Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жауынгерлік өнер техникасы
Martial arts technique
Артқы жалаңаш тұншықтыру (АЖТ) – қарсыластың арқасынан қолданылатын жауынгерлік өнердегі тұншықтыру тәсілі. «Жалаңаш» деген сөз бұл контексте джиу-джитсу/дзюдодағы басқа тұншықтыру техникаларынан өзгешелігі, бұл тұншықтыруға кейкоги ("ги") немесе жаттығу формасы қажет емес екенін білдіреді. Тұншықтырудың екі түрі бар: бірінші түрінде шабуылдаушының қолы қарсыластың мойнына оралып, содан кейін екінші қолымен өз бицепсін ұстайды (толық мәліметтер төменде); екінші түрінде шабуылдаушы қарсыластың мойнына оралғаннан кейін екі қолын біріктіреді. Жақында жасалған зерттеулер көрсеткендей, қарсыласты есінен айыру үшін, қолданылған тұншықтыру түріне қарамастан, артқы жалаңаш тұншықтыруға орташа есеппен 8,9 секунд уақыт кетеді.
The rear naked choke (RNC) is a chokehold in martial arts applied from an opponent's back. The word naked in this context suggests that, unlike other strangulation techniques found in jujutsu/judo, this hold does not require the use of a keikogi ("gi") or training uniform. The choke has two variations: in one version, the attacker's arm encircles the opponent's neck and then grabs their own biceps on the other arm (see below for details); in the second version, the attacker clasps their hands together instead after encircling the opponent's neck. Recent studies have shown that the rear naked choke takes an average of 8.9 seconds to render an opponent unconscious regardless of the grip that is used.
"Төртінші сурет" немесе "қысқа" түрлендіру
Бұл нұсқа "қан тұншығуы" деп есептеледі, себебі ол каротид артериялары арқылы миға қан ағынын шектейді. Дұрыс қолданғанда, ол бірнеше секунд ішінде уақытша есінен танып қалуға әкелуі мүмкін. Оң қолды пайдаланып осы техниканы қалай орындау керектігі төменде сипатталған:
This variant is considered to be a "blood choke" because it restricts blood flow to the brain via the carotid arteries. When applied correctly, it can cause temporary unconsciousness in a few seconds. The following is a description of this technique using the right arm:
Шабуылдаушының оң қолы қарсыласының мойнын айналдыра қоршайды, қарсыласының трахеясы шынтақ иілімінде орналасады. Шабуылдаушының оң қолы өзінің сол жақ қолдың жоғарғы бөлігін (бицепсін) ұстайды. Сол қол қарсыласының басының артына (немесе кейде үстіне) қойылады. Сол қолдың алақанын шабуылдаушының иығына қою, қарсыласының басының артына қоюға қарағанда тиімдірек. Бұл қашу мүмкіндігін айтарлықтай азайтады. Содан кейін, екі шынтақ біріктіріледі, осылайша екі жақтан да мойынға бицепс және сүйек қысымы түсіріледі. Дұрыс орындалғанда, есінен тану 10 секундтан кем уақытта болады, ал тұншығудан кейін қалпына келу де осылай тез болады.
The attacker's right arm encircles the opponent's neck, with the opponent's trachea at the crook of the elbow. The attacker's right hand then grasps their own upper left arm [biceps]. The left hand is placed behind (or occasionally on top of) the opponent's head. A more effective form of the choke can be applied by placing the palm of the left hand against the attacker's own shoulder rather than behind the opponent's head. This greatly reduces the escape possibilities. The elbows are then brought together such that lateral pressure, from the biceps and radius bone, is applied to the neck on both sides. When applied properly, unconsciousness occurs in less than 10 seconds and recovery from the choke is just as quick.
"Қойманың" немесе "бұғалардың" түрленуі
Аяқтардың орналасуы көбінесе екі санатқа бөлінеді. Біріншісі – денеге қысым жасау. Шабуылдаушы аяғының біреуін құрбанның қарнына немесе төменгі көкірегіне қояды. Содан кейін ол екінші аяғын өзінің тібін үстінен қойып, аяқтарымен «төрттік» пішін жасайды. Бұл оған қозғалысты шектеуге және құрбанның артына жақын болуға мүмкіндік береді. Андерсон Сильва Дэн Хендерсонға қарсы, ал Джим Миллер Мелвин Гиллардқа қарсы осы техниканы қолданды. Екінші, көп қолданылатын техника – «ілмек» пайдалану деп аталады. Бұл нұсқада шабуылдаушы аяғын құрбанның аяқтарының ішіне енгізеді. Содан кейін ол аяғын сыртқа жылжытып, тібін құрбанның тізелерінің артына қояды, тиімді түрде тібі мен аяғын құрбанның аяқтарын бақылау үшін ілмек ретінде пайдаланады. Бұл вариант шабуылдаушыны қарсыласынан аяқтарға тосқауыл салу мүмкіндігіне ұшыратады, себебі ол мойынға шабуыл жасайды.
