиндаль-холлдың директордың орынбасары қызметін 17 жыл атқарды. Ол "шартты өлместік" ұстанымын ұстанды – яғни, адам жанының табиғаты бойынша мәңгілік емес екеніне сенді; бұл сеніммен бірге, күнәкарлар тозаққа тасталғаннан кейін белгілі бір уақытта өртеліп, іс жүзінде жоқ болатыны туралы түсінік қатар жүреді (осы ілімді көбінесе анигиляционизм деп атайды). Венхам өзінің "Тозаққа қарамамен, 1913–1996 жылдардағы өмірбаяны" атты кітабында былай деп жазады: "Мен мәңгілік азаптаудың қорқынышты және Киелі кітапқа қайшы келетін ілім деп санаймын, ол көптеген ғасырлар бойы шіркеу санасының ауыр жүгі болды және оның Жақсы Жаңалықты (Евангелиені) ұсынуындағы үлкен кемшілік. Егер өлер алдында оны жоюға көмектесе алсам, мен шынымен бақытты болар едім". "Тозаққа қарамамен" кітабы оның қайтысынан кейін жарық көрді және көбінесе автобиографиялық, бірақ сонымен қатар Венхамның шартты өлместік және тозақтың шектеулі уақыттық табиғаты туралы жариялаған мақаласын да қамтиды.
Wenham was born in Sanderstead, Surrey and was educated at Uppingham School, Pembroke College, Cambridge, and Ridley Hall. After his ordination in 1938, he was curate at St Paul's Church, Hadley Wood and taught at St John's College, Highbury. He served as a Royal Air Force chaplain during World War II, followed by his term as vicar of St Nicholas' Church, Durham from 1948 to 1953, and seventeen years as vice principal of Tyndale Hall, Bristol. and one who held to the position of "conditional immortality" – or the belief that the human soul is not by default eternal in nature; this belief goes hand in hand with the notion that sinners, once cast into hell, are at some point burned up and essentially no longer exist (a doctrine also frequently referred to as annihilationism). In his book Facing Hell, An Autobiography 1913–1996, Wenham writes, "I believe that endless torment is a hideous and unscriptural doctrine which has been a terrible burden on the mind of the church for many centuries and a terrible blot on her presentation of the Gospel. I should indeed be happy, if before I die, I could help in sweeping it away." Facing Hell was published shortly after his death and is largely autobiographical, though also containing a paper Wenham published in regard to the doctrines of conditional immortality and the limited temporal nature of hell.
Академиялық жұмыс
Жаңа өсиеттің грек тіліндегі ғалымдары арасында Вэнхамның «Жаңа өсиеттің грек тіліндегі элементтері» атты еңбегі жоғары бағаланады және ол Наннның кіріспелік «Койне» грек тілі оқулығының жалғасы болды. 1992 жылы Джон Вэнхам «Маттай, Марк және Луқаның қайта мерзімдеуі» атты еңбегін жариялады, онда бұл евангелиялардың мерзімделуі және бір-бірімен байланысы талқыланды (Вэнхамның жұмысына дейін либералды теолог Джон А.Т. Робинсон «Жаңа өсиетті қайта мерзімдеу» атты кеңінен танымал кітап жазған еді, ол евангелиялардың ерте мерзімін жақтады). Вэнхам шіркеу әкелерінің авторлық куәлігін қабылдады және синоптикалық евангелиялардың әрқайсысының өте ерте мерзімін болжады. Вэнхамның еңбегін Августин гипотезасын қолдаушылар жоғары бағалайды, бұл евангелия авторлығының дәстүрлі көзқарасы. Ғалымдар ХХ ғасырда Августин гипотезасының ең мықты екі қорғаушысы Джон Вэнхам және Б.К. Батлер екенін санайды. Вэнхамның Киелі кітап зерттеушілері мен діншілер арасында танымалдыққа ие болған еңбегі – оның «Шығыс жұмбағы» атты еңбегі болды, ол евангелия есептерінің үйлесімділігін дәлелдейтін Киелі кітапты түсіндіруді ұсынды. Осы екі еңбектің нәтижесінде Вэнхам христиан апологетикасы саласында осы мәселелерге қатысты жиі сілтеме жасалады. Оның «Маттай, Марк және Луқаның қайта мерзімдеуі» еңбегінде былай деп жазылған: «Шіркеу әкелері салық жинаушы Матайдың еврей тілінде еврейлерге алғаш жазғанын бірауыздан растайды: Папиас (шамамен 60–130), Ириней (шамамен 130–200), Пантен (шамамен 190), Ориген (шамамен 185–254), Евсевий (шамамен 260–340), Саламис Епифанийі (шамамен 315–403), Иерусалимдік Кирилл (шамамен 315–86) және басқалар