Кіріспе

1929 жылы шыққан Д.Х.Лоуренстің "Қашқан әтеш" романы – Д.Х.Лоуренстің 1929 жылы екі бөлімнен тұратын, жарық көрген қысқа романы. Лоуренс алғашқы бөлігін 1927 жылы досы Эрл Брюстермен бірге этрусктердің қабірлерін зерттегеннен кейін жазды, бұл саяхат авторды өлім және қайта тірілу туралы мифтерді ойлауға жетеледі. "Романның І бөлімінің бастапқы қысқа нұсқасы 1928 жылдың ақпан айында "Форум" журналында жарияланды". Лоуренс 1928 жылы Швейцарияның Гштад қаласында болғанда екінші бөлігін қосты.

Жарияланым

The Black Sun Press алғаш рет 1929 жылдың қыркүйегінде "Қашқан әтеш" кітабын шектеулі басылым түрінде жариялады. Жапондық парқменде 50 дана басылды, Лоуренс қол қойған, көшірме нөмірі автордың өзінің қолымен жазылған, ал кітаптың безендірілуі автордың түсті суреттерімен жасалған. Бренда Мэддокс Мартин Секкердің бастапқы атауды екіұшты болғандықтан қабылдамағанын айтады. Бірақ ол былай деп жазады: "Лоуренс қарапайым ағылшын сөзінің халық арасындағы мағынасын батыл түрде жоққа шығарды. Ол "әтеш" сөзінің тек қана әтешті білдіретінін мойындаудан бас тартты, сондай-ақ, оқиғаның мәнге толы соңғы сөзінде айтылған: "Мен қайта тірілдім!" деген сөздің құдайға қарсы әжуасын да жоққа шығарды."

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл оқиға Жаңа Келісімде баяндалған Мәсіхтің қайта тірілуін жаңаша бейнелеу болып табылады. Айқышқа шегеленіп өлмеген адам денесінің болуын және сезімталдығын тойлауға келеді. Лоуренс өзі "Құтылып қалған әтеш" туындысын Брюстерге жазған хатында (1927 жылдың 3 мамыры) былай қорытындылады:

Мен Исаның қайта тірілуі туралы әңгіме жаздым, онда ол тұрып, барлық нәрседен қатты шаршап, ескі топқа шыдай алмайды, сондықтан олардан бас тартады. Сауығып, әлемнің қаншалықты таңғажайып екенін, кез келген құтқарылудан немесе жұмақтан да әлдеқайда керемет екенін түсіне бастайды, сондай-ақ енді өзіне "миссия" қажет емес екеніне шүкіршілік етеді.

Қолжазба

Лоуренстің "Құтылып кеткен әтеш" кітабының қолжазбасы Гриннелл колледжі кітапханаларының арнайы жинақтары мен мұрағатындағы сирек кітаптар қорының бөлігі болып табылады. Бұл кітап бұрын Солсбери үйіне тиесілі болған, бірақ Солсбери үйінің сирек кітаптар мен қолжазбалар жинағы 2019 жылдың тамызында Гриннелл колледжіне сатылды. Солсбери үйін салған косметика магнаты Карл Уикс қолжазбаны Нью-Йорктік сирек кітаптар сатушысы Гарри Ф. Маркстен сатып алған. Уикс пен Лоуренстің жесірі Фрида (Гриннелл колледжінің арнайы жинақтары мен мұрағатында сақталған хаттарда) арасындағы хат алмасуда, миссис Лоренс қолжазбаның Лоуренс тарапынан Black Sun Press иесі және баспагері Гарри Кросбиге "сыйлық ретінде емес" (миссис Лоренстің сөзі), берілгенін, бірақ Кросби қайтыс болғаннан кейін қолжазба "қайта оралмағанын" атап өтті. Фрида Уикске жолдаған хатында, ол құжатты қоғамдық пайдаға жұмсағанша, оның оны сақтауына ризашылық білдірді, себебі "шығармашылықтың мәні осында".