Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз актері (1899–1983)
French actor (1899–1983)
Марсель Далио (шын аты Марсель Бенуа Блаушильд; 23 қараша 1899, Париж – 18 қараша 1983) – француз киноактері. Ол Жан Ренуардың "Ұлы иллюзия" (1937) және "Ойын ережесі" (1939) фильмдерінде маңызды рөлдерді ойнады.
Marcel Dalio (born Marcel Benoit Blauschild; 23 November 1899 in Paris – 18 November 1983) was a French movie actor. He had major roles in two films directed by Jean Renoir, La Grande Illusion (1937) and The Rules of the Game (1939).
Францияда өскен шағы
Далио Марсель Бенуа Блаушильд Парижде румындық еврей иммигранттарының отбасында дүниеге келді. Париж консерваториясында білім алып, 1920 жылдан бастап ревюлерде өнер көрсетті. Далио 1920-жылдары сахналық қойылымдарда ойнады, ал 1930-жылдары француз фильмдерінде түсті. Оның алғашқы үлкен кино жетістігі – Жульен Дювивьердің "Пепэ ле Моко" (1937) фильмі. Одан кейін Жан Ренуар үшін "La Grande Illusion" (1937) және "Ойын ережесі" (La Règle du jeu, 1939) екі фильміне түсті. Бірінші әйелі Жэни Холттан ажырасқаннан кейін, 1939 жылы жас актриса Мадлен Лебоға үйленді.
Dalio was born Marcel Benoit Blauschild in Paris to Romanian Jewish immigrant parents. He trained at the Paris Conservatoire and performed in revues from 1920. Dalio appeared in stage plays from the 1920s and acted in French films in the 1930s. His first big film success was in Julien Duvivier's Pépé le Moko (1937). He followed them with two films for Jean Renoir, La Grande Illusion (1937) and The Rules of the Game (La Règle du jeu, 1939). After divorcing his first wife, Jany Holt, he married the young actress Madeleine Lebeau in 1939.
Соғыс кезіндегі жер аударылу
1940 жылдың маусым айында Далио мен Лебо Парижден шығып, неміс әскерінің басып алуынан бұрын Лиссабонға жетті. Олар Испанияға және Португалияға кіруге рұқсат беретін Аристид де Соуза Мендестен транзиттік виза алды деп болжанады. Чилиге виза алуға екі ай кетті. Бірақ олардың кемесі, S. S. Quanza, Мексикада тоқтағанда, сатып алған чилилік визаларының жалған екені анықталды (басқа 200-ге жуық жолаушымен бірге). Соңында олар уақытша канадалық паспорттар алып, АҚШ-қа кіре алды. Осы арада, оккупацияланған Франциядағы неміс наци әскері оның суретін "типичный еврей" бейнесі ретінде плакаттарда пайдаланды. Далионың отбасының қалған барлық мүшелері наци концлагерлерінде қайтыс болды. Голливудта Далио Франциядағыдай танымал бола алмаса да, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде француз рөлінде 19 американдық фильмде ойнады. Далионың АҚШ-тағы тұңғыш фильмі – Фред МакМюррейдің "Лиссабонда бір түн" (1941) комедиясы, онда ол қонақ үй консьержі рөлін сомдады. Сол кезде ол Эдвард Г. Робинсонның "Бұзылған түндер" және Джин Тирнидің "Шанхай жесті" (1941) фильмдерінде де ойнады. Ол Пат О'Брайен мен Гленн Фордтың қатысуымен түсірілген "Ұшқыш лейтенант" (1942) фильмінде де болды. Далио кейін "Карағай" (1942) фильмінде француз Фоке рөлін ойнады. Бұл фильмде Монти Вулли неміс басқыншылығынан бұрын Франциядан балаларын шығаруға тырысқан ағылшын адамын бейнеледі. Содан кейін Далио "Манхэттен әңгімелері" (1942) фильмінде жұлдызды актерлік құраммен бірге ойнады. "Касабланка" (1942) фильмінде, есімдері көрсетілмеген Эмиль ролінде (кроупиер), ол капитан Рено Риктің кафесін жауып, "Мен шокталдым, шокталдым, мұнда құмар ойналып жатқанын білгенім үшін!" деген сөздерімен ашқанда, Эмиль оған жақындап, әдеттегі парасын ұсынады, ал Рик оған таңғалыспен қарайды. Оның әйелі Мадлен Лебо да фильмде Риктің ара-тұра қатынайтын достасы Ивонн рөлінде ойнады. 22 маусымда Лебо Ханс Твардовскимен неміс офицерінің рөлінде түсірілімде болғанда, Далио Лос-Анджелесте тастап кеткендігіне байланысты ажырасуға өтініш берді. Ол соғыс драмаларында, мысалы, "Бүгін Кале қаласына шабуыл жасаймыз" және "Париж қараңғыда" (екеуі де 1943) сияқты ірі рөлдерде ойнады, соңғысында оның бұрынғы әйелі Лебо да қатысты. Далио "Бернадеттің әні" (1943) фильмінде француз полицейінің рөлін ойнады. Оның американдық фильмдегі соңғы соғыс ролі – Хамфри Богартпен қайта кездескен "Бар және жоқ" (1944) фильмінің экранизациясы болды.
