Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саяси білім беру мекемелері. Социалистік жексенбілік мектептер (ССШ) Ұлыбританияда және кейіннен АҚШ-та христиандық жексенбілік мектептерді алмастыру немесе толықтыру мақсатымен құрылды. Олар социалистердің балаларына білім беру орны ретінде дәстүрлі жексенбілік мектептердің жеткіліксіздігіне және балалар мен жастарға социализмнің идеалдары мен принциптерін үйрету үшін социалистік көзқарасты жүйелі және ұйымдасқан түрде ұсыну қажеттілігіне жауап ретінде пайда болды. АҚШ-та неміс-американдық социалистік қозғалысымен байланысты жексенбілік мектеп қозғалысы 1880 жылдары Нью-Йорк пен Чикагода пайда болды, ал 20 ғасырдың басындағы қазіргі заманғы мектеп қозғалысының бір бөлігі ретінде кеңірек өріс алды. Америка Социалистік партиясының мүшелері 20 ғасырдың басында британдық қозғалысқа ұқсас, американдық Социалистік жексенбілік мектептердің одан да ірі желісін құрды.
Political educational institutions
Socialist Sunday Schools (SSS) were set up to replace or augment Christian Sunday Schools in the United Kingdom, and later the United States. They arose in response to the perceived inadequacy of orthodox Sunday schools as a training ground for the children of socialists and the need for an organised, systematic presentation of the socialist point of view to teach the ideals and principles of socialism to children and young people. In the US, a Sunday School movement linked to the German American socialist movement emerged in New York and Chicago in the 1880s and again on a broader scale as part of the Modern School Movement during the first decade of the 20th century. An even larger network of American Socialist Sunday Schools, closely paralleling the British movement, was launched by members of the Socialist Party of America during the first two decades of the 20th century.
Тарих
Радикалды қозғалыстың әлемдік жексенбілік мектептерді пайдалануының алғашқы кезеңдері 1830-жылдардың басында Ұлыбританияда басталды, ол кезде Роберт Оуэннің және чартизмнің жақтастары өз балалары үшін жексенбілік мектептер ашты. Бұл мектептер 1850-ші жылдардың он жылдығына дейін жұмыс істей берді, ертедегі радикалды қозғалыстың әлсіреуімен бірге тоқтатылды. 1894 жылы тағы бір социалистік жексенбілік мектепті кәсіподақ жетекшісі Том Андерсон құрды. 1912 жылы бүкіл Британияда 200-ден астам социалистік жексенбілік мектеп болды. Олардың алғашқы күндерінде жергілікті билік пен саясаткерлердің қарсылығына тап болды, олар социалистік жексенбілік мектептердің жастардың санасын саяси және дінге қарсы доктриналар мен ілімдермен бұзатынын айтты. 1909 жылы құрылған Британдық социалистік жексенбілік мектептер одағының Ұлттық кеңесі – ұлттық қозғалыстың бастауы, оның тамыры Кэролайн Мартин мен Арчи МакАртурдың Глазго қаласында ашқан мектебіне жетеді, бұл 1895 жылы Лиззи Глазиердің Еңбек партиясының басшысына жазған хатынан бастау алды. Ол, дәстүрлі шіркеулердің орта тапқа бейімділігі мен болжамдарына қарсы наразылық ретінде және оған балама ретінде құрылды. Оның мақсаты – мектептерге социализмді оқытуда көмектесу болды. Мұғалімдерге арналған нұсқаулық дайындалды, онда сабақ жоспарларының үлгілері, мұғалімдерге көмектесетін оқу кеңестері және социалистік білім беру үшін ұсынылатын оқулықтар бар еді. SSS жетекшілері мемлекеттік білім берудің зайырлы болуын қатыстырды. Социалистік жексенбілік мектептердің қызметі тек білім берумен шектелді. Олардың рәсімдері мен әндері діни мазмұннан мүлдем бос болды. Олар Еңбек қозғалысымен тығыз байланыста жұмыс істеді және адамдардың күнделікті өмірі мен мінез-құлқына қатысты рухани және әлеуметтік қажеттіліктерімен айналысты. Социалистік жексенбілік мектептер, Еңбек шіркеуімен бірге, өздеріне тиісті кездесу орындарының болмауынан қиындықтарға тап болды. Олар жалдауға қолайлы залдарды табуда қарсылыққа ұшырады, сондықтан 1907 жылы Лондон округтік кеңесі мектеп ғимаратынан бес филиалды шығарып тастады. Трафальгар алаңында үлкен демонстрация өтті, онда Маргарет Макмиллан сөз сөйледі, ол өз әпкесімен бірге кедей балаларға жақсы білім беру мен денсаулық сақтау үшін күрескен христиан социалисті болды. Спрингберн филиалы көптеген жылдар бойы Айр көшесіндегі Еңбек партиясының бірлік залында басқа орын болмағандықтан жиналды. 1926 жылы Фулхэм кеңесі SSS-ке жексенбі күндері жиналуға рұқсат бермеді, себебі ол "теологиялық сипатта емес" еді. Социалистік жексенбілік мектептер қарсылыққа ұшырады, өйткені олар "елдің жастарын саяси және дінге қарсы ілімдермен улау және саналарын уландыруға бағытталған" деп есептелді, сондай-ақ мектептерді қарапайымдыққа салу және революциялық ілімдерді тарату туралы айыптаулармен беделін түсіруге тырысқандар болды.
