Лондонның бұрынғы патшалық резиденциясы: Ричмонд сарайы

Кіріспе

Лондон, Англиядағы бұрынғы патшалық резиденция

Ричмонд сарайы – Англияның Темза өзені жағасында орналасқан, 16 және 17 ғасырларда салынған Тюдор стиліндегі патшалық резиденция. Бұл сарай сол кездегі ауылдық Суррей аймағында, Вестминстер сарайынан солтүстік-шығысқа қарай 14 шақырым қашықтықта, өзеннің қарсы жағында орналасқан. Оны шамамен 1501 жылы, бұрын Ричмонд графы атанған Англияның Генрих VII салды. Оның құрметіне Шин иелігі жақында "Ричмонд" деп өзгертілген болатын. Осылайша Ричмонд сарайы Шен сарайының орнын басты, ал бұл сарай 1299 жылы Эдуард I иеленген және одан кейін оның тікелей үш ұрпағы қолданған бұрынғы сарай орнында салынған. 1500 жылы, жаңа Ричмонд сарайының құрылысы басталар алдында, корольдік иелік төңірегінде өскен Шин қаласының атауы Генрих VII бұйрығымен "Ричмонд" деп өзгертілді. Дегенмен, Шин және Ричмонд есімдері екеуі де қолданылып келді, бұл шатасуға мүмкіндік тудырды. Қызығы, қазіргі Шығыс Шиен және Солтүстік Шиен аудандары, қазір Лондонның Ричмонд-на-Темза ауданының әкімшілік бақылауында болғанымен, ежелгі заманда Шин иелігіне кірген емес, ал 19 және 20 ғасырларда көршілес Мортлейк иелігі мен приходының бөліктерінде дамыған. Ричмонд 1960 жылдардың ортасына дейін Суррей графтығының құрамында болды, содан кейін Үлкен Лондонның кеңеюіне қосылды. Ричмонд сарайы Елизавета I патшайымның сүйікті резиденциясы болды, ол 1603 жылы осы сарайда қайтыс болды. 1649 жылы Англия королі Чарльз I қайтыс болғанға дейін бұл сарай Англия корольдері мен королеваларының резиденциясы болып қызмет етті. Оның өлімінен кейін бірнеше ай өткен соң, Англия Парламентінің бұйрығымен сарай тексеріліп, 13 000 фунт стерлингке сатылды. Келесі он жыл ішінде сарай көбінесе бұзылып, тастар мен ағаштар басқа құрылыстарда қолданылды. Бүгінде тек қақпа үйі сияқты ескерткіштер ғана сақталған. Шин иелігі кем дегенде 1125 жылы құрылған.

Richmond Palace was a Tudor royal residence on the River Thames in England which stood in the sixteenth and seventeenth centuries. Situated in what was then rural Surrey, it lay upstream and on the opposite bank from the Palace of Westminster, which was located nine miles (14 km) to the north east. It was erected in about 1501 by Henry VII of England, formerly known as the Earl of Richmond, in honour of which the manor of Sheen had recently been renamed "Richmond". Richmond Palace therefore replaced Shene Palace, the latter palace being itself built on the site of an earlier manor house which had been appropriated by Edward I in 1299 and which was subsequently used by his next three direct descendants before it fell into disrepair. In 1500, a year before the construction of the new Richmond Palace began, the name of the town of Sheen, which had grown up around the royal manor, was changed to "Richmond" by command of Henry VII. However, both names, Sheen and Richmond, continue to be used, not without scope for confusion. Curiously, today's districts of East Sheen and North Sheen, now under the administrative control of the London Borough of Richmond upon Thames, were never in ancient times within the manor of Sheen, but were rather developed during the 19th and 20th centuries in parts of the adjoining manor and parish of Mortlake. Richmond remained part of the County of Surrey until the mid 1960s, when it was absorbed by the expansion of Greater London. Richmond Palace was a favourite home of Queen Elizabeth I, who died there in 1603. It remained a residence of the kings and queens of England until the death of Charles I of England in 1649. Within months of his execution, the Palace was surveyed by order of the Parliament of England and was sold for £13,000. Over the following ten years it was largely demolished, the stones and timbers being re used as building materials elsewhere. Only vestigial traces now survive, notably the Gate House. The manor house of Sheen was established by at least 1125.

