Кенгуру: Д.Г.Лоуренстің Австралиядағы ой-толғанысы

Кіріспе

Д.Х.Лоуренстің 1923 жылғы романы «Кенгуру» – Д.Х.Лоуренстің 1923 жылғы романы. Оқиға Австралияда өтеді.

Сипаттама

Кенгуру – 1920-шы жылдардың басында ағылшын жазушысы Ричард Ловат Сомерс пен оның неміс әйелі Харриеттің Жаңа Оңтүстік Уэльске жасаған сапары туралы әңгіме. Ол 1922 жылы Лоуренс пен оның әйелі Фриданың Нью-Уэльс штатының жағалауындағы Тиррул қаласында он бір апталық тұруы кезінде алты жарым аптада жазылды. Романның бір тарауы ("Қасірет") Сомерлердің соғыс уақытындағы Сент-Айвс, Корнуоллдағы тәжірибесін, Австралия пейзажының жарқын сипаттамаларын және Ричард Сомерстің Сиднейдегі маргиналды саясат туралы күмәнді ойларын қамтиды. Соңында, бастапқыда оңшыл "Диггер" қозғалысына қызығушылық танытқаннан кейін, Бенджамин Кули (әрі қарай "Кенгуру" деп аталады) бастаған бұл қозғалыс та, "Кенгурудың" өзінің "үлкен жалпы сезімі" де Сомерске ұнамайды. Сол сияқты, Сомерс Вилли Струтерстің "жалпы сүйіспеншілікке" баса назар аударған социализмін де қабылдамайды. Бұл романда Лоуренстің Бірінші дүниежүзілік соғысқа берген жауабы көрінеді, Сомерс "Махаббаттан, аяныштан және жек көруден арылуды", бәрінен бөлек болуды және "адамзаттың соңғы қоршаулы қолдарынан" толығымен құтылуды, сондай-ақ ұзақ уақыт бойы сыртқы қараңғыда күтіп отырған ескі, қараңғы құдайларға бет бұруды қалайды. "The Oxford Companion to Australian Literature" Кенгуруды "көптеген автобиографиялық" роман ретінде сипаттайды: "Лоуренстің Австралияда болған кездегі ойлары мен әсерлерінің күнделікті ағынын көрсетеді. Ричард Сомерс, тыныштанбайтын батыр, Лоуренстің едәуір жасырын бейнесі, ал оның әйелі Харриет – Фриданың, ал көптеген тұрмыстық оқиғалар тікелей олардың австралиялық тәжірибесінен алынған. Лоуренс бұл романы "ой-өрнек" деп сипаттағандықтан, оның формасыздығы Сомерстің ішкі өмірінің ағынын көрсетеді; саясатқа деген тартымдылығы мен одан бас тартуы, еуропалық естеліктері, некедегі, қоғамдағы және саясаттағы билік туралы негізгі сұрақтар, сондай-ақ демократияның, фашизмнің және социализмнің тартымдылығы мен қауіптері туралы алаңдаушылығы". Австралиялық журналист Роберт Даррох 1970-ші жылдардың соңындағы бірнеше мақалаларында, "Австралиядағы Д. Х. Лоуренс" (Макмиллан, 1981) және "Қорқынышты тырнақтар: Д. Х. Лоуренстің австралиялық қасіреті" (Svengali Press, 2019) атты кітаптарында "Кенгуру" романында көрсетілген "Диггерлердің" "құпия әскері" Лоуренстің Жаңа Оңтүстік Уэльске келген кезде болған болуы керек деп мәлімдейді, өйткені Лоуренс өзінің материалдары үшін жеке тәжірибесіне сүйенген реалист жазушы болған. Даррох Бен Кулидің прототипі ретінде Бірінші дүниежүзілік соғыстың көрнекті NSW басшысы және Король мен Империя Лигасының NSW бөлімшесінің негізін қалаушы генерал-майор сэр Чарльз Розенталды, ал Розенталдың ДСО серіктесі және 1931 жылғы "Ескі гвардия" офицері Джек Колкоттты Сомерстің көршісінің прототипі ретінде ұсынады. Тарихшы Барбара Кернс романының жүз жылдық мерейтойына арналған шолуында Даррохтың аргументін жоққа шығарып, Лоуренстің Сиднейге өзінің "ойлы оқиғасын" құруға қажетті барлық материалмен келгенін атап өтеді. Ол "Кенгурудың" бірнеше басты кейіпкерлерінің аясын Лоуренстің Корнуоллдағы таныс адамдарына дейін жетеді. Сондай-ақ, ол Дуглас Голдрингтің 1920 жылы Лоуренске арналған "Қара перде" романының "Кенгурудың" сюжетіне елеулі әсер еткенін айтады. "Қара пердеде", "Кенгуру" сияқты, оқиғаның драмалық шыңы "Диггерлердің" тобы социалистік жиналысқа шабуыл жасағанда жетеді. Тарихшы Джозеф Дэвис "D. H. Lawrence at Thirroul" (1989) еңбегінде Лоуренстің Сиднейдегі саяси көшбасшылармен жасырын кездесулерге уақыты болмағанын атап өтеді, өйткені ол Тиррулда романын жазумен тым айналысты, және Лоуренс күніне 3,100 сөзді орташа есеппен жазды. Дэвистің кейінгі жұмысы "Д. Х. Лоуренс және Остинмердің Муссолинисі" Д. Х. Лоуренстің Жаңа Оңтүстік Уэльстегі "Ескі гвардияның" мүшелерімен кездескендігі туралы аңызды "нақты жоққа шығаруды" ұсынады. "Кенгурудың" екінші дәрежелі кейіпкері Джеймс Шарп музыка сыншысы және композиторы Сесил Грейге негізделген.

