Кіріспе

1911 жылы Д.Х. Лоуренс жазған кітап, 1920 жылы шыққан үнсіз фильм. «Ақ аққу» – Д.Х. Лоуренстің 1911 жылы жарық көрген, бірақ мұқабасында 1910 жыл деп көрсетілген тұңғыш романы. Романға Морис Грейфенхагеннің 1891 жылғы «Идиллия» атты суреті түрткі болды. Лоуренс суреттен күшті әсер алып, былай деп жазды: «Грейфенхагеннің «Идиллиясы» мені дерлік ғашық болғандай сезіндіреді. Оның құмарлығына беріліп, осы Рождествода ессіздей болдым». Романның оқиғасы оның жастық шағы өткен Иствуд аймағында өрбітеді және Сирил Бердсалл есімді кейіпкердің көзімен, бірінші жақта баяндалады. Роман үйленудің дұрыс болмауынан туындайтын зиян мен қала мен село арасындағы шекаралық аймақтар сияқты тақырыптарды қамтиды. Лоуренстің соңғы романы «Леди Чаттерлидің сүйіктісі»ндегі Меллорс кейіпінің алғашқы нұсқасы саналатын, адамнан безген аңшы күзетші де оқиғаға тартылады. Кітапта табиғат туралы көрнекті сипаттамалармен қатар индустрияландырудың ауыл мен қалаға тигізген әсері де жақсы көрсетілген.

Сюжет

Роман Нетермерде (нағыз өмірдегі Иствудтың ойдан шығарылған аты) оқиғасы өрбітеді және Сирил Бирдсал баяндайды, оның қарындасы Летиция (Летти) Джордж және Лесли Темпл есімді екі жас жігіт арасында махаббат үшбұрышына тартылады. Ол Леслиге үйленеді, бірақ Джорджға тартылыс сезінеді. Леттиден үміті үзген Джордж, әдеттегі Мегке үйленеді. Оның да, Леттидің де некелері бақытсыздықпен аяқталады, ал Джордж романның соңында алкоголизмге құлайды.

Жариялану тарихы

"Ақ тақуа" 1911 жылғы 19 қаңтарда АҚШ-та "Duffield & Co." баспасында, ал бір күннен кейін Ұлыбританияда "Heinemann" баспасында жарық көрді. Маддокс "Ақ тақуа" кітабы неміс философтары Артур Шопенгауэр мен Фридрих Ницшенің ықпалында жазылғанын, ал оның тақырыбы – "христиандық адамзатты табиғаттан бөліп, ежелгі даналықты жойды" деп жазады. Маддокс оны "Лоуренстің кейінгі шығармаларымен көлеңкеде қалған теңсіз ерте туынды" деп сипаттайды, бірақ оның "сұлулығы мен күші" үшін, сондай-ақ "күшті күрес пен тіршілікке толы табиғат бейнелеріне бай" екені үшін мақтайды. Лоуренстің туындылары Фрейдтік көзқараспен қарастырылғанымен, "Ақ тақуадағы" "аналарға қарсы алғашқы ашу" психоаналитик Мелани Клейннің идеяларымен сәйкес келеді деп санайды. Романның Георгий мен Кирилл арасындағы қарым-қатынастағы гомоэротикалық элементтері бар екенін, ал жазушы Э.М. Форстер оның Лоуренс мойындамаған сексуалдық мәні бар екенін айтқандығын атап көрсетеді.