Кіріспе

Имран сериясы (Urdu عمران سیریز) – пакистандық жазушы Ибн е Сафи құраған урду тіліндегі шпиондық романдар сериясы. Әли Имран – X 2 ретінде құпия қызметті басқаратын, бірақ құпия қызметтің қалыпты мүшесі ретінде жұмыс істейтін комикалық құпия агент. Оның қызметтегі мәртебесін санаулы ғана адам біледі. Имран сериясының алғашқы кітабы «Хауфнаак Имарат» (Қорқынышты үй) немесе «Үрейлі ғимарат», (жақында Random House, Үндістан баспасында «Қорқынышты үй» деп аударылып, жарияланды) 1955 жылдың қазан айында жарық көрді. Алғашқы кітаптарда Имран жеке детектив ретінде бейнеленсе, тоғызыншы кітабы «Дхуаен ки Техрир» (Түтіндегі жазу) онды құпия қызметтің басшысы X 2 ретінде көрсетеді. Ибн е Сафи кітаптарының мәні – юмор, құпия, күшті ширығу, психология. Ибн е Сафи Имран сериясынан 120 кітап, ал «Жасуси Дунья» (“Детектив әлемі” “Фареди Хамид сериясы”) – 125 кітап жазды. 1955 жылдың тамызында Имран сериясын жасаудан бұрын, Ибн е Сафи 1952 жылдың наурыз айында «Жасуси Дунья» (“Детектив әлемі” “Фареди Хамид сериясы”) сериясын құрып, 1980 жылы қайтыс болғанға дейін жазуын жалғастырды. Ибн е Сафи Имран сериясын және «Жасуси Дунья» (“Шпион әлемі” “Фареди Хамид сериясы”) сериясын жасады және ол Имран сериясының ең шебер жазушысы. Ол құрған екі серия да үлкен танымалдыққа ие болды. Оның кейіпкерлері Субконтинентте және әлемдік деңгейде мәшһүр. Имран сериясының жүзден астам жалған авторлары – Н. Сафи, Нажма Сафи, Нагма Сафи, Абан Сафи, H. Иқбал, S. Құреши, M.A. Рахат, Азхар Калим, Мазхар Калим, Сафдар Шахин және т.б. – Имран сериясы мен «Жасуси Дунья» сериясының танымалдығын өздерінің пайдасына қолданды.

Шолу

"Жассосы Дүние" сериясының сәттілігіне орай жазылған бұл серияда Әли Имран – көңілді, бірақ алдамшы мінезді кейіпкер бейнеленген. Ол Оксфорд университетін химия мамандығы бойынша магистр және доктор ғылымын қорғаған жас, дарынды ғалым. Оның әзілге құмар, сырттай қарағанда қабілетсіз көрінетін бейнесі, шындығында құпия қызметтің басшысы екенін жасырады. Бұл серия жоғары көркемдік деңгейімен және кейіпкерлердің жан-жақты дамуымен кеңінен танымал. "Имран сериясы" елдің астанасынан (көптегендер бұл Пакистанның Карачи қаласы деп санайды, ол алғашқы "Имран сериясы" романдары жазылған кезде ел астанасы болған. Ибн Сафи бұл туралы тікелей айтпаса да, жамандық жолындағы кейіпкерлер елді "Оңтүстік Азиядан келген мемлекет" деп атайды) құпия қызметтің жұмысын көрсетеді. Құпия қызметтің ішкі істер жөніндегі хатшысы Сэр Султан, "Раат ка Шахзада" ("Түннің князі" – #8) романында одан жеке көмек алғаннан кейін Имранға басшылық қызметін ұсынады.

