Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Penrhyndeudraeth () – Уэльстің Гвинедд графтығындағы шағын қала және қауымдастық. Қала Дуврид өзенінің сағасына жақын, A487 тас жолының бойында, Портмадогтан шамамен 5 шақырым (5 км) шығысқа қарай орналасқан. 2011 жылғы халық санауы бойынша халқы 2 150 адамды құрайды, бұл 2001 жылғы 2 031 адамнан артық. Қауымдастыққа Минффорд және Портмейрион ауылдары кіреді.
Penrhyndeudraeth (; ) is a small town and community in the Welsh county of Gwynedd. The town is close to the mouth of the River Dwyryd on the A487 nearly 3 mile (5 km) east of Porthmadog, and had a population of 2,150 at the 2011 census, increased from 2,031 in 2001. The community includes the villages of Minffordd and Portmeirion.
Тарих
Жоғары Пенриндегі бірнеше коттедждерден тұратын ежелгі елді мекен бастапқыда Cefn Coch ("Қызыл қырқа") деп аталған, және бұл атау Penrhyndeudraeth бастауыш мектебінде сақталған, ол Ysgol Cefn Coch деп танылады; алайда, қаланың өзі салыстырмалы түрде жаңа. Оның орнында бұрын үлкен, тұрқымаған көлді қоршап тұрған, денге тудыратын батпақ болған. Қазіргі қаланың коммерциялық орталық ретінде пайда болуы 19-шы ғасырдың ортасында батпақты құрғатып, көлді кептірген және көптеген көшелер салған, Минффорд маңындағы Кастелл Деудраеттен Дэвид Уильямсқа қарызды. Тремадогты салған құрылысшы мен оның итальяндық шеберлері жасаған қала құрылысы жоспарын қабылдап, Уильямс Пенриндеудретке кең көшелер мен ашық кеңістіктер сыйлады. Басты алаң – төрт бағытқа тармақталатын жол торабы: біреуі стансаға, біреуі Портмадогқа, біреуі Maentwrog-қа, ал екіншісі Лланфротен мен Абергласлин асуына жетелейді. Уильямстың қызы Элис Пенриндеудретке елдегі алғашқы әйелдер институттарының бірі үшін алғашқы залын салдырды. 19-шы ғасырдағы көптеген жерді мелиорациялау жобаларына дейін (Портмадогтағы Коб сияқты) және Ффестиниог теміржолының салынуына дейін, олардың екеуі де экономикалық өсуге түрткіс берді, жергілікті тұрғындар ауыл шаруашылығы мен шағын көлемдегі мыс өндіруге тәуелді болды. Кейбір адамдар Двирид өзенінде қайықпен жұмыс істеп, Maentwrog-тан теңізге шифер тасын экспортқа тасыды. Сол кездегі жергілікті әйелдер жергілікті базарларда сату үшін өзен сағасынан моллюска жинады. Penrhyndeudraeth қаласы жергілікті халық арасында, әсіресе Blaenau Ffestiniog және Porthmadog тұрғындары арасында Penrhyn Cocos (немесе ағылшын тілінде "Cockletown") деп белгілі. Penrhyndeudraeth пен Minffordd арасындағы жарты жолда, Сноудония ұлттық паркінің бас штабының жанында, бірақ бөлек орналасқан Хендре Холл тұр, онда 1648 жылы Хэмфри Хэмфрис дүниеге келді. Ол 1689 жылдан 1701 жылға дейін Бангор, содан кейін Херефорд епископы болды және 1712 жылы қайтыс болды. Пенриндеудретке қатысты шіркеудегі отбасылық мүсіндердің бірі оның бейнесін көрсетеді. Сондай-ақ, 1690 жылы Ричард Хамфрис Лланфротен шіркеуінің күзетшісі болып жұмыс істеген кезде сыйлаған еменнен жасалған сандық бар. Penrhyndeudraeth пен Minffordd арасындағы "Cae Ednyfed" деген жер бұрын Льюэллин ап Iorwerth-тің бас қолбасшысы Ednyfed Fychan-ның меншігі болған. Қала әрдайым діни болған жоқ. Методшылар тарихының басында олар шіркеулер құрды және қауымдастық жиналыстары (seiadau) ұйымдастырылды. Тиддин Исафта жиналыстар өткізген Дэниел Роуленд сияқты жаңғыртушылар туралы әңгімелер бар, ал ақын Даффид Сион Сиамс жаңа дінді ашық түрде қарғып, өзіне сенгенше. Ол методистерді аяусыз сынап, олардың барлық сыншыл поэзиялық туындыларын ауыл алаңында қоғамдық өртке жебеп жіберді. Ескі методистердің алғашқы қауымдық тостағанын Аберистуиттегі Ұлттық кітапханада көруге болады. Қала бастапқыда екі англикандық приходқа – Лланфротен мен Лландекуинге бөлінген. Қасиетті Үштік шіркеуі 1858 жылы салынды, ал 1897 жылы Пенриндеудретке жаңа приход құрылды. 130 жыл бойы жарылғыш заттарды өндіру зауыты қаланың экономикалық негізін құрады. Тарихи тұрғыдан алғанда, халық Бленау Ффестиниогтағы шифер өндірісінен және Портмадогтың көлемді порты арқылы шикізат саудасынан түсетін жұмысқа тәуелді болды.
