Кіріспе

Британдық епископ, ғалым және теолог (1825–1901)

Брук Фосс Уэскотт (12 қаңтар 1825 – 27 шілде 1901) – ағылшын епископы, библиялық ғалым және теолог, 1890 жылдан өліміне дейін Дарем епископы қызметін атқарды. Ол ең көп танылғаны – 1881 жылы «Жаңа өсиет» грек тіліндегі түпнұсқасын бірлесіп редакциялауы. Ол Ұлыбритания империясының ынталы қолдаушысы болды.

Ерте өмір және білім

Ол Бирмингемде дүниеге келді. Оның әкесі Фредерик Брук Уэсткотт ботаник болған. Весткотт Джеймс Принс Ли басшылығымен Бирмингемдегі Король Эдвард VI мектебінде оқыды, онда ол кейін Дарем епископы болған Джозеф Барбер Лайтфутпен дос болып кетті.

Оқытушылық мансабының алғашқы жылдары

Диплом алғаннан кейін Весткотт Тринити колледжінде тұрып қалды. 1849 жылы ол стипендия алды; сол жылы оны бұрынғы директоры Джеймс Принс Ли, қазір Манчестер епископы диякондыққа бекітті. 1851 жылы ол священник болып тағайындалды және Харроу мектебінде мұғалім болып жұмыс істеді. Ол философиялық, патристикалық және тарихи зерттеулерге көп көңіл бөлді, бірақ ең басты қызығушылығы Жаңа өсиетке қатысты болды. 1851 жылы ол "Евангелие үйлесімділігінің негіздері" атты Норисиан сыйлығына ие болған эссесін жариялады. Кембридж университетінің Норрис теологиялық сыйлығы 1781 жылы Норфолк графтығының Уиттон қаласының Джон Норрис мырзасының өсиетімен құрылды, ол жиырмадан отыз жас аралығындағы үміткерлердің теологиялық тақырыптағы үздік эссесі үшін берілді. Ол мектептегі міндеттерін теологиялық зерттеулермен және әдеби еңбектермен үйлестірді. Ол Чарльз Вон мен Генри Монтегю Батлердің басшылығымен Харроуда шамамен жиырма жыл жұмыс істеді, бірақ үлкен топтардың арасында тәртіпті сақтау оңай болмады. Бұл еңбек аталған тақырып бойынша ағылшын тіліндегі стандартты жұмысқа айналды. 1859 жылы оның "Евангелиедегі кереметтердің сипаттамалары" атты кітабы жарық көрді. 1860 жылы ол "Евангелие үйлесімділігінің негіздері" эссесін "Евангелиелерді зерттеуге кіріспе" деп кеңейтті. Весткотттың Смиттың Киелі кітап сөздігіне жазған мақалалары, әсіресе "Канон", "Маккавейлер" және "Вульгата" тақырыптарындағы еңбектері, оның кейіннен жарық көрген танымал кітаптары "Киелі кітап шіркеуде" (1864) және "Ағылшын Киелі кітабының тарихы" (1869) кітаптарына жол ашты. Сол кезеңге "Қайта тірілу туралы Ізгі хабар" (1866) кітабы да жатады. Ол тарихи ғылым мен таза акыл-ойының талаптарын мойындады. Кітап жарық көрген кезде оның апологетикалық әдісі жаңалыққа толы болды, бірақ стильдің қиындығынан кемшіліктері болды. 1865 жылы ол B.D., ал 1870 жылы D.D. дәрежесін алды. Кейін Оксфордтан (1881) D.C.L., ал Эдинбургтан (1883) D.D. құрметті дәрежесін алды. 1868 жылы Весткоттты епископ Коннор Маги (Питерборо) емтиханшы-капеллан етіп тағайындады; келесі жылы ол Питерборо канонигі болып тағайындалды, бұл оны Харроудан кетуге мәжбүр етті. Весткотт енді өзіне лайықты қызметке ие болды. Ол университетте теологиялық білім деңгейін көтеруде маңызды рөл атқарды. Лайтфут пен Хорттың қолдауымен ол діни білім беру ережелерін реформалады және жаңа теологиялық циклдің құрылуына және алғашқы қайта қаралуына жауапты болды. Ол лекцияларды жоспарлап, жаңа діни мектеп пен кітапхананы ұйымдастырды. Ол көп еңбек етіп, университет мансабының көптеген артықшылықтарынан бас тартты, сонда оқуларын одан әрі жалғастыра алады және студенттерімен көбірек қарым-қатынас жасай алады. Бұл тізімге ол ең алдымен тікелей қатысқан қасиетті міндеттерге үміткерлерге арналған Оксфорд пен Кембридждің алдын ала емтиханы да қосылуы керек. Лайтфуттың 1879 жылы Дурхам епископы болу үшін кеткені Весткотт үшін үлкен қайғы болды. Дегенмен, бұл оның беделін одан да арттырды. Ол Лайтфуттың бұрынғы практикалық қабілеттеріне қатысты мәселелерде жетекшілік етуге мәжбүр болды.