осылай жазды. Еван Боханнан табылған Матайдың еврей тіліндегі евангелиясы түпнұсқадан бұзылған нұсқа болуы мүмкін. Бұл дәстүрге теңдессіз болса да, әр түрлі себептерге байланысты, әсіресе Папиастың сенімсіздігіне байланысты, кейбіреулер бүкіл дәстүрді одан шығарады». (Джон Вэнхам, «Маттай, Марк және Луқаның қайта мерзімдеуі» (1991), 116-бет). Вэнхам Марк евангелиясы екінші жазылған евангелия екенін де дәлелдеді, ол ішкі куәліктермен де, шіркеу әкелерінің куәлігімен де сәйкес келеді деп мәлімдеді. Өзінің «Христос және Киелі кітап» атты еңбегінде Вэнхам Киелі кітапқа қатысты Мәсіхтің авторитетті көзқарасын дәлелдеді. 7-тарауда Киелі кітап мәтінінің сенімділігін талқылау кезінде Вэнхам сыншыл және көпшілік (византиялық) мәтіндік топтары арасындағы пікірталасты сипаттайды, өзі византиялыққа бейім. Вэнхам «Жаңа өсиеттің мәтіні» (Евангелие, 1994) еңбегінде былай деп жазды: «Егер «византиялық редакторлар» дұрыс болса, бұл қазіргі Жаңа өсиет зерттеуінде мәтіндік мәселелерге артық көңіл бөлу түпнұсқа мәтінін қалпына келтіру үшін уақытты және күшті қажетсіз жұмсау болып табылады және оның нәтижелері қате болуы мүмкін».
Among New Testament Greek scholars, Wenham's work The Elements of New Testament Greek is well regarded, and was the successor to Nunn's introductory Koine Greek textbook. In 1992 John Wenham published Redating Matthew, Mark and Luke which discusses the dating of these gospels and the relationship of the gospels to one another (prior to Wenham's work, John A. T. Robinson, a liberal theologian, had written a widely known book titled Redating the New Testament which advocated an early date of the gospels). Wenham accepted the church father evidence of authorship, and inferred a very early date for each of the synoptic gospels. Wenham's work is well regarded by those who supported the Augustinian hypothesis which is the traditional view of gospel authorship. Scholars consider the two strongest defenders of the Augustinian Hypothesis in the twentieth century to be John Wenham and B. C. Butler. Wenham's work which gained him recognition among Bible scholars and lay persons was his work Easter Enigma which offered Bible exegesis that argued for the harmony of the gospel accounts. As a result of these two works Wenham is frequently cited in regard to these issues in the discipline of Christian apologetics. In his work Redating Matthew, Mark and Luke Wenham wrote regarding the book of Matthew the following: "The [Church] fathers are almost unanimous in asserting that Matthew the tax collector was the author, writing first, for Hebrews in the Hebrew language: Papias (c. 60–130), Irenaeus (c. 130–200), Pantaenus (died c. 190), Origen (c. 185–254), Eusebius (c. 260–340), Epiphanius of Salamis (c. 315–403), Cyril of Jerusalem (c. 315 86) and others write in this vein. The Medieval Hebrew gospel of Matthew in Even Bohan could be a corrupted version of the original. Though unrivaled, the tradition has been discounted on various grounds, particularly on the alleged unreliability of Papias, from whom some would derive the whole tradition." (John Wenham, Redating Matthew, Mark & Luke (1991), p. 116). Wenham also argued for the Gospel of Mark being the second gospel written which he claims is consistent both with internal evidence and with the testimony of the church fathers. In his work Christ and the Bible Wenham sets out his case for Christ's authoritative view on scripture. In discussing the reliability of the Bible text in Chapter 7, Wenham describes the debate between critical and majority (Byzantine) text factions, himself leaning towards the Byzantine. Wenham in, 'The New Testament Text' (Evangel, 1994), wrote that if the 'pro Byzantine editors [ ] are right, this would mean that the great preoccupation with textual matters in modern New Testament study has largely been an unnecessary use of time and energy, as far as the recovery of the original text is concerned, and its results seriously misleading.'