Кіріспе

Кип Торнның ғылыми-популярлық кітабы "Black Holes & Time Warps: Einstein's Outrageous Legacy" – физик Кип Торнның 1994 жылы жарық көрген ғылыми-популярлық кітабы. Ол Ньютон механикасының бастауларынан 1990 жылдардың басына дейінгі қара тесіктер теориясының тарихы мен дамуын суреттермен көрнекті түрде баяндайды.

Шолу

Торн он төрт тараудан астамда шамамен хронологиялық тәртіппен Ньютон физикасындағы Микельсон-Морли экспериментінен туған дағдарысты, содан кейін Эйнштейннің арнайы салыстырмалылық теориясының дамуын (Минковски кеңістігінде математикалық тұрғыдан нақтыланды) және кейін Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теориясының шеңберіне гравитацияны енгізуін қарастырады. Қара тесіктер Эйнштейннің өріс теңдеулерінің мүмкін болатын шешімі ретінде жылдам танылды, бірақ көптеген физиктер оларды физикалық тұрғыдан ықтималсыз деп санады. Субрахманян Чандрасекардың жұмысы белгілі бір массадан асқан жұлдыздардың дегенерациялық қысыммен тұрақтап тұра алмайтынын көрсетті, бірақ бұл нәтиже Артур Стэнли Эддингтон тарапынан сынға ұшырады және ондаған жылдар бойы толық қабылданбады. Оқиғалар көкжиегіне ие объектілердің нақтылығы кеңінен мойындалғаннан кейін, мұндай объектілердің қасиеттерін жан-жақты зерттеуге мүмкіндік туды, нәтижесінде қара тесіктердің «шашы» болмайтыны анықталды – яғни, олардың қасиеттері тек массасымен, айналу жылдамдығымен және электр зарядымен анықталады. 1970 жылдары Стивен Хокинг оқиғалар көкжиегінің жанындағы кванттық флуктуациялардың нәтижесінде қара тесіктің булануы туралы сенсациялық болжам жасады. Kirkus Reviews басылымы «оқырман көптеген теориялық материалдар мен диаграммаларды қарастыруға мәжбүр болады – бұл сарапшы үшін түсінікті, бірақ қарапайым оқырман үшін тым қиын. Шындығында, Торн физика қауымдастығының тарихын баяндағанда жаңа оқырман үшін ең тиімді» деген пікір білдірді.