Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дубровник драматургі және пьеса авторы (1857–1929)
Dramatist and playwright from Dubrovnik (1857–1929)
Иво Войнович (9 қазан 1857 – 30 тамыз 1929) – Дубровник қаласынан шыққан жазушы.
Ivo Vojnović (9 October 1857 – 30 August 1929) was a writer from Dubrovnik.
Өмірбаян
Войнович 1857 жылдың 9 қазанында Габсбург монархиясының Дубровник қаласында граф Константин Войнович (1832–1903) пен Мария де Серрагли (1836–1922) отбасындағы тұңғыш ұл ретінде дүниеге келді. Ол әкесі арқылы Сербияның Войнович әулетінің мүшесі болды. Анасы флоренциялық ақсүйектерден шыққан. Оның туған қаласы мен тарихы оның кейінгі әдеби шығармаларына зор әсер етті. Балалық шағының көп бөлігін, алайда, Сплитте өткізді. Оның танымал інісі Лухо Войнович болды, ол 19-шы және 20-шы ғасырдың соңында Далмация мен Черногорияда маңызды саяси және мәдени рөл атқарды. Жас шағында ол отбасымен бірге Загребке көшіп, 1879 жылы Загреб университетінің құқық факультетін бітірді. 1899 жылы ол Дубровниктегі сотқа қызметке орналасып, кейін Брач аралындағы Супетарға, содан кейін Задарға, қайта Супетарға көшті. Оның соттағы мансабы 1907 жылы қаржылық тәртіпсіздіктерге байланысты Супетардағы лауазымынан босатылып, зейнетақы алу құқығынан айырылған кезде аяқталды. Осы кезде Войновичтің сербтік идеялары оның еңбектерінде айқын көрінді, онда ол Оңтүстік славян халықтарының Сербиямен бірігуін ынтамен қолдады. 1914 жылы ол Дубровникке оралды, онда Австрия-Мажарстан үкіметі оны югославиялық ұлтшыл деп айыптап, Шибеник түрмесіне қамады. Төрт айдан кейін, 1914 жылғы Рождество қарсаңында ол Австрияның Линц қаласына жақын жердегі түрмеге ауыстырылды. 1917 жылы ол, ақыры, Загребтегі Мейірімді әпкелер ауруханасына жеткізілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, 1919 жылы ол Францияға көшіп, 1922 жылға дейін көбінесе Ниццада тұрды, содан кейін Дубровникке қайтып келді. Ол Дубровникте жерленген.
Vojnović was born in Dubrovnik as the first son of Count Konstantin Vojnović (1832–1903) and Maria de Serragli (1836–1922) on 9 October 1857 in Dubrovnik, the Habsburg monarchy. He was a member of the Serbian noble House of Vojnović through his father. His mother was of noble Florentine descent. The city of his birth and its history had an important influence on his later literary work. Most of his childhood however he spent in Split. He had a famous younger brother Lujo Vojnović, who would later play an important political and cultural role in the late 19th and 20th century Dalmatia and Montenegro. As a young man he moved to Zagreb with his family, where he graduated from the University of Zagreb Faculty of Law in 1879. In 1899, he obtained employment at the court in Dubrovnik, then moved to Supetar on the island of Brač, then to Zadar, and again to Supetar. His career in the judiciary ended in 1907, when he was fired from the office in Supetar because of financial wrongdoing, and stripped of pension rights. At this time, Vojnović's pro Serbian ideas were apparent from his work, in which he enthusiastically supported the unification of South Slavs under Serbia. In 1914, he went back to Dubrovnik where the Austrian Hungarian government imprisoned him in a Šibenik jail under charges of being a Yugoslavian nationalist. After four months, on Christmas Eve 1914 he was relocated to a prison near Linz, Austria. In 1917 he was finally transferred to the Sisters of Mercy Hospital in Zagreb. After World War I ended, in 1919 he moved to France, where he mostly lived in Nice until 1922, when he moved back to Dubrovnik. He was buried in Dubrovnik.