The placement of the legs usually falls into two categories. The first is a body lock. The attacker places one of their legs across the stomach or lower chest of the victim. They then place their other leg over their own shin, creating a figure four with their legs. This allows them to limit movement and stay close to the back of their victim. This technique was used by Anderson Silva against Dan Henderson and by Jim Miller against Melvin Guillard. The other common technique is known as using "hooks". In this version the attacker places their legs inside of the victim's legs. They then move their legs out, placing their shin behind the victim's knees, essentially using their shins and feet as hooks to control the victim's legs. This variation leaves the attacker open to the possibility of leglocks from their opponent, as they are attacking the choke.
"Қол шапқан" нұсқасы
Бұл нұсқада (сонымен қатар Palm to Palm деп те аталады) қолдау көрсетуші қол тұншықтырып тұрған қолдың қолын ұстайды, бұл мойынға күштірек қысым жасауға мүмкіндік береді, бірақ басқа бақылауды азайтады. Бұл тұншықтың сипатын өзгертеді, осылайша оны көбінесе тыныс жолын қысып тұншықтыру немесе қан мен ауаны араластырып тұншықтыру ретінде қолдануға болады, бұл көбірек ауырсынуға, бірақ тұншықтырудың баяулауына әкеледі. Сондықтан, бұл техника дзюдоның жоғары деңгейлерінде жиі қолданылмайды. Дегенмен, аралас жекпе-жек өнерінде сәтті қолданылған жағдайлар болды: мысалы, PRIDE турниріндегі ауыр салмақ чемпионы Федор Емельяненко 2003 жылы PRIDE 26 іс-шарасында Кадзуюки Фуджитаны жеңу үшін осы тұншықты қолданды. Фуджита тұншықты салғаннан бес секунд өткен соң жеңіліске ұшырады. Ол бұрынғы UFC ауыр салмақ чемпионы Тим Сильвияны 36 секундта жеңу үшін де осы тұншықты қолданды. Сильвия тұншықты толыққаннан кейін бірден жеңіліске ұшырады және кейіннен оны өте ауыр деп сипаттады. Ultimate Fighting Championship жекпе-жегіші Мэтт Хьюз екінші жекпе-жегінде Франк Триггті жеңу үшін де осы тұншықты қолданды, бұл артқы мойын тұншықтырудың білезікке қол қою нұсқасынан бейімделген. Андерсон Сильва UFC-де Дэн Хендерсонды жеңген кезде де қолды ұстап тұншықтыру нұсқасын қолданды. Джо Лаузон Мелвин Гиллардқа қарсы жекпе-жегінде осы тұншықты қолданды, бастапқыда стандартты нұсқаны пайдаланып, кейін алақаннан алақанға ауысты.
This variation (also known as Palm to Palm) has the supporting hand clasp the hand of the choking arm, allowing more pressure to be applied to the neck, but losing some of the control of the head. This alters the choke somewhat so that it is more likely to be applied as an airway restricting choke or mixed blood and air choke, which results in more pain but a slower choke out. As such, this technique is less frequently used at advanced levels in Judo. Nonetheless, it has seen some successful applications in mixed martial arts competition: for instance, it was used by Fedor Emelianenko, a heavyweight champion in PRIDE, to defeat Kazuyuki Fujita at the PRIDE 26 event in 2003. Fujita tapped out about five seconds after the choke was applied. He used it again to defeat former UFC Heavyweight Champion Tim Sylvia in 36 seconds. Sylvia tapped out immediately once the choke was sunk in and after the fight described it as being very painful. It was also used by Ultimate Fighting Championship fighter Matt Hughes to defeat Frank Trigg in their second fight which was adapted from a hand on biceps version of the rear naked choke. Anderson Silva also used the clasping hands variation when he defeated Dan Henderson in the UFC. Joe Lauzon used this choke in his fight against Melvin Guillard, initially using the standard version, then switching to a palm to palm.