1299 жылдан 1495 жылға дейін

1299 жылы Эдуард I сарайын өзен жағасындағы Шинге, бүкіл сарайлықтарымен бірге көшірді. 1305 жылы ол Шотландияның азаматтық үкіметін реттеу үшін Шотландиядан келген комиссарларды Шинде қабылдады. Эдуард II билік құрған жылдары үй қайтадан патшалыққа қарады, ал оның тақтан алынуынан кейін оны әйелі, королева Изабелла басқарды. 1327 жылы жас король Эдуард III таққа отырғанда, ол осы иелікті анасы Изабеллаға сыйлады. Ол қайтыс болғаннан кейін, Эдуард III иелікті кеңейтіп, сәндеп, оны алғашқы Шене сарайына айналдырды. Эдуард III 1377 жылдың 21 маусымында Шенеде қайтыс болды. Орта ғасырлардағы балға тәрізді шатырлар ғажайып архитектурамен қатар, құрылымдық қажеттілік те болды, себебі олар ауыр ағаш шатырларды құлаудан сақтады. Олар готикалық соборлардағы тас күмбездерге ағаш шеберлерінің баламасы болды, өйткені Вестминстер залы сияқты көрнекті мысалдарда, олар сәулетшіге қабырғаларын жұқа қылып, биіктікті арттыруға және жүктемені тең бөлуге мүмкіндік берді. Сончино сипаттағандай, мұндай үлкен өртте патшалық Рождествоның ортасы болған үлкен залдың емен арқалары тік тұрып, зақымсыз қалуға мүмкіндік болмас еді. Олар жоғары температурада бірден жалындарға оранып кетер еді. Көптеген ежелгі гобелендер күлге айналды, ал шығынға патшалық әшекейлер мен королеваның гардеробының көп бөлігі, соның ішінде тек патшалар ғана кие алатын қымбат мата – алтын мата кірді; Шене сарайында бұл төсек-орынның маңызды бөлігі болды. Куәліктерде Генрих VII, анасы Маргарет Бофорт және әйелі Елизавета өмірлерін сақтап қашуға тырысқандарын, корольдің мүшкелмен құтылғанын айтады: бір дәліздің шатыры оның үстіне құлауға жақындады. Рождестволық той кезінде осы апатқа барлық патшалық балалар, біреуін қоспағанда, 10 жасқа дейінгі Маргарет, Мэри және алты жасар Генрих VIII қатысты, олардың әрқайсысы күтімшілерінің қолында асығыс түрде шығарылды. Королева Елизавета үшін бұл ауыр соққы болды: жазбалар 1470 жылдары бала кезінде оның балалық шағының көп бөлігін осы сарайда өткізгенін көрсетеді; сарай оның анасы Елизавета Вудвилльмен де байланысты болды: Эдуард IV өсиеті бойынша Шинды әйеліне қалдырды. Сончино жоғарыда айтылған оқиғалардың барлығын баяндап, сондай-ақ корольдың "осы жоғалтуға көп мән бермейтінін" және "шіркеуді бұрынғыдан да жақсы, таспен салуды ниеттенгенін" жазды.

In 1299 Edward I took his whole court to the manor house at Sheen, close by the river side. In 1305, he received at Sheen the Commissioners from Scotland to arrange the Scottish civil government. The house returned to royal hands in the reign of Edward II and after his deposition it was held by his wife, Queen Isabella. When the boy king Edward III came to the throne in 1327, he gave the manor to his mother Isabella. After her death he extended and embellished the manor house and turned it into the first Shene Palace. Edward III died at Shene on 21 June 1377. Hammerbeam roofs of the Middle Ages were a structural necessity as much as they were pretty architecture, as they kept the heavy timbered roofs from caving in; they were the carpenter's equivalent of the stone vaulting found in Gothic cathedrals of the Middle Ages because, as in famous examples like Westminster Hall, they let the architect achieve higher heights with thinner walls, and evenly distributed the lateral weight. In as large a fire as described by Soncino the English oak beams of the great hall, a centrepiece of a royal Christmas, would have stood no chance of remaining upright and intact. They would have been engulfed in flames at a temperature of over Much of the tapestry work of earlier ages was burnt to cinders, and losses included crown jewels and much of the royal wardrobe, including a large amount of cloth of gold, at this time a luxury item only wearable by royalty; and in the case of Sheen Palace it was a feature of the bedding. Accounts refer to Henry VII, his mother, Margaret Beaufort, and his wife, Queen Elizabeth, running for their lives, with the king barely making it out in time: one of the corridors nearly collapsed on top of him. As it was the time of the Christmas revels, also present during the disaster were all but one of the royal children, and all under the age of 10: Margaret, Mary, and a six year old Henry VIII, each of them described as being hurried out in the arms of their nursemaids. For Queen Elizabeth, this would have been a horrible blow: records show that as a child in the 1470s this was where she spent much of her childhood; the palace would also have had strong associations with her mother Elizabeth Woodville: Edward IV left Sheen to his wife in his will. Soncino reports all of the events outlined above, and also states in his accounts that the king "does not attach much importance to this loss. He purposes to build the chapel all in stone, and much finer than before."