Шығармалары
Войнович 1880 жылы Август Шеноаның «Венац» журналында Сергей П. Матика хрватская деген псевдониммен «Гераниум» атты әңгімесін жариялап, әдебиетке қадам басты. Иван Кукульевич Сакцинский басшылығымен «Пером и оловком» (1884) және «Ксанта» (1888) романдары да сол псевдониммен жарық көрді. Войнович Дубровник Республикасының әдеби және патриоттық дәстүрлеріне негізделген, натуралистік стильдегі драмалардың авторы болды. Ол «Dubrovačka trilogija» (Загреб, 1902) еңбегімен әйгілі, ол кейін ағылшын тіліне аударылып, 1922 жылы Грац қаласында «Dubrovnik Trilogy» деген атпен жарық көрді. Бұл кітап Дубровник Республикасының құлауын суреттейді. Оның өзге де шығармалары: «Юговичтер анасының өлімі» (1906) және «Лазардың қайта тірілуі» (1913). Ол «Күнбағыс ханым» (1912; 1918 жылы Майкл Куртиз түсірген) сияқты психологиялық драмалардың, сондай-ақ Луиджи Пиранделлоның Войновичке тигізген әсерін көрсететін «Шатырдағы маскалар биі» (1922) сияқты пьесалардың авторы. Оның «Еквиноци» (1898) пьесасы 1942 жылы словен композиторы Марян Козинаның осы аттас операсы болып қойылды.
Vojnović entered literature in 1880 when August Šenoa's Vienac published his short story "Geranijum" under the pseudonym Sergej P. Matica hrvatska under the leadership of Ivan Kukuljević Sakcinski published his novels Perom i olovkom in (1884) and Ksanta (1888) under the same pseudonym. Vojnović was the author of dramas of naturalistic cut, inspired by the literary and patriotic traditions of the Republic of Dubrovnik. He is known for his Dubrovačka trilogija (Zagreb, 1902), which was later translated into English and published in Graz in 1922 under the title of "Dubrovnik Trilogy". The book describes the fall of the Dubrovnik Republic. His other works include: Death of the Mother of the Jugović (1906) and Resurrection of Lazarus (1913). He is the author of psychological dramas such as: Lady of the Sunflower (1912; filmed in 1918 by Michael Curtiz), and of pieces such as: Dance of Masks in the Attic (1922), which reflect the influence of Luigi Pirandello on Vojnović. His play Equinox (Ekvinocij, 1898) was in 1942 put to opera with the same title by the Slovene composer Marjan Kozina.
Мұра
Иво Войновичтің этностық тегі мен ұлты даулы мәселе болып табылады. Оның інісі Лухо Войнович, Иводан айырмашылығы, 19 ғасырдағы Дубровниктегі серб католик қозғалысына белсенді қатысқан. 1921 жылы серб әдебиетін зерттеуші Йован Скерлић былай деп жазды: "Иво Войнович – екі әдебиет пен бір тілдің, серб және хорват тілдерінің арасында қалған жазушылардың бірі. Ол шығармашылық жолын хорват әдебиетінде бастады, бірақ уақыт өте серб тақырыптарына бет бұрып, серб оқырмандарына да жаза бастады". 2005 жылы серб әдебиеті профессоры Душан Иванич Хорватиядан шыққан серб жазушыларының антологиясында Иво Войновичтің есімін атады, бұл Хорватияда наразылық тудырды. 2010 жылы Загребтегі Ұлттық және Университет кітапханасы мен Дубровниктегі Matica hrvatska Иво Войновичтің үш томдық хаттар жинағын жариялады, оны Тихомил Маштрович жинап, Люко Пальетак редакциялаған. Оның хаттары көлемімен – 1700 беттен астам – , Войнович қолданған тілдердің санымен және оны денди деп атауға себеп болған ерекшеліктерімен қызығушылық тудырды.
The ethnicity and nationality of Ivo Vojnović is a disputed matter. His brother Lujo Vojnović had actively taken part in the Serb Catholic movement in 19th century Dubrovnik, unlike Ivo. In 1921, Serbian literary critic Jovan Skerlić wrote: "Ivo Vojnović is one of those writers who are in the middle of two literatures and one language, between Serbian and Croatian. He started his work exclusively in Croatian literature, but in time proceeded towards Serbian motif and began writing for the Serbian literary public as well." In 2005, Serbian literature professor Dušan Ivanić listed Ivo Vojnović in an anthology of Serb writers from Croatia, which prompted protests in Croatia. In 2010, the National and University Library in Zagreb and the Dubrovnik branch of Matica hrvatska published the combined letters of Ivo Vojnović, in three volumes, collected by Tihomil Maštrović and edited by Luko Paljetak. His letters were interesting for their sheer volume—over 1,700 pages—the number of languages Vojnović had used, and some personal peculiarities that led to him being called a dandy.