Кіріспе

Кейбір сүтқоректілердің құйрығындағы без

Қызғылт без немесе құйрықүсті без – еуропалық барс, түлкі, қасқыр, үй иті және үй мысығы сияқты кейбір сүтқоректілердің құйрығының үстіңгі бетінде орналасқан без. Басқа көптеген сүтқоректілердің секрециялық бездері сияқты, қызғылт без де өзгертілген тер және май бездерінен тұрады. Ол түр ішіндегі сигнал беруге, иіс қалдыруға қолданылады және әсіресе түлкілердің күшті иісіне себеп болады. Бұл без, аты айтқандай, қызғылт гүлге ұқсас ұшпалы терпендердің қоспасын бөліп шығарады, бірақ гүлдерге қарағанда олардың мөлшері әлдеқайда көп, сондықтан пайда болатын күшті иіс жағымсыз болуы мүмкін.

Түрлері бойынша

Иттерде қызғылт немесе қаудальды без 9-шы қаудальді омыртқаның үстінде орналасқан, бірақ тұқымға байланысты ол қалыптасқан күйінде немесе толығымен болмауы мүмкін. Қызғылт без ақуыз бен гидрофобты липидтерді бөліп шығарады, кең шығару арналарына ие, жалқы түктермен байланысты, цисталарсыз және жыныстық ерекшеліктері жоқ. Иттер мен мысықтар арасында бұл без көбінесе "еркек құйрығы" деп аталады, дегенмен ол асыл тұқымды еркектер ғана емес, екі жыныста да кездеседі. Бірақ, әлі белгісіз себептерге байланысты, иттің қызғылт безіндегі түк андроген деңгейі ұзақ уақыт бойы жоғары болғанда түсіп қалуға бейім. Қысқа түкті тұқымдарда әдетте көзге түспейтін бұл без, айқын сиреген түкпен жабылған аймақ ретінде көрінуі мүмкін, және осы без аймағының жағдайы асыл тұқымды иттерде ең көп кездеседі. Түлкілерде қызғылт без құйрықтың үстіңгі бетінде, денеден құйрықтың ұзындығының үштен бірі қашықтықта орналасқан. Қызыл түлкіде оның мөлшері шамамен 25х7,5 миллиметрді құрайды. Стерид гормондарының метаболизміне (немесе өндірісіне) қатысқандықтан, түлкілерді осы безді алып тастау арқылы "иіссіздендіруге" болмайды. Белгісіз себептерге байланысты, бездің секрециясы ультракүлгін сәуледе флуоресценттейді, бұл каротиноидтардың болуынан туындауы мүмкін.