Мұрасы мен ықпалы

Весткотт тар маман емес еді. Ол поэзияны, музыканы және өнерді жақсы көретін. Оның әдебиетке деген ықыласы кең болды. Ол Еврипидті мақтаудан ешқашан шаршаған жоқ, Роберт Браунингтің еңбектерін зерттеді. Ол сондай-ақ талантты суретші екені айтылды, және ол, егер діни қызметке келмегенде, сәулетші болар еді деп жиі айтар еді. Ол Кембридж университетіндегі табиғаттану ғылымдарының дамуын қызығушылықпен қадағалап отырды. Өзінің ойларын нақтылауға немесе ой-пікірінің негізін кеңейтуге ешқандай қиындықтан жалтарған жоқ. Осылайша, ол бір жазғы демалысын Огюст Конттың «Позитивті саясат» еңбегін мұқият талдауға арнады. Ол «Шығыс қасиетті кітаптарын» жаныбарлықпен зерттеді және христиандыққа қатысты ешқандай жүйелі көзқарас басқа діндердің философиясын назарға алмауға құқық бермейтінін шын ниетпен қорғады. Сыртқы әлем оны мистик деп есептейтін, және мистикалық немесе қасиетті көзқарас, шындығында, оның оқытуының маңызды бөлігін құрайды. Осы тұрғыдан ол 17 ғасырдың Кембридж платониктерімен және оған терең құрметпен қараған Ф.Д. Мориспен көптеген ортақ белгілеріне ие болды. Ол шіркеу реформасының, әсіресе мирянға кеңірек өкілеттік беру бағытының жақтаушысы болды. Оның теологиялық еңбектерінде Киелі кітаптағы Құдайдың аян беруіне және тарихты оқытуға үлкен мән берілді. Оның зерттеулері Англияда Қайта тірілу және Жанға кіру туралы ілімдердің қазіргі түсінігіне үлкен үлес қосты. Ол Хортпен бірлесіп Жаңа өсиеттің грек тіліндегі мәтінін зерттеудегі жұмысы ағылшын тіліндегі Киелі кітапты сынаудың ең үлкен жетістіктерінің бірі ретінде сақталды. Хорттың мәтінге жазған кіріспесінде түсіндірілген қағидалар екі дос арасындағы жылдар бойы жүргізілген жан-жақты зерттеулер, үздіксіз хат алмасу және пікір алмасу нәтижесінде туындады. Бұл еңбек Ұлыбританиядағы және Еуропадағы ғылыми сарапшылар арасында бірден мойындалды, бұл ежелгі мәліметтерді пайдалану және жіктеудегі үлкен прогрестің танылуы болды. Оның түсіндірмелері Лайтфутпен бірге 19 ғасырда Англия шіркеуі жасаған Киелі кітапты түсіндірудің ең жақсы үлгісі саналады. Брук Фосс Весткотт Англия шіркеуінде 27 шілдеде еске алынады.

Дау

Кейбір американдық фундаменталистер Весткотт пен Хорттың грек тіліндегі Киелі кітап мәтінін бұрмаланған деп айыптады. Осы сыншылардың көпшілігі "Кинг Джеймс ғана" қозғалысына жатады. "Жаңа дәуір" атты кітабында Кинг Джеймс ғана авторы Гейл Риплингер оларды келтіреді. Онда ол Весткоттты оккультизммен байланысты деп айыптайды. Дегенмен, Весткотттың өзі былай деп жазды:

"Көп жыл бұрын мен "рухани" құбылыстарды мұқият зерттедім және нақты қорытындыға келдім, оны сіздің сұранысыңызға жауап ретінде білдіруге міндеттімін деп ойлаймын. Менің пікірімше, барлық рухани мәселелерде Киелі кітап біздің ең жоғары басшылығымыз болып табылады. Сондықтан Киелі кітапта рухани қызметтер жиі тіркелгенімен, оларды іздеуге ешқандай ынталандыру жоқ. Керісінше, жағдай мүлдем басқаша. Сондықтан медиумдар арқылы адамдармен байланысқа түсетін тұлғаларға кез келген ерікті жол табуды заңсыз және қауіпті деп санаймын. Мен кісінің (менің түсінігімше) өмір мен үміт үшін қажеттінің бәрін Инкарнация фактісінде көремін."