Жаңа Ричмонд сарайы

Жаңа сарайдың құрылысы 1498 жылы басталды. Генрих өзінің туындысын Ричмонд сарайы деп атады, ол таққа отырғанға дейін алған титулының құрметіне, оны әкесінен мұра еткен еді: Ричмонд графы. Сарай Англия азамат соғысынан аман қалмаса да, ғимараттың фрагменттері әлі Темза өзенінің жағасында сақталған, сондай-ақ Генрих Тюдор мен Тюдорлар мен ерте Стюарттардың барлық мүшелері жеке ойын-сауық үшін пайдаланған Ричмонд паркі де сақталған. Генрих Тюдор көп жылдар бойы патшалық өмірдің орталығы болған үлкен және сәнді сарай салды, ол әрбір Тюдор монархының және Джеймс I-нің сарайының маңызды орталығы болды. Сарайдың суреттері мен сипаттамалары сақталған, сондай-ақ 1970 жылдардағы қазба жұмыстарының құжаттамасы да бар; осылайша, кейінгі ұрпақ ғимараттың мазмұны мен ерекшеліктері туралы жеткілікті нақты мәліметке ие. Ричмонд сарайы көбінесе геометриялық сегізбұрышты мұнаралары, «бұршақ» пішіндес түтікшелері және мыстан жасалған әсем желбағы бар, сол заманғы соңғы үлгідегі кірпіш пен ақ тастан салынған ғимарат болды. Ол Шин сарайының жоспарын сақтап қалғанмен, Ренессанс дәуірін белгілейтін жаңа элементтер енгізілді: мысалы, мүсіндер мен портреттерді көрсетуге арналған ұзын галереялар. Генрих VII кітапхана мен сәнді шіркеу де ашты. Терезелер қамалдың тар тіректерінен гөрі көбірек жарық түсіру үшін жасалған, панельдік конструкцияда болды. Сарайдың алғашқы кезеңдерінен бастап демалысқа арналған ішкі аулалар салынды, олардың бір бөлігі патшалық отбасының қарауына берілді және үлкен жасыл алаңға қарады. Ричмонд сарайы кең аумақты алып жатты және жеміс бақтары мен қоршалған бақтары болуы үшін жеткілікті үлкен және жабдықталған болды. Генрих Тюдор Венециядағы итальяндық банкирлерден алған көптеген сыйлықтармен үйін безенгені белгілі, осы және басқа да заттар туралы мәліметтер қазір Ұлттық мұрағатта сақталатын 17 ғасырлық сарай тізімінде қалдырылған. Тізімде сондай-ақ өртте жоғалғандарын ауыстыру үшін тапсырылған жаңа гобелендер туралы да мәлімет бар.

Construction of the new palace began in 1498. Henry named his creation Richmond Palace, in honour of the title he had held before acceding to the throne which he had inherited from his father: Earl of Richmond. Though the palace did not survive the English Civil War, fragments of the edifice still remain along the bank of the Thames, as does Richmond Park, originally a royal hunting reserve that Henry Tudor and all members of the Tudors and early Stuarts used for their personal entertainment. Henry Tudor built a large and grand palace that became the centre of royal life for many years to come, a very important centre of the court of each Tudor monarch and also James I. Drawings and descriptions of the palace survive, as does the documentation of a 1970s excavation of the grounds; thus posterity has a fairly accurate idea of the contents and features of the building. Richmond Palace was largely a building of brick and white stone in the latest styles of the times, with geometric octagonal towers, pepper pot chimney caps, and ornate weather vanes made of brass. Though it retained the layout of Sheen Palace, it had new additions that would mark the Renaissance: for example, long galleries to display sculpture and portraiture. Henry VII also established a library and a richly appointed chapel. The windows were panelled, built to bring in more light than the tiny slit like windows of a castle, built for defence. From its earliest it had inner courtyards designed for leisure, with several portions built for the royal family overlooking a large green. Richmond Palace covered of land and was large and well appointed enough to have its own orchards and walled gardens. It is known that Henry Tudor decorated his home with many gifts he accepted from Italian bankers in Venice, and the evidence for this and the other accoutrements survives in a 17th century inventory taken of the palace that is now held in the National Archives. The inventory also describes new tapestries he commissioned to replace the ones lost in the fire.

