Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сюй Пинцзюнь (б.з.д. 89? – б.з.д. 1 наурыз 71), ресми атауы Императрица Ғунъай (恭哀皇后; сөзбе-сөз, Құрметті және Қайғылы Императрица) және кейде (бірақ әрдайым емес) Императрица Сяосюань (孝宣皇后), Қытайдың Батыс Хан әулетінің императрицасы болған. Ол Император Сюаньнің бірінші әйелі еді. Ол Хуо Гуанның әйелі Сянь (顯) тарапынан уланды. Ол сонымен қатар Император Юаньнің анасы болды.
Xu Pingjun (89? BC – 1 March 71 BC), formally Empress Gong'ai (恭哀皇后; literally, the Respectful and Lamentable Empress) and sometimes (but not at all times) Empress Xiaoxuan (孝宣皇后), was an empress of the Chinese Western Han dynasty. She was the first wife of Emperor Xuan. She was murdered by poisoning by Huo Guang's wife Xian (顯). She was also the mother of Emperor Yuan.
Отбасылық негіздер
Сюй Пинцзюнь император Удың билігінде шағын артықшылықтары болған, бірақ сонымен қатар зор қиындықтар көрген отбасында дүниеге келді. Оның нақты туған жылы белгісіз, бірақ шамамен б.з.б. 89 жылы туған болуы мүмкін. Оның әкесі Сюй Гуанхан (許廣漢) жас кезінде Чанъи патшасының көмекшісі болды, кейін императорлық қызметкер болды. Кейіннен император Умен сапарда жүрген кезде, ол басқа бір қызметкердің жабдығын қателікпен алып, ұрлық жасады деп айыпталды; оның жазасы – қауырсын алу болды. Қауырсын алынғаннан кейін ол сарайда евнух болып, кіші лауазымда қызмет етті.
Xu Pingjun was born into a family that had some minor privileges but had also suffered under the reign of Emperor Wu. It is not known exactly when she was born, but probably circa 89 BC. Her father Xu Guanghan (許廣漢) was an assistant to the Prince of Changyi when young, and later became an imperial attendant. Later, while accompanying Emperor Wu on a trip, he accidentally took the saddle of another attendant and was charged with theft; his sentence was castration. After castration, he became a eunuch at court, and served as a minor official.
Лю Биньиге үйлену
Сюй Пингжунның болашақ күйеуі Лю Биньи, б.з.д. 91 жылы, әлі нәресте кезінде сәтсіз көтеріліске мәжбүр болған император Удың мұрагер ханзадасы Лю Цзюйдің жалғыз тірі ұрпағы еді. Ол аман қалды, бірақ қарапайым халыққа айналдырылды және жетім қалғандықтан, басқалардың мейірімділігімен күнескеруге мәжбүр болды, соның ішінде оның әкесінің бұрынғы бағыныштысы Чжан Хэ (張賀), император У оны ханзада Цзюйдің бағыныштысы болғаны үшін жаза ретінде кемсінтті, және ол бас евнухқа айналды. Б.з.д. 76 жылы Чжан немересін Биньиге үйлендіргісі келді, бірақ оның інісі Чжан Анши (張安世), сол кездегі маңызды шенеунік, бұған қарсылық танытты, себебі бұл қиындықтарға алып келеді деп қорқады. Оның орнына Чжан өзінің қарамағындағы Сюй Гуанханды кешке шақырып, оны қызы Пингжунға үйленуге көндірді. Сюйдің әйелі мұны естігенде қатты ашуланып, бас тартты, бірақ Чжан Сюйдің жоғары лауазымды адамы болғандықтан, Сюй уәдесінен мойын бұруға батыл болмады, соның салдарынан Биньи мен Пингжун Чжанның толыққанды қаржыландыруымен үйленді (өйткені Биньи мұны өзі төлей алмады). Чжан сондай-ақ қалың мал да төледі. Олар үйленгеннен кейін Биньи өмір сүру үшін әйелінің отбасына тәуелді болды. Б.з.д. 75 жылы Пингжун оған Лю Ши есімді ұл сыйлады.
Xu Pingjun's future husband Liu Bingyi was the only surviving descendant of Liu Ju, Emperor Wu's crown prince who was forced into a failed rebellion in 91 BC when he was still an infant. He was spared, but was made a commoner and, as an orphan, he had to survive on the largess of others, including his grandfather's old subordinate Zhang He (張賀), who was also castrated by Emperor Wu as punishment for having been Crown Prince Ju's subordinate, and who became a chief eunuch. Around 76 BC, Zhang wanted to marry his granddaughter to Bingyi, but his brother Zhang Anshi (張安世), then an important official, opposed this, fearing that it would bring trouble. Zhang, instead, invited Xu Guanghan, a subordinate to him, to dinner and persuaded him to marry his daughter, Pingjun. When Xu's wife heard this, she became extremely angry and refused, but because Zhang was Xu's superior, Xu did not dare to renege on the promise, and Bingyi and Pingjun were married, in a ceremony entirely paid by Zhang (because Bingyi could not afford to). Zhang also paid the bride price. After their marriage, Bingyi depended on his wife's family for support. In 75 BC, Pingjun bore him a son, Liu Shi.