In June 1940, Dalio and Lebeau left Paris ahead of the invading German army and reached Lisbon. They are presumed to have received transit visas from Aristides de Sousa Mendes, allowing them to enter Spain and journey on to Portugal. It took them two months to get visas to Chile. However, when their ship, the S. S. Quanza, stopped in Mexico, they were stranded (along with around 200 other passengers) when the Chilean visas they had purchased turned out to be forgeries. Eventually they were able to get temporary Canadian passports and entered the United States. Meanwhile, the advancing German Nazi army in occupied France used posters of his face as a representative of "a typical Jew". All other members of Dalio's family died in Nazi concentration camps. In Hollywood, although Dalio was never quite able to regain the profile he had in France, he appeared in 19 American films during the Second World War, in stereotypical roles as a Frenchman. Dalio's first film in the United States was the Fred MacMurray comedy One Night in Lisbon (1941) in which he portrayed a hotel concierge. Around the same time, he appeared in the Edward G. Robinson film Unholy Nights and the Gene Tierney film The Shanghai Gesture (also 1941). He remained busy, appearing in Flight Lieutenant (1942) starring Pat O'Brien and Glenn Ford. Dalio next portrayed a Frenchman, Focquet, in the film The Pied Piper (also 1942). In this film, Monty Woolley portrayed an Englishman trying to get out of France with an ever increasing number of children ahead of the German invasion. Dalio then appeared among the star studded cast in Tales of Manhattan (both 1942). In the uncredited role of Emil the croupier in Casablanca (also 1942), he appeared in the scene when Captain Renault closes down Rick's Cafe American using the pretext, "I am shocked, shocked to find that gambling is going on in here! ", Emil approaches him and hands him his usual bribe money saying, "Your winnings sir", while Rick darts Emil a flabbergasted look. His wife Madeleine Lebeau was also in the film, playing Yvonne, Rick's intermittent girlfriend. On 22 June, while Lebeau was filming her scenes with Hans Twardowski as the German officer, Dalio filed for divorce in Los Angeles on the grounds of desertion. He was cast in some larger roles, for example in the war dramas Tonight We Raid Calais and Paris After Dark (both 1943), in the latter his ex wife Lebeau also appeared. Dalio played a French policeman in The Song of Bernadette (also 1943). His penultimate wartime role in an American film was in the adaptation of To Have and Have Not (1944) reuniting him with Humphrey Bogart.