Генрих VIII

Сол жылы Генрих VIII Ричмондта өзінің алты әйелінің бірі – Арагондық Екатеринамен бірге Рождестводан Епифанияға дейін мерекеледі. Сол мерекелерде, – деп жазады А.Т.Томсон «VIII Генрих сарайының естеліктерінде»: – «1510 жылғы Эпифания күнінің кешінде Ричмонд залына алтын мен құнды тастармен безендірілген төбе бейнесі енгізілді, оның шыңында алтын ағаш тұрды, одан раушандар мен анирлер ілінген. Төбенің беткейінен әсем киім киген әйел түсті, ол, мырзалармен немесе, сол кездегідей айтқанда, құрметті балалармен бірге патшаның алдында моррис биледі. Тағы бір рет, сарайдың қатысуымен, жасалма орман арыстан мен антилопамен бірге кіргізілді, олардың терілері алтынмен әшекейленген, жануарлар алтын тізбектермен байланды, ал әрқайсысының үстінде әдемі киім киген сұлу қыз отырды. Осылайша енгізілген орманның ортасында алтын мұнара пайда болды, оның соңында жас жігіт тұрды, қолында раушандар гүлдестесін ұстап, ол турнирдегі батырлықтың сыйлығы болды». Генрихтің ұлы, Корнуолл герцогы Генрих 1511 жылғы Жаңа жыл күні дүниеге келді, бірақ 22 ақпанда қайтыс болды. Бірнеше жылдан кейін патшаға Уолсиден Хэмптон-корт сыйға берілді, ал кардиналға Ричмондтағы патша сарайында тұруға рұқсат берілді, онда ол өзіне қарсы наразылықтың күшеюіне себеп болатын мәртебелі өмір салған. Ол жағдайдан түскен кезде «үлкен» саябақтағы қасқыр үйінде тұрып, кейін монастырға көшті. Генрих патша болмас бұрын, Карл I Ричмонд сарайына ие болды және онда тұрғанда өнер жинағын құра бастады. Елизавета I сияқты Карл I да бұғы аулауды ұнатты және 1637 жылы қазір Ричмонд паркі деп аталатын жаңа аумақ құрды, Елизаветаның «Жаңа паркін» «Ескі Елік паркі» деп атады. Бүгінде Ричмонд паркінде қызыл бұғылар бар, олар бастапқы үйірдің ұрпақтары болуы мүмкін, олар аулаудан босатылған және салыстырмалы түрде үйретілген.

Later the same year, Henry VIII celebrated Christmas to Twelfth Night at Richmond with the first of his six wives, Catherine of Aragon. During those celebrations, says Mrs. A. T. Thomson, in her Memoirs of the Court of Henry the Eighth:

On the night of the Epiphany (1510), a pageant was introduced into the hall at Richmond, representing a hill studded with gold and precious stones, and having on its summit a tree of gold, from which hung roses and pomegranates. From the declivity of the hill descended a lady richly attired, who, with the gentlemen, or, as they were then called, children of honour, danced a morris before the king. On another occasion, in the presence of the court, an artificial forest was drawn in by a lion and an antelope, the hides of which were richly embroidered with golden ornaments; the animals were harnessed with chains of gold, and on each sat a fair damsel in gay apparel. In the midst of the forest, which was thus introduced, appeared a gilded tower, at the end of which stood a youth, holding in his hands a garland of roses, as the prize of valour in a tournament which succeeded the pageant!" Henry's son, Henry, Duke of Cornwall, was born there on New Year's Day, 1511, but died on 22 February. Some years later, the king received a present of Hampton Court from Wolsey, and in return the cardinal received permission to reside at the royal manor of Richmond, where he kept up so much state as to increase the growing ill feeling against him. When he fell into disfavour he took up his residence at the Lodge in the 'great' park, and subsequently moved to the Priory. Before he became king, Charles I owned Richmond Palace and started to build his art collection whilst living there. Like Elizabeth I, Charles I enjoyed hunting stags, and in 1637 created a new area for this now known as Richmond Park, renaming Elizabeth's "Newe Parke" the "Old Deer Park". There continue to be red deer in Richmond Park today, possibly descendants of the original herd, free from hunting and relatively tame.