The earliest use of secular Sunday Schools by the radical movement began in Great Britain in the early 1830s, when adherents of Robert Owen and Chartism opened Sunday training schools for their children. These schools continued to operate until the decade of the 1850s, fizzling out with the decline of the early radical movement. In 1894, another Socialist Sunday School was created by trade unionist Tom Anderson. By 1912 there were over 200 Socialist Sunday Schools throughout Britain. In their early days they encountered opposition from local authorities and politicians, who argued that Socialist Sunday Schools subverted the minds of young people with political and anti religious doctrines and teachings. A national movement, the National Council of British Socialist Sunday Schools Union, formed in 1909, traces its origin to a school opened in Glasgow by Caroline Martyn and Archie McArthur, initiated by an 1895 letter to the Labour Leader by Lizzie Glasier. It was established as a protest against, and an alternative to, the perceived middle class bias and assumptions of regular churches. Its aims were to help the schools in their teaching of socialism. A manual was prepared for the use of teachers. It contained sample lesson plans and teaching tips to help teachers, together with suggested readings for socialist education. SSS leadership maintained that public education should be secular. Socialist Sunday Schools were purely educational. Their rituals and songs were free of religious content. They worked in close harmony with the Labour Movement and were concerned with the spiritual and social needs of the human race with regard to daily life and conduct. Socialist Sunday Schools, along with the Labour Church, were hindered by a lack of their own meeting spaces. They met resistance in hiring suitable meeting halls to the extent that, in 1907, London County Council evicted five branches from hired school buildings. A massive demonstration in Trafalgar Square ensued, addressed by Margaret McMillan who, with her sister, was a Christian socialist who campaigned for better education and healthcare for poor children. The Springburn branch met for many years in the Labour Party's Unity Hall in Ayr Street for lack of another venue. In 1926, Fulham Council refused the SSS permission to meet on Sundays because it was of a 'non theological' character. Socialist Sunday Schools encountered opposition because they were 'seen as subversive and as poisoning the minds of the young people of the country with their political and anti religious doctrines and teachings' and there were those who tried to discredit the schools by accusations of blasphemy and revolutionary teachings.
Шығу тегі
АҚШ-тағы ең алғашқы белгілі Социалистік жексенбілік мектеп 1880 жылдың 1 наурызында Нью-Йорк қаласында Америка Социалистік Еңбек партиясының 14-ші бөлімшесі тарапынан ашылды. Мектеп ашылған кезде шамамен 30 студент қатысты, ал күнделікті шығатын «Нью-Йорк фолксцайтунг» газеті оны Манхэттеннің шығыс жағындағы неміс жұмысшыларының ауданы үшін зор пайда әкелетін мекеме деп мақтады. 14-ші бөлімшенің әйел мүшелері мектептің қаржылық қолдауына үлкен үлес қосты, ал келесі екі жылда бірқатар концерттер, қойылымдар мен қаржы жинауға арналған әлеуметтік шаралар ұйымдастырылды. 1880-жылдардың соңында Чикагода да бірнеше ерте американдық Социалистік жексенбілік мектептер ашылды. Полиция қызметкерлері сол кезде төрт мектепті анықтады және билік оларды «социалистік және анархистік идеологиялық бағыты бар» деп жариялады. Бұл мектептерге барлығы шамамен 500 баланың қатысқандығы күдік тудырады. Чикагодағы Солтүстік жақтағы жексенбілік мектеп, жергілікті Turn Verein мүшесінің бір сағаттық сабақтарын өткізді, онда капиталистік жүйенің кемшіліктері мен социализмнің ұсынылатын баламасы түсіндірілді. 