An older settlement of a few cottages at Upper Penrhyn was originally called Cefn Coch ('Red Ridge') and that name is perpetuated by the Penrhyndeudraeth primary school, which is known as Ysgol Cefn Coch; but the town proper is comparatively modern. The ground on which it stands was a malarial swamp encircling a huge stagnant pool. The present town owes its existence as a commercial centre to a local landowner, David Williams of Castell Deudraeth near Minffordd, who in the mid 19th century drained the swamp and dried the pool and constructed many streets. Adopting a scheme of town planning evolved by the builder of Tremadog and his Italian craftsmen, Williams gave Penrhyndeudraeth broad streets and wide open spaces. The main square is a road junction with choice of four roads one leading to the station, one to Porthmadog, one to Maentwrog and the other to Llanfrothen and the Pass of Aberglaslyn. Williams' daughter, Alice, built the first Institute Hall for one of the first British Women's Institutes in the country in Penrhyndeudraeth. Prior to the many 19th century land reclamation projects (including The Cob at Porthmadog) and the building of the Ffestiniog Railway, both of which spurred economic growth, the few local inhabitants relied on agriculture and small scale copper mining. Some men worked boats on the River Dwyryd, carrying slate from Maentwrog to the sea for export. Local women at that time gathered cockles in the estuary for sale in local markets. Penrhyndeudraeth is still known locally, especially by the people of Blaenau Ffestiniog and Porthmadog, as Penrhyn Cocos (or "Cockletown" in English). Halfway between Penrhyndeudraeth and Minffordd, next to the Snowdonia National Park HQ, but standing apart, is Hendre Hall, where, in 1648, Humphrey Humphreys was born. He became Bishop of Bangor from 1689 to 1701 and then of Hereford. He died in 1712. One of the family carvings at the Holy Trinity Church Penrhyndeudraeth is of him. There is also an oak chest which Richard Humphreys gave to Llanfrothen Church while working as its warden in 1690. The property named "Cae Ednyfed", between Penrhyndeudraeth and Minffordd, was once the property of Ednyfed Fychan, commander in chief to Llywelyn ap Iorwerth. The town has not always been very religious. Early in the history of the Methodists, they established chapels, and fellowship meetings (seiadau) were established. There is a history of revivalists such as Daniel Rowland who held meetings at Tyddyn Isaf and the poet Dafydd Siôn Siâms who publicly cursed the new religion before himself being converted. He chastised the Methodists mercilessly before burning all their critical poetic works in a public bonfire in the village square. The Old Methodists' original communion chalice is to be seen in the National Library in Aberystwyth. The town was originally in two Anglican parishes, Llanfrothen and Llandecwyn. Holy Trinity church was built in 1858 and a new parish of Penrhyndeudraeth was created in 1897. For 130 years, the explosives works were the economic backbone of the town. Historically, the population depended on employment offered by the slate industry at Blaenau Ffestiniog and the trade in raw materials through the busy harbour at Porthmadog.
Басқару
Осы атаумен сайлау округі бар. Бұл округ солтүстікке қарай Лланфротенге дейін созылып, халық саны 2587 адамды құрайды.
An electoral ward in the same name exists. This ward extends north to Llanfrothen with a total population of 2,587.