Карл I, Қауымдастық және бұзылу

Чарльз I 1626 жылы сарайды және оған жататын жерді королева Генриетта Марияға сыйлады, ол патшайым балаларының үйіне айналды. 1649 жылы король өлімге кесілгеннен кейін бірнеше ай өткен соң, Ричмонд сарайы парламенттің бұйрығымен құрылыс материалдары ретінде қаншаға сатылатынын анықтау үшін тексерілді және 13 000 фунт стерлингке сатылды. Келесі он жыл ішінде сарай көбінесе бұзылды, тастары құрылыс материалдары ретінде қайта қолданылды.

Монархияны қалпына келтіру

1660 жылы монархия қалпына келтірілгеннен кейін сарай мен поместье королева Генриетта Марияға (1669 ж. қайтыс болды), Англия королі Карл II-нің анасына және басы кесілген король Карл I-нің жесіріне қайтарылды. Ол Азамат соғысы кезінде Францияда эмиграцияда тұрған. Сол кезде сарай бұзылған күйде болды, өйткені монархиялық үзіліс кезеңінде көп зардап шеккен. Бұрынғы сарай ешқашан қайтадан тұрғызылмады.

Сәулет және ішкі безендіру

Бізге жеткен барлық есептерде Ричмонд сарайының жиһазы мен әшекейлері керемет деп айтылады, олар гобелендерде патшалар мен батырлардың ерліктерін көрсетеді.

1649 жылғы зерттеу

1649 жылы жасалған зерттеу сарайдың толыққанды сипаттамасын береді. Үлкен залдың ұзындығы 30,48 метр, ені 12,19 метр, ал төменгі жағында экран орнатылған. Экранның үстінде "жоғарғы жағында кең аяқтарға арналған орын, шаршы плиткадан жасалған еден, жақсы жарықтандырылған және отыруға ыңғайлы; солтүстік жағында қорғасынмен жабылған мұнара немесе сағат корпусы бар, бұл ғимараттың ерекше әшекейі" делінген. Принцтің жатақханасы "үш қабатты, ақ тастан салынған, он төрт қорғасынмен жабылған мұнарасы бар" деп сипатталған, ол "бүкіл үйдің өте әдемі әшекейі және айналаға көрнекті" көрінеді. "Бұрыштық мұнара" деп аталатын дөңгелек мұнара да айтылады, оның ішінде 124 сатырдан тұратын баспалдақ бар. Шәулеттің ұзындығы 29,26 метр, ені 12,19 метр, соборлық орындықтар мен тақталар орнатылған. Принц сарқысына іргелес 60,96 метрлік ашық галерея салынған, оның үстінде ұқсас ұзындықтағы жабық галерея орналасқан. Сондай-ақ, мұнда патшалық кітапхана да болған. Сарайды сумен үш құбырмен қамтамасыз еткен: біреуі жаңа саябақтағы ақ құбырдан, екіншісі қалалық далалардағы құбырдан, ал үшіншісі Ричмондтағы кедейлер үйіне жақын орналасқан құбырдан.

Археология

1997 жылы бұл орын Channel 4 телеарнасының Time Team бағдарламасында зерттелді және 1998 жылдың қаңтарында эфирге шықты.

Дәретханалық инновациялар

Бұл сарай тарихта су ағызылатын унитазбен жабдықталған алғашқы ғимараттардың бірі болды, оны Елизавета I-нің немересі сэр Джон Харрингтон ойлап тапқан. Генрих VIII бұрын Хэмптон-кортта сумен шайылатын дәретханаларды орнатқан.

Ричмонд сарайының бүгінгі күні

Бұрынғы сарайдың сақталған құрылыстарының ішінде Гардероб, Трубашылар үйі және Қақпа үйі бар, олардың үшеуі де бірінші санаттағы ескерткіштер тізіміне енген. Қақпа үйі 1501 жылы салынды, ал 1986 жылы Корольдік мүлік комиссарлары оны 65 жылға жалға берді. Онда бес жатын бөлмесі бар.