Дзюдо
Дзюдода артқы жалаңаш қысу Хадака джиме (裸絞め) деп аталады: "жалаңаш қысу", Шиме ваза тізіміндегі Кодокан дзюдосының 36 мойын қысу техникасының бірі.
In Judo, the rear naked choke is known as Hadaka jime (裸絞め): "naked choke", one of the 36 constriction techniques of Kodokan Judo in the Shime waza list.
Техника
Хадака Джимэнің басқа дзюдолық тұнқыштармен салыстырғандағы басты ерекшелігі – тұнқыш турникетін жасау үшін қарсыластың киімін, атап айтқанда, олардың ги жағасын пайдалану қажеттілігінің болмауы. Ол шыланақ білегінің жиегін мойын артериясының қуысына (каротид синус) қолды тұйықтап ұстау әдісіне ұқсас етіп батырады және төменнен қолдаумен иілімді қозғалысты пайдаланады. Оны қолдану тезірек, ал төрттік немесе аралас жекпе-жектен гөрі аз күш қажет, бірақ үйренуге қиын. Бұл ауа тұнқышы емес, шабуылшының қолдарымен толығымен жасалатын мойын артериясы тұнқышы.
The main characteristic of Hadaka Jime when compared with other Judo chokes is that it does not require the use of the opponent's clothing, namely their gi lapel, to create the choking tourniquet. It digs the blade of the wrist into the carotid sinus similar to the hand clasp method and uses a lever motion helped by the underhand. It is faster to apply requiring less strength than the figure four/mixed martial arts version but is more difficult to learn. It is not an air choke but a carotid choke created entirely by the attacker's arms.
Дзюдодан басқа ұқсас әдістер
Хадака Джимэ Даньзан Рю джуджитсуының Шимете тізіміндегі жиырма бес техниканың бірі ретінде Хадака Джимэ Сан деп танылады. Дэнзан Рю гильотинаны Хадака Джимэ Ичи деп атайды. Бірақ бұл принцип джиу-джитсудың жерде орындалатын нұсқасымен ұқсас.
Hadaka Jime is also recognized as Hadaka Jime San in Danzan Ryu jujitsu's twenty five techniques in the Shimete list. Danzan Ryu also recognizes the Guillotine choke as Hadaka Jime Ichi. But the principle is the same as Jiu Jitsu's ground version.
Хасами-джимэ
Кюдзо Мифунэ "Дзюдоның мәні" кітабында Хасами Джиме техникасын көрсетіп, ал "Дзюдоның каноны" кітабында оны сипаттайды. *
Kyuzo Mifune demonstrates Hasami Jime in The Essence of Judo and is described in The Canon Of Judo. *
Кәсіби күрестегі "уйқышы ұстап тұруы"
Слипер Холдты 1880 жылдары кәсіби күресте Эван Льюис ойлап тапқан, ол кезде кәсіби күрес әлі де нағыз жарыс болатын. Льюис осы ұстауды қолданғаны үшін "Страглер" деген лақап атын алды және ол әлем чемпионаты үшін Эрнст Роберді жеңіп, кейін Мартин Бернске еңсе тіреп жеңіліс тапты. АҚШ-тың оңтүстік-шығысында бұл әрекет Чарльстон тұншығуы деп те аталатын. Қазіргі заманғы кәсіби күрестегі алғашқы "слипер холд", техникалық тұрғыдан алғанда, тамақ пен/немесе Адам алмасын қысып тұншықтырудан өзгеше, оны Джим Лондос 1931 жылдың 29 маусымында орындаған деп саналады. Лондостың әрекетінің мәніне қатысты күдіктер көп болды (ол желбезекке қарсы тұншықтырғандай көрінді); алайда, Лондос келесі күні The New York Sun газетінде "мен жетілдірген жаңа ұстау, ол жамбас тамырларын тоқтатады" деген пікір білдірді. Лондостың алғашқы әрекеті дзюдоның "хадака жиме" әрекетінен шабыттанған болуы мүмкін, бірақ кәсіби күрестің слипер холды мен артқы жалаңаш тұншықтырудың екеуі де орындалу стилі жағынан ұқсас. Дегенмен, слипер холдты қазіргі заманғы өнер әлеміндегі кәсіби күресте пайдалану үшін, иілгіш қол босаң күйде орналастырылады, сондықтан ұстау толыққанды қолданылмайды. Бұл әдісті All Elite Wrestling күресшісі Самоа Джо (оның күрес әрекеттері аралас жекпе-жектің жанында) жиі қолданады. Бұл әрекет тәуелсіз күресшілер арасында, сондай-ақ спорттың "күшті стилімен" күресетін жапон күресшілері арасында кең таралды; ең танымал – бұрынғы ММА жұлдызы Минору Сузуки.