Жарылғыш заттар
Пенриндеудраттағы алғашқы жарылғыш зауыты 1865 жылы "Патенттік қауіпсіздік" мақта компаниясы ретінде құрылды. 1875 жылы лицензия алған және New Explosives Company компаниясының құрамына кірген, ол мақта, крахмал және үндістан каучугынан жарылғыш заттар өндірді. 1908 жылы ол Steelite Explosives Company Ltd болып өзгерді. 1915 жылы сол кездегі зауыттың көп бөлігі жарылыстан қирады. Осы оқиғамен қатар, Шотландиядағы Нобельдің жарылғыш зауытындағы тағы бір апат Ұлыбританияны Бірінші дүниежүзілік соғыста қажетті оқ-дәрілердің тапшылығымен күресуге мәжбүр етті. Сол кездегі жаңа тағайындалған оқ-дәрі министрі Дэвид Ллойд Джордж зауытты мемлекеттік меншікке алуға бұйрық берді, нәтижесінде зауыт қайта жаңартылып, оқ-дәрі өндіруге бағытталды және 349 жұмысшыны жұмысқа алған HM Factory Penrhyndeudraeth деп аталды. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін зауытта өндіріс жалғасты, бірақ 1921 жылы ол жабылып, сатылымға қойылды. Алайда, бұл зауыт үшін бастапқы нүкте ғана еді. Эссекстен Дурхамға пойызбен қайтып келе жатқан Кук соғыстан кейін сатылатын мемлекеттік зауыттардың тізімін жариялаған газет жарнамасына кез болып, HM Factory Penrhyndeudraeth оның назарын бірден аударды. Кук осы орынды аралап көрді және оның нитроглицерин өндірісі үшін өте қолайлы екенін анықтады, себебі ол бірнеше аңғарда орналасқан. 1958 жылы Р. Т. Кук зейнеткерлікке шықты, ал ICI Куктың жарылғыш компаниясының қалған акцияларын сатып алып, осымен Nobel’s Explosives Company Ltd деп аталған ICI жарылғыш бөлімшесінің толық еншілес компаниясына айналдырды. Оның Ардиерде, Айрширде кең өндіріс орны болды. ICI-нің бір бөлігі болғанына қарамастан, зауыт әлі де "Cooke’s Works" деп танылды. Кук есімі Пенриндеудратта бұрынғы зауыттың бір бөлігіндегі шағын өнеркәсіптік аймақтың атауы ретінде сақталды. ICI Куктың жарылғыш компаниясын толық сатып алғаннан кейін жұмыс істеудің қауіпсіз әдістерін енгізуге және заманауи технологияға көп инвестиция жасауға басымдық берді. Бұл өндіріс процестерін автоматтандыруға және қашықтан басқаруға әкелді, мақсаты – ондаған жылдар бойы зауытты мазалаған жаңа апаттың алдын алу еді. 1984 жылғы ұзаққа созылған кеншілер ереуілі және шетелдік көмір импортының бәсекелестігі кен орындарының жабылуына әкелді, бұл өз кезегінде кен орындарында қолданылатын жарылғыш заттарға деген сұранысты экономикалық тұрғыдан тиімсіз деңгейге дейін төмендетті. 1995 жылы зауыт жабылып, 1997 жылы тазартылды, осымен осы орында 130 жылға жуық жарылғыш заттар өндірісі аяқталды. Табиғат қорығы ресми түрде "Gwaith Powdwr" (Ұнтақ зауыты) деп аталады, бұл оның жарылғыш өнеркәсіптік тарихына лайықты құрмет көрсетіп, тарих кітаптарындағы орнын нығайтады. Зауыттағы апаттар салдарынан көптеген адам қаза тапты, және оларды еске алу үшін жергілікті тұрғындар "Klondike" деп аталатын тақташаны зауыттың жоғарғы жағына орнатты, ол онда жұмыс істегендердің барлығын құрметтейді.
The first explosives factory in Penrhyndeudraeth was established in 1865 as the Patent Safety Guncotton Company. It was licensed in 1875 and became part of the New Explosives Company, manufacturing explosives from guncotton, starch and India rubber. By 1908 it was the Steelite Explosives Company Ltd. In 1915, the vast majority of the then factory was destroyed by an explosion. Along with this accident and another at Nobel’s Explosives in Scotland, Britain faced fighting the First World War with a shortage of much needed munitions. The then newly appointed Minister for Munitions, David Lloyd George, ordered a Government requisition of the factory, which led to it being rebuilt to produce munitions and was known as HM Factory Penrhyndeudraeth, employing 349 workers. Following the end of the First World War, production continued at the factory, but in 1921, it was closed and put up for sale. This was merely just the beginning and not the end for the factory however. On his train journey back from Essex to Durham, Cooke came across a newspaper advertisement listing government owned factories that were up for sale following the war. HM Factory Penrhyndeudraeth drew his eye immediately and Cooke decided to visit the site and found it was perfect for the production of Nitroglycerin due to it being located in a series of valleys. In 1958, R. T. Cooke retired and ICI bought the remaining shares in Cooke's Explosives Company, now making it a fully owned ICI subsidiary within the ICI Explosives division known as Nobel’s Explosives Company Ltd which also had an extensive production site in Ardeer, Ayrshire. Although now a part of ICI, the factory was still known as “Cooke’s Works”. The Cooke name lives on in Penrhyndeudraeth, as the name of a small industrial estate on part of the former factory site. ICI's priority following its full acquisition of Cooke's Explosives was to introduce safer methods of working and heavily investing in modern technology, leading to some automation and remote control of production processes, with the aim of preventing another catastrophic accident that had blighted the factory over the decades. The prolonged miners' strike of 1984 and the competition from foreign coal imports resulted in wholesale pit closures which, in turn, reduced the demand for mining explosives to the point where production was no longer economic and the site was finally closed in 1995 and cleared in 1997, bringing nearly 130 years of explosives production at the site to an end. The nature reserve is officially known as “Gwaith Powdwr” (Powder Works) a befitting homage to its explosive industrial past, ensuring its continued place firmly in the history books. Many people died in accidents at the works, and there is a slate plaque at the top of the factory site known locally as “Klondike” to commemorate them and everyone who worked there.