Kangaroo is an account of a visit to New South Wales by an English writer named Richard Lovat Somers and his German wife Harriet in the early 1920s. It was written in six and a half weeks during Lawrence and his wife Frieda’s eleven week stay in the NSW coastal town of Thirroul in 1922. The novel includes a chapter ("Nightmare") describing the Somers' experiences in wartime St Ives, Cornwall, vivid descriptions of the Australian landscape, and Richard Somers' sceptical reflections on fringe politics in Sydney. Ultimately, after being initially somewhat drawn to the right wing Digger movement led by Benjamin Cooley (aka 'Kangaroo') neither it nor the "great general emotion" of Kangaroo himself appeal to Somers. Similarly, Somers rejects the socialism of Willie Struthers, with its emphasis on "generalised love". In this, the novel reflects Lawrence's own response to World War I, as Somers opts “To be clear of love, and pity, and hate. To be alone from it all. To cut himself finally clear from the last encircling arm of the octopus humanity. To turn to the old dark gods, who had waited so long in the outer dark.”

The Oxford Companion to Australian Literature describes Kangaroo as a ‘strongly auto biographical’ novel: "reflecting the almost daily flow of Lawrence’s thoughts and impressions while in Australia. Richard Somers, the restless hero, is a barely disguised picture of Lawrence, as Harriet, his wife, is of Frieda, and many of the domestic incidents are drawn directly from their Australian experience. Described by Lawrence as a ‘thought adventure’, the novel's apparent formlessness expresses the flow of Somers's inner life; his attraction to and withdrawal from politics; his European memories; his concern with the fundamental question of authority in marriage, society and politics and with the attractions and dangers of democracy, fascism and socialism." Australian journalist Robert Darroch – in several articles in the late 1970s, the book D. H. Lawrence in Australia (Macmillan, 1981) and the self published book The Horrible Paws: D. H. Lawrence’s Australian Nightmare (Svengali Press, 2019) – claims that the ‘secret army’ of Diggers featured in Kangaroo must have existed at the time of Lawrence’s arrival in NSW, as Lawrence was a realist writer who depended on personal experience for his material. Darroch posits Major General Sir Charles Rosenthal, a notable NSW World War I leader and co founder of the NSW branch of the King and Empire League as model for Ben Cooley, and Major John Scott, D. S. O. associate of Rosenthal and 1931 Old Guard recruitment officer, as model for Jack Callcott, the Somers’ neighbour. Historian, Barbara Kearns, in a centenary review of the novel, contests Darroch’s argument and points out that Lawrence arrived in Sydney with all the material needed to create his ‘thought adventure’. She traces the source of