The Sleeper Hold was originated in professional wrestling by Evan Lewis in the 1880s when pro wrestling was still a legitimate contest. Lewis earned the nickname "Strangler" for his use of the hold and was an accomplished catch wrestler using the hold defeating Ernst Roeber for the world championship before eventually losing the title to Martin Burns. In the southeastern United States this move was also known as the Charleston Choke. Modern pro wrestling's first "sleeper hold", technically different from a choke, which is a compression of the throat and/or adam's apple, is thought to have been performed by Jim Londos on 29 June 1931. Suspicion abounded as to the nature of Londos' move (which had looked suspiciously like a choke against the windpipe); however, Londos was quoted the next day in The New York Sun as simply having performed "a new hold I perfected which shuts off the jugular vein." Though Londos' original move may or may not have been inspired by judo's "hadaka jime", pro wrestling's sleeper and a rear naked choke both share a similar style of execution. However, in order for the sleeper to be used in the modern performance art related world of pro wrestling, the leverage arm is positioned in a relaxed state so the hold is not fully applied. It is more realistically used by All Elite Wrestling wrestler Samoa Joe (whose wrestling move set is closer to mixed martial arts). The move has become more of a staple among independent wrestlers, as well as the Japanese wrestlers with the "strong style" of the sport; the most notable being former MMA star Minoru Suzuki.
Ұйқышыл күресті ұстап алыңыз
Қазіргі заманғы күрес шеңберінде "ұйқышы ұстау" термині артқы жалаңаш тұтқырдың бір түрін білдіреді, онда ұстауды орындайтын адам қарсыласының тамағына (дәстүрлі артқы жалаңаш тұтқыр сияқты) рычаг қолды иіп өткізеді және бицепстің орнына қарсы иығын ұстайды. Екінші қол қарсыластың бас сүйегінің түбіне жабық "шамақ тұмсығы" нысанында немесе басының үстіне қойылады. Шабуылдаушы күрескер содан кейін шынтақтарын қысып, егер қолданылса, шамақ тұмсығымен алға итеріп, қарын бұлшықеттерімен иіліп, өте тығыз және жылдам әсер ететін тұтқырды жасайды.
In modern catch wrestling circles, the term sleeper hold refers to a variation of the rear naked choke in which the individual performing the hold snakes the leverage arm across the opponent's throat (in the same manner as the traditional rear naked choke) and grasps their opposite shoulder, rather than the biceps. The opposite hand is also placed against the base of the opponent's skull in the form of a closed Hammer Fist, or on top of the head. The attacking wrestler then squeezes their elbows together, pushes forward with the hammer fist (if used), and crunches forward with the abdominal muscles, producing an extremely tight and fast acting choke.
Қауіпсіз қолдану
Бұл тұншығу, төрттік түрінде немесе қолмен ұстау түрінде болсын, ойсыз немесе дұрыс қолданылмаса, өте қауіпті техника. Әсіресе қанды тұншығу ретінде қолданылғанда, ол миға оттегінің жеткізілуін дереу тоқтатады, бұл жоғарыда айтылғандай, естен тануға және соңында (босатылмаса) мидың зақымдануына немесе өлімге алып келеді. Осы техниканы қолданғанда қарсыласыңыздың физикалық жағдайына толыққанды көңіл болу және қарсыласыңыз есінен танып қалғанның кез келген белгісі байқалса дереу тұншығуды босату қажет. Дзюдо спортының басынан бері тұншығу салдарынан ешқандай қаза болған жағдай тіркелген жоқ.
This choke, in either the figure four or clasped hand variation, is an extremely dangerous technique if used thoughtlessly or improperly. When applied as a blood choke in particular, it immediately reduces the supply of oxygen to the brain, leading (as mentioned above) to unconsciousness and ultimately (if not released) to brain damage or death. It is imperative, when using this technique, to be completely aware of your opponent's physical state, and to release the choke at any sign of your opponent losing consciousness. From the sport's inception, no fatalities have been reported as due to choking in judo.