Гранит
Ауданның тағы бір 19 ғасырлық өнеркәсібі – 1870 жылы қалалар мен қалалардағы жол салу үшін гранит тастарды өндіруге арналған Минффордтағы Гарт карьері. Жарылғыш заттар өндірісі сияқты, бұл карьер де 1872 жылы Кембрий темір жолының салынуына үлкен тәуелділікте болды. Карьер әлі де жұмыс істеп тұр, және ол Breedon Group компаниясына тиесілі, жол тасы мен теміржол балласын шығарады.
Another 19th century industry in the district is Garth Quarry at Minffordd, established in 1870 to make granite setts for road building in towns and cities. Like the explosives industry, the quarry relied heavily on the coming of the Cambrian Railways in 1872. The quarry is still operational, and owned by Breedon Group, producing roadstone and railway ballast.
Көлік
Қала A487 және A4085 тас жолының қиылысында орналасқан, олар Бедгелерт пен Кернарфон қалаларын байланыстырады. Бұл жолдың алғашқы бөлігі өте тар және Жоғарғы Пенрин арқылы тік көтеріледі. Кейбір жерлерде жол соншалықты тар, бір ғана көлік өте алады. Оңтүстісте жаңа Пон Бривет көпірі орналасқан, ол Харлех тас жолына қысқа жол ұсынады. Көпір сонымен қатар Кембрий жағалауы темір жолының магистральдық желісімен ортақ пайдаланылады. 2015 жылы ескі ағаш конструкцияны алмастырған 20 миллион фунт стерлингтік жаңа жол және теміржол көпірі ашылды. Ұрпақтар бойы II санаттағы Бривет көпірі Кембрий жағалауы темір жолын өткізіп, адамдарға Афон Двайрид өзенінен Пенриндеудреттен Лландекуинге дейін, автомобильдерге ғана қолайлы тар жолмен өтуге мүмкіндік берді. Жаңа көпір барлық көлік түрлеріне өтуге мүмкіндік береді және бұрынғы төлем алынбайды. Қаланың екі станциясы бар: Пенриндеудрет теміржол станциясы ауылдың оңтүстік жағында, Пулхелиден Шрусбериге дейін Кембрий жағалауы теміржолында, ал солтүстікте Пенрин теміржол станциясы, A4085 тас жолының жоғарғы бөлігінде, төбеде, Ffestiniog теміржолында орналасқан.
The town is at the junction of the A487 with the A4085 which connects with Beddgelert and Caernarfon. The first section of this road is very narrow and rises steeply through Upper Penrhyn. In places it is so narrow that only a single vehicle can pass. To the south is the new Pont Briwet bridge providing a short cut to the Harlech road. The bridge is also shared with the Cambrian Coast railway mainline. A new £20m road and rail bridge was opened in 2015, replacing the old wooden structure. For generations, the Grade II listed Pont Briwet carried the Cambrian Coast Railway, allowing people to cross Afon Dwyryd from Penrhyndeudraeth to Llandecwyn along a narrow road suitable for cars only. The new bridge allows all road vehicles to cross and the original toll is no longer applied. The town has two stations, Penrhyndeudraeth railway station on the southern side of the village on the Cambrian Coast Railway from Pwllheli to Shrewsbury and to the north, Penrhyn railway station, on the A4085 near the top of the hill, on the Ffestiniog Railway.