background details for several of Kangaroo’s key characters, to known contacts of Lawrence in Cornwall. She also cites the novel The Black Curtain, by Douglas Goldring, dedicated to Lawrence in 1920, as having had a significant influence on Kangaroo’s plot. In the Black Curtain, as in Kangaroo, the story reaches its dramatic peak when a mob of Diggers storms a socialist meeting. Historian Joseph Davis in D. H. Lawrence at Thirroul (1989) pointed out it was not possible Lawrence could have had time for secret meetings with political leaders in Sydney, since he was too busy writing his novel in Thirroul, a feat Lawrence accomplished at the average rate of 3,100 words per day. Davis’ subsequent work D. H. Lawrence and the Mussolini of Austinmer, offers what he calls a “detailed debunking of the myth that D. H. Lawrence ever encountered members of some so called ‘Old Guard’ in NSW”. Kangaroo's minor character, James Sharpe is said to have been based on the music critic and composer Cecil Gray.

Тәуекелдер мен бейімделулер

Кенгуру австралиялық тарихнамаға орасан зор әсер еткендіктен, тарихшы Эндрю Мур, Дарочтің ізімен, романды 1917 жылғы шаруалар әскерлері мен Кэмпбеллдің 1931 жылғы «Ескі гвардиясы» арасындағы «жасырын контрреволюциялық ұйымдар» үздіксіздігіндегі жоғалған буын ретінде келтірді. Мур бұл ұйымдарды «Ескі гвардия» деп атады.

«Кенгуру» 1930 жылдары пайда болған австралиялық ұлтшыл әдеби топ – Джиндиворобак қозғалысына шабыттандыру үшін ішінара жауапты болды. Бұл қозғалыс австралиялық жазу өнерін дамытуға бел буған. П. Р. Стивенсен «Австралиядағы мәдениет негіздері» (1936) еңбегінде Д. Х. Лоуренс сияқты саяхатшылардың біздің жеріміздегі ежелгі сұлулықтың рухани сапасын сезінгенін айтты.

«Кенгуру» романы 1987 жылы «Кенгуру» деген атпен фильмге бейімделді. Фильмде Колин Фрилс Сомерс рөлінде, Джуди Дэвис Гарриет рөлінде, ал Хью Киаз Берн Кенгуру рөлінде ойнады. Романшы Маргарет Барбалет өзінің «Стальной пляж» (Penguin, 1988) романында «Кенгуру» қолжазбасынан алынып тасталған беттерде не болуы мүмкін екенін суреттеді және Тиррулдағы заңсыз ұлы бар Лоуренстік қатынасты еске түсірді. Австралиялық композитор Питер Скульторп романдан үзінділерді «Бесінші құрлық» (1963) атты баяндамашы мен оркестрге арналған шығармасында пайдаланды. Бұл шығарма 1963 жылы Фред Парслоу, Мельбурн симфониялық оркестрі және Томас Мэтьюспен, ал 1997 жылы композитордың өзінің баяндауымен, Тасмания симфониялық оркестрі мен Дэвид Порселиеннің сүйемелдеуімен ABC Classics лейблында жазылды. Бірнеше австралиялық суретшілер «Кенгуру» романынан шабыт алды. Сидни Нолан «Д. Х. Лоуренс, Кенгуру» сериясынан 8 картина салды. Гари Шид сондай-ақ «Кенгуру» романы мен Лоуренстің Тиррулда өткізген кезеңіне негізделген көптеген суреттер жасады. Олардың ішінде Сомерстің Callcott-пен шахмат ойнап жатқанын бейнелейтін «Checkmate» картинасы Вуллонгонг өнер галереясында сақталуда.