Соғыстан кейінгі
1945 жылы мамыр айында Еуропадағы соғыс аяқталғаннан кейін Далио кино карьерасын жалғастыру үшін Францияға оралды. Сол жылы оның алғашқы рөлі «Соңғы рөлі» (1946) фильмінде болды. Ол Францияда тағы он фильмде және Англияда 1940-шы жылдардың соңында бір фильмде ойнады. «Black Jack» (1950) фильмінде капитан Никареску рөлін ойнады. Далио 1950 жылдардың ортасында төрт американдық фильмде түсті: Джейн Рассел мен Мэрилин Монро жұлдыздығы «Gentlemen Prefer Blondes», Джоан Фонтейн жұлдыздығы «Flight to Tangier» (екеуі де 1953), Дорис Дей жұлдыздығы «Lucky Me» және Богарт пен Одри Хепберн жұлдыздығы «Sabrina» (екеуі де 1954). «Sabrina» фильмінде сақалды Далио Хепберннің Париждегі асүй студенттерінің бірін сомдады. Содан кейін ол қысқа уақытқа Францияға оралды. Далио Клод Рейнс кейіпкері капитан Рено рөлін қысқа мерзімді «Касабланка» телесериалында (1955) ойнады. Далио Вьетнамдағы Диен-Бьен-Фу шайқасындағы француз жеңілісі туралы соғыс драмасында француз сержантының рөлін ойнады. Дин Мартиннің қатысуымен, Пол Хенридтің қосалқы құрамдас бөлігімен «Он мың бөлме» музыкалық комедиясында ойнады. Ол сондай-ақ Вьетнамдағы француз қатысуы туралы фильмде француз діни қызметкері ретінде пайда болды, онда Нат Кинг Коул актерлік шеберлігін көрсетті. Сол жылы Далио Эрнест Хемингуэйдің романы бойынша түсірілген үшінші фильмі «Күн де шығады» (1957) фильмінде Зизи рөлін ойнады, бұл жолы Тайрон Пауэр мен Ава Гарднердің қатысуымен. Келесі төрт жылда ол «Лафайетт эскадрильясы», Тони Кертистің қатысуымен «Кәміл саяхат» (екеуі де 1958), Генри Фонданың қатысуымен «Әйелдерді түсінген адам», Рок Хадсон мен Дорис Дейдің қатысуымен «Жоғалдағы әңгіме» (екеуі де 1959), Франк Синатраның қатысуымен «Кенен» (1960) және Синатра мен Спенсер Трейсидің қатысуымен «Жақсы сағат 4-те» (1961) фильмдерінде ойнады. Францияда көбірек фильмдер түсіргеннен кейін, Далио толыққанды Англияда, бірақ негізінен Голливудта түсірілген құпия «Адриан Мессенджердің тізімі» (1963) фильмінде маңызды қосалқы рөлді алды. Далионың бұрынғы екі әріптесі Тони Кертис пен Франк Синатра фильмде камео рөлдерін ойнады. Бұл Джон Уэйннің «Донаванның рифі» (сонымен қатар 1963) фильміндегі Клузот рөлімен жалғасты. 1964 жылы Тони Кертиспен бірге «Жабайы және керемет» фильмінде қайтадан пайда болғаннан кейін Далио Францияға оралды. Ол Голливуд үшін фильмдер түсіруді жалғастырды, бірақ көптеген француз туындыларында да ойнады. Кейінгі фильмдерде Далионың рөлдері: София Лорен мен Пол Ньюманның қатысуымен «Лэди Л» (1965), Одри Хепберн мен Питер О’Тулдың қатысуымен «Миллионды қалай ұрлау» (1966) және Дебби Рейнольдс пен Джеймс Гарнердің қатысуымен «How Sweet It Is!» (1968). Майк Николстің «22-ші тұтқынында» Далио жезөкше үйінде тұратын ескі итальяндықтың рөлін ойнады, ал ол сондай-ақ Джеймс Эрл Джонспен бірге «Ұлы ақ үміт» (1970) фильмінде ойнады. Содан бері ол француз фильмдерін толыққанды Францияда түсірді, олардың ең танымалдары – Валериан Боровичтің режиссерлік жұмысы «Рабби Якобтың ақымақ оқиғалары» (1973) және «Бет» (1975). Соңғы рет ол «Les Longuelune» (1982) телефильмінде Лорд Эксетер рөлін ойнады.