Мәдениет және мұра
2011 жылғы санақ бойынша Пенрхиндеудрет Уэльсте уэльс тілінде сөйлейтін 19-шы қауымдастық болып табылады, оның үш жастан асқан тұрғындарының шамамен 76%-ы уэльс тілінде сөйлей алатынын мәлімдеген. Ауылдың бастауыш мектебі Ysgol Cefn Coch-қа жасалған соңғы Estyn инспекциялық баянамасына сәйкес, оқушылардың 79%-ы уэльс тілінде сөйленетін отбасылардан келген. 2011 жылдың маусым айында Пенрхиндеудреттегі Royal Oak пабының жаңа ағылшын иелерінің келуіне байланысты туған жағдайда, клиенттер ашуланып пабтан шығып кетті және уэльс тілінде тапсырыс беруді тоқтатуды талап еткеннен кейін пневматикалық қарумен қорқытылды. Кейіннен паб басқарушысы ауыстырылды. Пенрхиндеудрет балалар мен жастар төрағалық ететін Эстеддфод жыл сайын Мемориалдық залда өткізіледі. Ауылда Сноудония ұлттық паркі басқармасының кеңсесі орналасқан. Пенрхиндеудрет аймағындағы жер-су аттарында ежелгі уэльс тілінің көптеген іздерін табуға болады, мысалы, «Pont Briwet / Бривет көпірі» (Бривет бритон тіліндегі «Brued» – көпір деген сөзбен байланысты). Тин и Берланның жанында қола дәуіріне жататын ескі құрылыстардың қалдықтары табылды. Penrhyndeudraeth-тен шыққан Alun 'Sbardun' Huws ауылға арнап «Strydoedd Aberstalwm» («Ескі көшелер») атты ән жазды. Оның танымал тобы Y Tebot Piws 2011 жылы Пенрхиндеудрет Мемориалдық залында қоштасу альбомын жазды.
According to the 2011 Census, Penrhyndeudraeth is the 19th most Welsh speaking community in Wales, with approximately 76% of its residents aged three years or older stating that they could speak Welsh. According to the latest Estyn inspection report of the village's primary school, Ysgol Cefn Coch, 79% of pupils come from homes where Welsh is spoken. In an incident in June 2011, with new English landlords of the Royal Oak pub in Penrhyndeudraeth, customers left the pub in anger and were threatened with an airgun after being told to stop ordering their drinks in Welsh. The pub subsequently had a change of management. The Penrhyndeudraeth Children and Young People's Chaired Eisteddfod is held annually at the Memorial Hall. The village is home to the Snowdonia National Park Authority headquarters. There are many language traces of Old Welsh to be found in the place names in the Penrhyndeudraeth area, such as “Pont Briwet /Briwet Bridge (Briwet is cognate with the Breton word "Brued" meaning bridge). Remains of old huts can be found near Ty’n y Berllan, which date back to the Bronze Age. Penrhyndeudraeth's Alun 'Sbardun' Huws wrote a song, Strydoedd Aberstalwm (approximately "streets of long ago"), in tribute to the village. His well known band Y Tebot Piws also recorded their farewell album at Penrhyndeudraeth Memorial Hall in 2011.
Футбол
Пенриндеудрат футбол клубының аға командасы және бірнеше жасөспірімдер командалары бар. Аға команда қазіргі уақытта Уэльс Альянс Лигасының 2-ші дивизионында екінші маусымын өткізіп жатыр, ал 2012-13 жылдары осы деңгейдегі алғашқы маусымында үшінші орын алғаннан кейін, сондай-ақ Дивизион 2 клубтары үшін арналған Take Stock Van Hire кубогын жеңіп алды, Mawddach Challenge Cup турнирінде күміс жүлдегер атанды және Лиганың 2-ші дивизионындағы ең жақсы ресми матч күні бағдарламасы үшін сыйлық алды. Бұл Гвинед Лигасындағы (2011–12) өте табысты маусымнан кейін болды, онда олар Лига чемпиондары атанды және "Гвинед Саффлю" мен "Боб Оуэн Мемориал" қалқандарын жеңіп алды. Жасөспірімдер командалары (14, 12, 11, 9 және 7 жасқа дейінгі) Llyn және Eifionydd жасөспірімдер футбол лигасынде ойнайды.
Penrhyndeudraeth F. C. has a senior team and several junior teams. The senior team are currently in their second season in the 2nd Division of the Welsh Alliance League, after finishing third in their first season at this level in 2012 13 and also winning the Take Stock Van Hire Cup (for Division 2 clubs), runners up in the Mawddach Challenge Cup and also receiving a trophy for the best official matchday programme in the League's 2nd Division. This followed a very successful campaign in the Gwynedd League (2011–12) when they finished as League Champions and also won the "Gwynedd Safeflue" and "Bob Owen Memorial" Shields. The junior teams (under 14, 12, 11, 9 and 7s) all play in the Llyn and Eifionydd Junior Football League.