Кіріспе

Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілік сақтау миссиясы

Біріккен Ұлттар Ұйымының Эфиопия мен Эритреядағы миссиясы (БҰҰМЭМ) 2000 жылдың шілдесінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі тарапынан 1998 жылы Эфиопия мен Эритрея арасында басталған шекара соғысындағы атысты тоқтатуды қадағалау үшін құрылды. Алғашқы әскери контингент – Нидерланды-Канадалық батальон "NECBAT" 2000 жылдың желтоқсанында аймаққа жетіп, базаларын құрды. Миссия отын жеткізілімінің тоқтауына байланысты әскерді күтіп ұстауда қиындықтарға тап болғаннан және қалған мүмкіндіктерді мұқият қарастырғаннан кейін 2008 жылдың шілдесінде ресми түрде тоқтатылды.

Тарих

2000 жылдың 31 шілдесінде Қауіпсіздік Кеңесі 1312 қаулысын қабылдап, UNMEE құрылды. Миссия екі ел арасындағы шекараны ресми түрде белгілеу мақсатымен құрылды. Шекара Гаагадағы халықаралық комиссия анықтаған бағыт бойынша жүрді, бірақ Эфиопия бастапқыда міндетті төрелікке келіскеніне қарамастан, осы шешімді қабылдаудан бас тартты. Миссия штаб-пәтері Асмарада (Эритрея) және Аддис-Абебада (Эфиопия) орналасты. Екі ел арасындағы жоғары шиеленіс аясында миссияның құрамында 1676 әскери қызметкер болды, олардың 1500-і Үндістан армиясынан еді. Сонымен қатар, 147 халықаралық, 202 жергілікті және 67 БҰҰ еріктілері жұмыс істеді. Олардың жауапкершілік аймағы Эфиопия-Эритрея шекарасының Эритрея жағындағы 25 шақырымдық буферлік аймақ болды. 20 адам қаза тапты: 13 әскери қызметкер, 3 халықаралық азаматтық қызметкер және 4 жергілікті азаматтық қызметкер. 2007 жылдың 1 шілдесінен 2008 жылдың 30 маусымына дейінгі кезеңде миссияның мақұлданған бюджеті 118,99 миллион доллар құрады. Эфиопия мен Эритрея арасындағы шекара жабық күйінде қалды, мыңдаған адам босқындар лагерлерінде тұрып жатыр, ал шамамен миллион адам жер аударылған. 2005 жылдың қазанында Эритрея үкіметі шекара бойындағы UNMEE тікұшақтарының рейсін шектеді және UNMEE күштерін 300 қызметкерге дейін қысқартуды талап етті. Эритрея сондай-ақ буферлік аймақтағы жердегі патрульдердің қозғалысын шектеді. Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 2005 жылғы қарашадағы 1640 қаулысы екі тарапқа да санкциялар салу мүмкіндігімен қаулыға келді. 2007 жылдың қыркүйегінде Африка мүйізіне арналған Біріккен Ұлттар Ұйымының арнайы елшісі Кьелл Магне Бондевик Эфиопия мен Эритрея арасындағы шекаралық дауға байланысты соғыс қайта басталуы мүмкін екенін ескертті. Қараша айында Эритрея халықаралық шекара комиссиясы белгілеген шекара сызығын қабылдады, бірақ Эфиопия оны қабылдаудан бас тартты. 2008 жылдың қаңтарында БҰҰ Эфиопия-Эритрея шекарасындағы бейбітшілік сақтаушылардың мандатын алты айға ұзартты және БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі Эритреядан Эритрея-Эфиопия шекаралық аймағындағы БҰҰ бейбітшілік сақтаушыларына қатысты отын шектеулерін алып тастауды талап етті. Эритрея әскерлердің шекарадан кетуі керек деп мәлімдеді және келіспеді, ал ақпан айында БҰҰ Эритрея үкіметінің шектеулеріне байланысты отын жеткізілімдерінің жетіспеуіне байланысты 1700 саяхатшыдан тұратын бейбітшілік сақтау күшін шығара бастады. Сәуір айында БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун бейбітшілік сақтау миссиясы толығымен тоқтатылса, Эфиопия мен Эритрея арасында жаңа соғыс болуы мүмкін екенін ескертті және екі елдегі БҰҰ миссиясының болашағына қатысты нұсқаларды ұсынды. Мамыр айында Эритрея БҰҰ-ны бейбітшілік сақтау миссиясын тоқтатуға шақырды. Миссия 2008 жылғы 30 шілдеде қабылданған БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қаулысымен 2008 жылғы 31 шілдеден бастап тоқтатылды. 2008 жылдың ақпанына дейін Эритрея бейбітшілік сақтаушыларды шекаралық аймақтан шығарып жіберді, ал Эфиопия шекаралық мәселе бойынша Халықаралық соттың міндетті шешімін қабылдаудан бас тартты. Бұл жағдай БҰҰ бейбітшілік сақтаушыларын бір елден шығарып тастауға болатынын көрсететін үрдіс болуы мүмкін деген қаулы бар. Сарапшылар Эфиопия мен Эритрея арасындағы шекаралық дауға байланысты жаңа соғыс басталуы мүмкін деп алаңдап отыр. Алайда Эритрея жаңа соғысқа қатысты алаңдаушылықты басаңдатуға тырысты.