Кіріспе

Линкопинг соборы (Linköpings domkyrka) – Швециядағы Линкопинг қаласындағы бейнелі лютеран шіркеуі. Швеция шіркеуінің Линкопинг епархиясының орталығы. Еуропадағы ең ірі готикалық соборлардың бірі, ол Линкопинг қамалының қарсы бетінде, 11 ғасырдан бері шіркеу ретінде пайдаланылып келе жатқан жерде орналасқан.

Шығу тегі

Қазіргі ғимарат шамамен 800 жыл бұрын салынған. Осы жердегі шіркеудің жазба тарихы 11 ғасырда ағаш шіркеудің құрылысымен басталады. Кейін, 1120 жыл шамасында тастан салынған шіркеу салынды, ол қазіргі ғимараттың шамамен жартысына тең болатын базилика еді. 1230 жылға қарай, қауымның өсіп келе жатқан қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін базилика жеткіліксіз болғандықтан, үлкен шіркеу салу қажет болды. Шіркеу шығысқа қарай кеңейтіліп, жаңа хор және трансепт салынды. Бұл 13 ғасырға тән бөліктер қазіргі шіркеудің құрамында сақталған. Қазіргі алтарь да сол кезеңге жатады. Шіркеудің келесі кеңейтілуі 1251 жылы король Вальдемардың тәж киюінен кейін жасалды. Осы кезде негізгі ғимарат салынды және шіркеу 110 метрлік қазіргі ұзындығына ие болды. Мұнараның биіктігі – … 15 ғасырдың басында, 1408 және 1420 жылдар аралығында үлкен терезелері мен жұлдыз тәрізді күмбездері бар готикалық шатырлар салынды. Шатырлар киелі Андрей (кейін киелі Мария атымен аталып қайта бапталды), киелі Николай Германни (Нильс Херманссон) және киелі Томас Бекеттің есімдерімен аталды. Бұл кезеңде шіркеу 14 ғасырдың басынан бері Англиядан және Германиядан келген шеберлердің еңбектерін пайдаланды, олар батыс жағын ерекшелендіретін бай мүсіндік безендірулерді жасады. Шіркеу «15 ғасырдың соңындағы готикалық мүсіншілігінің жалғыз маңызды орталығы» деп сипатталды. 1546 және 1567 жылдары шіркеудің шатыры өрттен зақымданды. Мұнара 1747-1758 жылдары және қайтадан 1877-1886 жылдары Хельго Зеттервалл тарапынан қайта салынды. 1967 жылы 17 ғасырғы шатырдың пішіні қалпына келтірілді. Ол мыс жабынмен жабылған, оның коррозиясы оның ерекше жасыл түсін құрайды.

Ерте тарих

1320 жылы интерьерді безендіру жұмыстары жүргізілді, соның нәтижесінде нефтің аркадалары ою-өрнек және мүсіндік әшекейлермен безендірілді; мұндағы стиль ағылшын жоғары готикасының даму ерекшеліктерін көрсетеді. Шамамен сол кезде аяқталған және сол мүсіншінің туындысы саналатын нефтің күмбездеріндегі ою-өрнектелген шатырдың бастықтары Британ аралдарының халықтық әңгімелерінде жиі кездесетін жасыл адам бейнесін бейнелейді. Қазба жұмыстарынан табылған сол дәуірге тән ағылшын монеталары осы аймақта ағылшын суретшілерінің жұмыс істегенін көрсетеді. 1330 жылы шіркеу тағы да безендірілді, оңтүстік порталдың тимпаны неміс стиліндегі туу және азаптау сахналарымен әшекейленді.

Қазіргі заман

Соборда Голландияның Алтын ғасыры суретшісі Мартен ван Хеемскерктің 16 ғасырдағы маңызды «Крестке шалыну» атты құрбандық алтарінің суреті бар, ол Алькамардағы Синт-Лауренскерк шіркеуі үшін салынған көп бөліктік сурет. 1538 жылы басталып, 1542 жылы аяқталған бұл туынды алғаш рет Алькмардағы шіркеуге орнатылды; Реформацияның басталуына байланысты ол алынып тасталды және 1581 жылы сатылды. 2006 жылы британдық суретші Брайан Кларк собордың трансептісінің солтүстік және оңтүстік галереялары үшін алты әйнек бояуымен жасалған терезелерді жобалауға шақырылды: әр жақтағы кіреберістердің үстінде үш ланцетті терезе. Бернхард Рисберг сыйлық қорының қаржыландыруымен жасалған терезелер 2010 жылдың қыркүйегінде орнатылды.

Танымал мәдениетте

Собор Ghost тобының Opus Eponymous альбомының обложкасында көрсетілген, ал оның негізін қалаушы Тобиас Фордж Линчепинг қаласында туған.