Әли Имран

Әли Имран – «Имран» сериясының басты кейіпкері. Сәнді де ақылды жас жігіт Оксфорд университетінің магистрі және докторлық дәрежесін алып, ерекше тартымдылыққа ие. Ол әрқашан күлкілі де ақымақ болып көрінеді, осы қасиеттерін өзін ең ақымақ адамдардың бірі ретінде жасыру үшін пайдаланады. Ол әрқашан ақымақтыққа, ессіздікке және қызыққа салынып, оқырмандарды әр қимылымен күлдіреді. Өзінің нағыз бейнесін ешкімге ашпайды. Әдетте ерекше киінеді; мысалы, қызғылт пальто, ашық жасыл жейде, сары галстук, ақ шалбар және қызыл гүлмен безендірілген қызғылт бас киім – оның әдеттегі киімі. Ибн Сафи мұны Имранның «Техникалы киім» деп атайды. Имран – Амма Би мен Орталық барлау бюросының бас директоры Абдул-ур Рахманның ұлы. Шыңғыс ханның ұрпағы болғандықтан, оның моңғол тегі бар. Ол екі сенімді көмекшісімен – аспаз Сүлеймен мен қауіпсіздік күзетшісі Джозеф Мугундамен бірге пәтерде тұрады. Көбінесе екі орындық спорттық машинада жүріп көрінеді. Имран өзінің көп қырлы тұлғасын әдейі сақтап келеді. Имран – Әли Имран ретінде ол жағдайға қарай полицияға ақпарат беруші немесе шантажшы бола алатын мүмкіндікшіл адам рөлін сомдайды. Бұл оның қызметіне өте қолайлы жамылғы. Оның тағы бір маңызды жағы – Құпия қызмет басшысы: Х2. Оның құпиясын тек үш адам біледі: Ішкі істер министрлігінің хатшысы Сэр Султан; Имран болмағанда Х2 рөлін атқаратын «Қара нөл» немесе Тахир; және ұзақ жылдардан бері дос және сенімді серіктес Роши. Имран кейде Дхамп ханзадасы – Дхамп деген ойдан шығарылған мемлекеттің әскербасысы және Рана Тахаввар Али Сандуки – бай жер иесі мен кәсіпкер рөлін де сомдайды. Имран Құпия қызметтің қатардағы қызметкері ретінде жұмыс істейді, ал қызметтес ешкім оның басшы екенін білмейді. Бұл агенттер көбінесе оны жерден алып, келеке етеді, бірақ Х2 ретінде одан қорқады. Имранның сүйікті адамы – Сафдер Саид. Имран оқтан қашу өнерін жетік меңгерген. Оны «Орналастыру өнері» дейді, ол халықаралық қытай қылмыскері Синг Хиден үйренген. Имран оны Аға Синг (Чача Синг) деп атайды, ал Синг Хи оны немересі деп атайды. Оның тағы бір жаурыны – Т3Б, Богемиялық Терезия Бүмблби. Терезия оған ғашық, бірақ Имран оған көңіл бөлмейді, керісінше, оның сезімдерін мазақтайды. Полковник Ахмад Камал Фариди сияқты, ол әйелдерге қатысты мінсіз мінезге ие. Сырттай қарапайымдылығы мен әдемілігі әйелдерді баурап алады, бірақ ол көбінесе оларға салқын қарайды.

Басқа таңбалар

Ибн Сафидің ерекше қасиеттерінің бірі – кейіпкерлерді қалыптастыру және дамыту. Ол кейіпкерлерді соншалықты шынайы және нақты етіп жасаған, олар тірідей көрінеді. «Имран» сериясында әртүрлі, жарқын және саналы кейіпкерлер көп. X 2 құпия қызметінің басшысы – шын мәнінде Әли Имран (кейде оны Тахир, яки Қара Нөл рөлінде көруге болады). X 2 командасының мүшелері: Джулиана Фитцуотер, Сафдар Саид, Танвир Ашраф, Хавар, Чохан, Номани, Сиддик, Зафар-ұл-Мулк, Джеймсон және Ними. Сыр Сұлтан, Сыртқы істер министрлігінің хатшысы, Имранның немесе X 2-нің басшысы. Рошни – ағылшын-бирмалық қыз, ол Имранның көп жылдық досы; ол бір кезде Имранмен бірге жұмыс істеген, бірақ кейін оны тастап кетті. Капитан Файяз – Орталық барлау бюросының бастығы. Өте өткір немесе зиялы емес, ол Имранның көмегімен көптеген істерді шешеді, нәтижесінде оның мансабы өседі. Имран аспазы Сулейман, Сулейманның әйелі Гүл Рух және Орталық Африкадан келген күзетші Жозеф Мугундамен бір пәтерде тұрады. Имранның отбасында әкесі Карам Рахман (алғашқы кітаптарда Абдул Рахман деп те аталады), Орталық барлау бюросының бас директоры, анасы Амма Би және әпкесі Сурайя бар. Сурайя кітапта доктор Шахидке үйленеді, «Адха Титар» және «Адха Батайр» кітаптарында. Ибн Сафи жазған серияларда Имранның ең ірі жауы – Цун Хи, қытайлық қылмыскер, ол кейбір жағдайларда Имранды өлтірмеу немесе оған зиян келтірмеу арқылы көмектескен және керісінше. Ол биік, өте жіңішке денелі, жанарлы көздері бар, қуатқа толы адам ретінде сипатталған. Имран оны өзінің лайықты қарсыласы деп есептейді. Цун Хи – жауынгерлік өнердің шебері және өте зиялы адам. Ол өте жақын аралықтан оқтарды алдау өнерін білген, осы өнерді ол Оксфордта оқып жүргенде Лондонда Цун Химен алғашқы кездесуінде үйренген. Ол қуанышпен Имранды «Бхатиджа» (бауырдың ұлы) деп шақырады, яғни жүрек туысы, ал Имран оны «чача» деп атайды, яғни аға.