Императрица ретінде
75 жылы күтпеген оқиға болды. Биньидің әкесінің ағасы, император Чжао қайтыс болғаннан кейін, регент Хуо Гуан, жаңа император ретінде Чанги ханзадасы Хеді алғашқы таңдауына наразы болды. Сондықтан ол Хе ханзадасын тақтан түсіріп, оның орнына қарапайым адам Биньиге тақ ұсынды. Биньи осы ұсынысты қабылдап, император Сюань ретінде таққа отырды. Оның әйелі Пингжун бастапқыда императорлық жар титулын алды. Императрица тағайындауға келгенде, мемлекеттік шенеуніктер император Сюаньның Хуо Гуанның қызы Хуо Чэнцзюньге үйленуін және оны императрица етуін қалады. Император Сюань бұл ұсынысты тікелей қабылдамады, бірақ қарапайым адам болғандағы қанжарын табуға бұйрық берді. Шенеуніктер оның мақсатын түсініп, Сюй жарды императрица етіп ұсынды, және ол 74 жылдың 31 желтоқсанында императрица болып жарияланды. Бастапқыда ол әкесі Сюй Гуанханды маркиз етуді жоспарлаған, бірақ Хуо оған қарсы шықты, себебі жаза ретінде қастрацияланған евнухті маркиз етіп тағайындауға болмайды. Оның орнына Сюйге Чанчэн мырзасы (昌成君) атағы берілді. Императрица Сюй өзінің қарапайымдылығымен және шаруашылдығымен танымал болды. Ол сондай-ақ Ұлы императрица Шанггуанға деген адалдығымен белгілі болды, ол онымен жиі бірге тамақтанатын.
In 75 BC, an unexpected development occurred. After the death of Bingyi's granduncle, Emperor Zhao, the regent Huo Guang, having been dissatisfied with his initial selection of Prince He of Changyi as the new Emperor, deposed Prince He and offered the throne to the commoner Bingyi instead. Bingyi accepted and took the throne as Emperor Xuan. After her husband became emperor, Pingjun was initially created an imperial consort. When it came time to create an empress, the officials largely wanted Emperor Xuan to marry Huo Guang's daughter Huo Chengjun and create her empress. Emperor Xuan did not explicitly reject this proposal, but issued an order to seek out the sword that he owned as a commoner. Getting the hint, the officials recommended Consort Xu as empress, and she was created as such on 31 December 74 BC. He initially wanted to create his father in law Xu Guanghan a marquess, but Huo opposed this, reasoning a eunuch who had suffered castration as a punishment should not be made a marquess. Instead, Xu was given the title of Lord of Changcheng (昌成君). As empress, Empress Xu was known for her humility and thriftiness. She was also known for devotion to Grand Empress Dowager Shangguan, often meeting her for meals.
Өлім
Хуо Гуанның әйелі Сиань ханшайымы қызының император болу тілегін қанағаттандырмауға дайын болмады. Б.з.д. 71 жылы император Сюй жүкті болғанда Сиань ханым бір қастандық ойлады. Ол император Сюйдің әйел дәрігері Чуню Яньға (淳于衍) бала туғаннан кейін император Сүйге дәрі беру сылтавымен оны улау үшін пара берді. Чуню осылай істеді (аконитуммен), император Сюй бала туғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Оның дәрігерлері императорға дұрыс қараған-қарамағанын анықтау үшін тұтқындалды. Сиань ханым алаңдап, Хуо Гуанға болған жайтты айтты, ал Хуо әйеліне қиянат етуге бармады, орнына Чунюді босатуға қол қойды. (Император Сюйдің жаңа туған баласының тағдыры белгісіз, бірақ сол кездегі қытай тарихи деректері жас шағында қайтыс болған балаларға көп мән бермегендіктен, бала ерте қайтыс болған болуы мүмкін.) Император Сюй күйеуінің жанында, бірақ оның қабірінде емес, толық императорлық салтанатпен жерленді, ал оның үшінші әйелі император Ван кейіннен күйеуімен бірге жерленді. Оның ұлы Ши ханзада кейіннен тәж мұрагері, ал император Сюйдің ізбасары, император Хуо жасаған өмірге қастандықтардан аман қалғаннан кейін император Юань болды. Хуо әулеті б.з.д. 66 жылы құрылыстан жойылды.
Huo Guang's wife, Lady Xian, would not be denied her wish of making her daughter an empress. In 71 BC, Empress Xu was pregnant when Lady Xian came up with a plot. She bribed Empress Xu's female physician Chunyu Yan (淳于衍), under guise of giving Empress Xu medicine after she gave birth, to poison her. Chunyu did so (with aconitum), and Empress Xu died shortly after she gave birth. Her doctors were initially arrested to investigate whether they cared for the empress properly. Lady Xian, alarmed, informed Huo Guang what had actually happened, and Huo, not having the heart to turn in his wife, instead signed Chunyu's release. (It is not known what happened to Empress Xu's newborn child, but since Chinese historical sources at that time did not pay much attention to children who die young, presumably the child died early.) Empress Xu was buried with full imperial honours near, but not with, her husband, whose third wife Empress Wang was later buried with him. Her son Prince Shi would later become crown prince and later Emperor Yuan after surviving attempts on his life by Empress Xu's successor, Empress Huo. The Huo clan would be destroyed in 66 BC.