Кіріспе

Испаниядағы Кантабрия таулары немесе Кантабрия тау тізбегі (lang es) – Испаниядағы негізгі тау жүйелерінің бірі. Олар 300 км-ден астам қашықтыққа созылып, Пиреней тауларының батыс шегінен Галисиядағы Галисия массивіне дейін, Кантабрия теңізінің жағалауымен жалғасады. Олардың ең шығыс бөлігі Иберия жүйесімен қосылады. Бұл таулар ірі Альпілік жүйенің физиографиялық бөлігіндегі ерекше аймақ болып табылады. Кантабрия тауларында жаяу серуендеуге арналған көптеген жолдар, сондай-ақ қиын альпинистік бағыттар бар. Alto Campoo, Valgrande Pajares, Fuentes de Invierno, San Isidro, Leitariegos және Manzaneda шаңғы курорттарында шаңғы тебуге болады.

География

Кантабрий таулары шығыс-батысқа қарай, Кантабрий теңізіне дерлік параллель, Летариарегос өтегісіне дейін созылып, Леон мен Галисия арасында оңтүстікке қарай кеңейеді. Осы қатардың батыс шекарасын Миньо өзенінің аңғары, Миньоға құятын Сильдің төменгі ағысы және Сильдің шағын саласы – Кабрера өзені белгілейді. Кантабрий таулары Португалияда оңтүстік-батысқа дейін жетеді. Жалпы алғанда, Кантабрий таулары өте күрделі тармақталғандығымен ерекшеленеді, бірақ көбінесе, әсіресе шығысында, екі негізгі жота анықталады, олардан кішірек жоталар мен таулы массивтер таралады. Бір жота немесе жоталар тізбегі жағалау сызығын жақыннан ілеседі, ал екіншісі, биік болғандықтан, Кастилия мен Леонның үлкен үстірттігінің солтүстік шекарасын құрайды және кейде Пиреней тауларының жалғасы саналады. Кейбір жерлерде жағалау жоталары тікелей теңізден көтеріледі, ал әр жерде де еңіс өте тік болғандықтан, теңізге ағатын өзендердің бәрі де қысқа және таяз. Оңтүстік жотадан Кастилияның жоғары жазықтарына түсу біртіндеп болады, ал бірнеше ірі өзендер, әсіресе Эбро, осы жерден басталып, оңтүстікке немесе батысқа қарай ағады. Кантабрий тау тізбегінің ені, барлық тармақтарымен бірге, шығыста шамамен 60 миль (97 км) болса, батыста шамамен 115 мильге (185 км) жетеді. Көптеген шыңдардың биіктігі 6000 футтан (1829 м) аспайды, бірақ ең биік шыңдар Леон, Астурия, Паленсия және Кантабрия шекарасындағы орталық жоталарда орналасқан. Ондағы ең биік шыңдар: Торре-де-Середо (8688 фут (2648 м)), Пена-Вьежа (8579 фут (2615 м)), Пена-Приета (8304 фут (2531 м)) және Эспигуэте (7898 фут (2407 м)); Пикос-де-Европадағы атаусыз шың, Пена-Вьежа да осы қатарға жатады, Селланың оң жағалауында 8045 фут (2452 м) биіктікке жетеді; одан батысқа қарай Манерспод, Пена-Убинья, Пена-Рубия және Куинья шыңдары 7000 футтан (2134 м) асып түседі. Бұл тізбектің және оған жақын жатқан үстірттің ерекше ерекшелігі – биік таулар немесе тік жартастармен қоршалған оқшауланған үстірттер – парамералардың көптігі. Кантабрий таулары солтүстіктегі "Жасыл Испанияны" және құрғақ орталық жазықтықты анық ажыратады. Солтүстік беткейлер Кантабрий теңізінен күшті циклондық жауын алады, ал оңтүстік беткейлер жаңбырдан қорғалған.

Флора мен фауна

Кантабрия тауларында өсімдіктердің маңызды әртүрлілігі және жойылу қаупі төнген Кантабрияның қоңыр аюы (Ursus arctos pyrenaicus) қоныстанды. Ол Астуриядан (ең ірі популяциясы бар аймақ) Леон, Паленсия және Кантабрия облыстарына дейін таралған, сондай-ақ Кантабрияның қарақасқасы (T. urogallus cantabricus) да осы аймақта кездеседі. Бұл тауларға тән басқа жануарлар: Иберия қасқыры (Canis lupus signatus) және ребеко, яғни Кантабрия тау ешкісі (Rupicapra pyrenaica parva). Кантабрия тауларындағы орманды алқаптардың көп бөлігін бук ағаштары (Fagus sylvatica) құрайды. Пиренейлік тау текесі (Capra pyrenaica pyrenaica) – Иберия тау текесінің (Capra pyrenaica) төрт түршесінің бірі, бұрын Кантабрия тауларында мекендеген, бірақ 2000 жылы жойылып кетті.