1888 жылы «Чикаго трибьюн» газетінің бірінші бетінде «дін мен шіркеу жоқ» деген ұранмен балалардың «әсіресе сезімтал жасында социалистік көзқарастарға баулу» жүргізіліп жатқаны жазылды. 1900-жылдардың басында ұйымдастырылған анархистік қозғалысқа байланысты бірнеше қосымша жексенбілік мектептер американдық қалалық орталықтарда пайда болды, олар негізінен 1901 жылы каталондық анархист Франсиско Феррер ұсынған «жаңа мектеп» қозғалысынан бастау алды. АҚШ-тағы негізгі Социалистік жексенбілік мектеп қозғалысы елдің ең ірі социалистік ұйымы – Америка Социалистік партиясымен (АСП) байланысты болды. XX ғасырдың алғашқы екі онжылдығында АСП 100-ге жуық Социалистік жексенбілік мектептер құрды. Бұл мекемелер жұмысшы сыныбының балаларына мемлекеттік мектептерде алатын білімді толықтыруға бағытталған еді. АСП-ның Социалистік жексенбілік мектептері 20 штат пен Колумбия округінде орналасқан 64 қалада ұйымдастырылды. «Социалистік Нью-Йоркский Volkszeitung» газетінің баспагерлері де бұл күш-жігерге қолдау көрсетіп, 1908 жылдың желтоқсан айында «Жігіттер мен қыздарға арналған кішкентай социалистік журнал» атты мерзімді басылымды шығарды. 1911 жылдың маусым айында басылымның атауы «Жас социалистер журналы» деп өзгертілді. 1911 жылы Нью-Йорк метрополиясында 14 Социалистік жексенбілік мектеп жұмыс істеді. Калифорния Социалистік партиясының белсендісі Х.Х. Лилиенталдың үйлестіруімен 28 қаңтарда Оуклендтің жергілікті штаб-пәтерінде ұйымдастырылған шарада 100-ден астам бала тіркелді. Нақты тіркелгендердің саны белгісіз болғамен, 1911 жылдың көктемінде бір замандас ағылшын тіліндегі Социалистік жексенбілік мектептерге 2000-ға жуық бала қатысқандығын айтты, ал басқалары неміс, латыш, идиш және иммигранттардың басқа да тілдерінде білім алды. Социалистік партияның Социалистік жексенбілік мектептерді дамыту жөніндегі күш-жігеріне Берта Мейли жетекшілік етті, ол Нью-Йорк штаты комитетінің хатшысы болған және болашақ SSS мұғалімдерін Джон Дьюидің «Мектеп және қоғам» кітабын оқып, өздерінің жұмысы үшін тұжырымдамалық негіздерді анықтауға шақырды. XX ғасырдың екінші онжылдығында Вильям Крузе басқарған Социалистік партияның «Жастар бөлімі» Социалистік жексенбілік мектептер құруға ниеттенген партиялық ұйымдар үшін ұйымдастыру нұсқаулығын және ССС кітапханалары үшін ұсынылатын кітаптардың кең тізімін жариялады. Америкадағы социалистік білім беру қозғалысы балаларды ана тілінде оқытатын АСП-ның кейбір шет тілдері федерацияларымен тығыз байланысты болды. Бұл кезеңде Социалистік жексенбілік мектептерді ұйымдастырғаны белгілі Фин Социалистік Федерациясы, Украина Социалистік Федерациясы, Венгрия Социалистік Федерациясы және Латвия Социалистік Федерациясы болды. Америка Социалистік партиясының жексенбілік мектептер желісімен қатар, Жұмысшылар шеңберінің (Arbeiter Ring) жүргізген жексенбілік мектептер жүйесі де болды. 1892 жылы құрылған Жұмысшылар шеңбері 1901 жылы қайта ұйымдастырылды және 1905 жылы 6700 мүшеге дейін өсті. 1924 жылы Жұмысшылар шеңбері құлдыраған Социалистік партиядан әлдеқайда үлкен болды, 38 штат пен Канадада орналасқан 700-ге жуық филиалда 85000 мүшелік санады. Жұмысшылар шеңбері 1908 жылы өзінің білім беру бюросын құрды және ересектер мен балаларға арналған бағдарламаларды, соның ішінде «Социалистік жексенбілік мектептер» деп аталатын бағдарламаларды де қолдады. Бұл мектептердің кейбіреулері Социалистік партия мектептерінің ұқсас желісімен бірікті, ал басқалары еврей социалистік ұйымымен байланысын сақтап қалды.