Құпия қызметтің бас кеңсесі

Даниш Манзил құпия қызметтің алғашқы штабы болды. Бірақ, ол оқиғалардың бірінде (Sugarbank трилогиясын қараңыз) жарияланып, қиратылды, соның салдарынан құпия қызмет штаб-пәтерін "Психо Маншн" деп аталатын жаңа ғимаратқа көшіруге мәжбүр болды. Бұл ғимарат психиатриялық клиника болып жұмыс істейтіндей көрінеді. Сафидің соңғы кітабы "Психо Маншн" бас штаб мәртебесін сақтап тұрады. Құпия қызмет мүшелері кейде "Рана сарайы" деп аталатын үйді де жасырынған жер және операция орталығы ретінде пайдаланады.

Плагиат

1960–1963 жылдары, Ибн Сафи шизофрениямен ауырған кезде көптеген әуесқой жазушылар өздерін Ибн Сафи деп таныстырып, оның туындыларының сапасы төмен көшірмелерін жасады. Олар Әли Имран ғана емес, сонымен қатар полковник Фариди мен капитан Хамидтің кейіптерін де бұрмалады. Ибн Сафи осы вандализм актілерін өзінің "Дайх Матвалай" (Бір жарым көңіл көтеру – #42) кітабының алғы сөзінде баяндаған, бұл кітапты ол емделгеннен кейін қайтадан жариялаған. Көптеген жанкүйерлерді ренжітетіндей, кейбір жазушылар мен баспагерлер Сафи кейіпкерлері туралы жазуды әлі де жалғастырып келеді. Сафи кейде алғы сөздерінде жанкүйерлердің шағымдарын айтатын, ал жалған баспагерлер мен жазушыларды өзінің ерекше әзіл-қалжың стилімен сықаққа салып, келемеждейтін. Ибн Сафи тірі кезінде көптеген жазушылар оның кейіпкерлері туралы заңсыз жаза бастады, ал Ибн Сафи қайтыс болғаннан кейін де олар жазуын тоқтатпады. Мысалы, М.А. Рахат, С. Қураши, Мазһар Кәлім, Сафдар Шахин, М.А. Пирзада, Муштак Ахмед Қуреши, М.С. Қадри, Захир Ахмед (автор), Джаханзеб Азиз, Ибн Рахат, Әли Навазиш, Иршад Алясер Джафери, Сайид Али Хасан Гиллани сияқтылар. Айне Сафи (Н Сафи), М.А. Саджид, Ибне Калим, Насыр Жавед, Азхар Калим, Хумаюн Икбал сериядағы кітаптарды жазып, оған көптеген жаңа кейіпкерлерді енгізді. М.А. Рахат 2017 жылдың 24 сәуірінде, Ибн Калим 2017 жылдың 12 наурызында, ал Мазһар Кәлім 2018 жылдың 26 мамырында қайтыс болды. Ибн Сафидің кейбір жанкүйерлері көптеген жалған Имран сериясының авторларының кітаптарын сынға алып, олар серияның бастапқы атмосферасын бұрмалап, Әли Имран сияқты маңызды кейіпкерлердің ерекшеліктерін де өзгертіп жіберді деп санайды. Дегенмен.