When the war in Europe ended in May 1945, Dalio returned to France to continue his movie career. His first appearance that year was in Her Final Role (Son dernier rôle, 1946). He appeared in ten more movies in France and one in England through the late 1940s. He played Captain Nikarescu in Black Jack (1950). Dalio appeared in four American movies in the mid 1950s. Gentlemen Prefer Blondes starring Jane Russell and Marilyn Monroe and Flight to Tangier (both 1953) starring Joan Fontaine, Lucky Me starring Doris Day and Sabrina (both 1954) starring Bogart and Audrey Hepburn. In Sabrina, the bearded Dalio played one of Hepburn's fellow cooking students in Paris. He then briefly returned to France. Dalio portrayed the Claude Rains character, Captain Renault, in the short lived television series Casablanca (1955). Dalio had the role of a French sergeant in the war drama Jump into Hell (also 1955) about the French defeat at the Battle of Dien Bien Phu in Vietnam. Dalio appeared in the musical comedy Ten Thousand Bedrooms starring Dean Martin, with Paul Henreid in the supporting cast. He also appeared as a French priest in a war movie, again about the French involvement in Vietnam, called China Gate which features the acting of Nat King Cole. Finally that year, Dalio played Zizi in The Sun Also Rises (all 1957) his third movie based on an Ernest Hemingway novel, this time starring Tyrone Power and Ava Gardner. Over the next four years, he appeared in Lafayette Escadrille, The Perfect Furlough (both 1958) starring Tony Curtis, The Man Who Understood Women starring Henry Fonda, Pillow Talk (both 1959) starring Rock Hudson and Doris Day, Can Can (1960) starring Frank Sinatra and The Devil at 4 O'Clock (1961) starring Sinatra and Spencer Tracy. After making more movies in France, Dalio received a major supporting role in the mystery The List of Adrian Messenger (1963), set entirely in England but filmed primarily in Hollywood. Two of Dalio's previous co stars, Tony Curtis and Frank Sinatra, had cameos in the film. This was followed with the part of Father Cluzeot in the John Wayne movie, Donovan's Reef (also 1963). After appearing again with Tony Curtis in Wild and Wonderful (1964), Dalio returned to France. He continued making movies for Hollywood, but he also appeared in many French productions. Later movies featuring Dalio include Lady L (1965) starring Sophia Loren and Paul Newman, How to Steal a Million (1966) starring Audrey Hepburn and Peter O'Toole and How Sweet It Is! (1968) starring Debbie Reynolds and James Garner. In Mike Nichols' Catch 22 Dalio played the old Italian living in the whorehouse, while he also appeared in The Great White Hope (both 1970) with James Earl Jones. From then on, he did movies almost entirely in France, the best known of them being The Mad Adventures of Rabbi Jacob (1973) and [[La Bête (film) (1975) directed by Walerian Borowczyk. His last appearance was in a TV movie portraying Lord Exeter in Les Longuelune (1982).
Теледидар
Далио сонымен қатар көптеген телешоуларда АҚШ-та (1954 және 1963 жылдар аралығында) және Францияда (1968 жылдан 1981 жылға дейін) қатысты. Олардың ішінде «Альфред Хичкок таныстырады», «Питер Ганн», «77 Sunset Strip», «Маверик» («Құмар ойыны» эпизодында Джеймс Гарнер мен Джек Келлимен), «Alcoa Presents: One Step Beyond» және «Бен Кейси» телешоулары бар. Далио 1981 жылы Лос-Анджелесте Голливудта тұратын француз журналисі Мадлен [Алена] Праймге үйленді. Шамамен 150 фильмде түскен Далио 1983 жылы 18 қарашада Парижде қайтыс болды, 84 жасқа толуына бес күн жетпеді. Ол Францияның О-де-Сен аймағындағы Монруж париждік зиратында жерленген.
Dalio also appeared in numerous television shows both in the United States (between 1954 and 1963) and in France (1968 to 1981). These include guest appearances in Alfred Hitchcock Presents, Peter Gunn, 77 Sunset Strip, Maverick (in "Game of Chance" with James Garner and Jack Kelly), Alcoa Presents: One Step Beyond and Ben Casey. Dalio married Hollywood based French journalist Madeleine [Alena] Prime in Los Angeles, in 1981. Dalio, who appeared in almost 150 movies, died in Paris on 18 November 1983, just 5 days shy of his 84th birthday. He is buried in Cimetière parisien de Montrouge in Hauts de Seine, France.