The earliest known Socialist Sunday School in the US was launched on March 1, 1880, in New York City by Branch 14 of the Socialist Labor Party of America. Some 30 students participated at the time of the school's launch, which was lauded in the daily New Yorker Volkszeitung as an institution of great benefit to the entire German working class neighborhood on Manhattan's East Side. The female members of Branch 14 were instrumental in the financial support of the school, which over the next two years conducted a series of concerts, performances, and fundraising social events. Other early American Socialist Sunday Schools were launched in Chicago during the last years of the 1880s. Four such schools were identified by police officials at the time and declared by the authorities to be of "Socialistic and Anarchistic origin". — and about 500 children are believed to have attended in all. One Chicago SSS, the North Side Sunday School, met each week for one hour of instruction by a member of the local Turn Verein, during which the ills of the capitalist system and the proposed alternative of socialism were expounded. An 1888 front page story in the Chicago Tribune editorialized that under the slogan "no religion and no church" children were being subjected to "an inculcation of socialistic views at an age particularly impressionable." Additional Sunday Schools linked to the organized anarchist movement sprouted up in various American urban centers during the first decade of the 1900s, springing primarily from the so called Modern School movement developed by the Catalan anarchist Francisco Ferrer in 1901.]] The primary Socialist Sunday School movement in the United States was that connected with the country's largest socialist organization, the Socialist Party of America (SPA). Approximately 100 Socialist Sunday Schools were established by SPA during the first two decades of the 20th century. These institutions were intended to supplement the general education obtained by working class children in the publicly owned school system of the country. Socialist Sunday Schools of the SPA were organized in no fewer than 64 cities and towns spread across 20 states and the District of Columbia. The publishers of the Socialist New Yorker Volkszeitung were quick to follow, launching a periodical to aid the effort in December 1908 called The Little Socialist Magazine for Boys and Girls. The name of the publication was changed to Young Socialists' Magazine in June 1911. By 1911 some 14 Socialist Sunday Schools were in existence in the New York metropolitan area. Coordinated by Socialist Party of California activist H. H. Lilienthal, more than 100 children were enrolled at the organization's January 28 launch, held at the headquarters facility of Local Oakland. While precise enrollment numbers are not available, one contemporary estimated in the spring of 1911 that some 2,000 children participated in English language Socialist Sunday Schools, supplanted by others in schools for children who spoke German, Latvian, Yiddish, and other languages of the immigrant community. Among the leaders of the Socialist Party's effort to develop Socialist Sunday Schools was Bertha Mailly, for a time Secretary of the New York State Committee, who encouraged prospective SSS teachers to read John Dewey's School and Society to provide a conceptual basis for their work. During the second decade of the 20th century the Socialist Party's "Young People's Department", headed by William Kruse, published an organizing manual for party locals seeking to establish Socialist Sunday Schools, including an extensive proposed list of books for SSS libraries. The Socialist education movement in America was closely connected with certain of the foreign language federations of the SPA, which taught children in their native tongue. Known to have organized Socialist Sunday Schools during this period were the Finnish Socialist Federation, the Ukrainian Socialist Federation, the Hungarian Socialist Federation, and the Lettish Socialist Federation. In tandem with the Socialist Party of America's network of Sunday Schools there existed a system of Sunday Schools conducted by the Workmen's Circle (Arbeiter Ring), a predominantly Yiddish language socialist mutual benefit organization. Founded in 1892, the Workmen's Circle was reorganized in 1901 and had grown to a membership of 6,700 by 1905. By 1924 the Workmen's Circle was considerably larger than the declining Socialist Party, counting a membership of 85,000 in nearly 700 branches spread across 38 states and Canada. The Workmen's Circle established an educational bureau of its own in 1908 and sponsored programs for both adults and children, including some specifically designated as "Socialist Sunday Schools". Some of these Workmen's Circle schools eventually allied themselves with the closely related network of Socialist Party schools, while others retained an independent affiliation with the Jewish socialist organization which had pioneered them.
Жарияланымдар
Социалистік партияның жастар қозғалысының негізгі басылымы 1908 жылы құрылған "Жас социалист журналы" атты ай сайын жарық көретін журнал болды. Британдық Социалистік жексенбілік мектептерінің қызметі американдық қозғалысқа ғана әсер еткен деу дұрыс болмаса да, британдық басылымдар мен тәжірибелерді американдық SSS белсенділері жақыннан қадағалап отырды. Америкалық SSS қызметкерлері Британияға барып, ондағы дамып келе жатқан мектеп қозғалысының жұмысын көрді және оралған соң өздерінің байқағандарын баяндады.
The primary publication of the Socialist Party's youth movement was a monthly magazine called Young Socialist's Magazine, established in 1908. Although it would be incorrect to say that the activities of the British Socialist Sunday Schools were the sole influence upon the American movement, British publications and experiences were closely followed by American SSS activists. American SSS workers traveled to Britain to observe the activities of the thriving school movement there, and reported their findings upon their return.
Басқа елдердегі социалистік мектептер
Кеннет Тейтельбаум, социалистік жастар білім беру қозғалысын зерттеуші ғалымның мәлімдемесіне сәйкес, балаларға арналған социалистік мектептер Австралия, Канада, Жаңа Зеландия, Венгрия, Бельгия және Швейцарияда да жұмыс істеген.
According to Kenneth Teitelbaum, a scholar of the socialist youth education movement, socialist schools for children also operated in Australia, Canada, New Zealand, Hungary, Belgium, and Switzerland.