Кіріспе

Америкалық алдау ракетасы ADM 141A/B TALD – бастапқыда Брансвик корпорациясы АҚШ Әуе күштері және Израиль Әуе күштері үшін салған американдық алдау ракетасы. Кейін ол Израиль әскери өнеркәсіптерінің Алдыңғы қатарлы жүйелер бөлімшесімен (IMI ASD) бірлескен АҚШ/Израиль өндірісіне көшті. Тактикалық әуеден ұшырылатын алдау құралы (TALD) дұшпанның әуе қорғанысын шатастыру және қанағаттандыру мақсатымен жасалған, бұл жалпы SEAD (Дұшпанның әуе қорғанысын басу) стратегиясының бір бөлігі болып табылады, соның арқасында шабуылдайтын ұшақтар мен қару-жарақтар нысанаға сәтті жеткізілу мүмкіндігі артады. Жақсартылған TALD (қысқартылған: ITALD) – ұзартылған ұшу қашықтығын қамтамасыз ететін турбореактивті нұсқа.

Тарих

1970 жылдары Брансвик корпорациясы бірнеше қуатталмайтын радарлық алдау құрылғыларын, оның ішінде Самсонды әзірледі, ол 1980 жылдардың басында Израиль әскери өнеркәсібі (IMI) Израиль әуе күштері үшін шығарды. Самсон жоғары нәтижелі болды, бұл АҚШ Әскери-теңіз күштерін 1980 жылдардың ортасы мен соңында олардың 2000 данасын сатып алуға итерді. Алғашқы үлгілер 1987 жылы АҚШ қарулы күштерінің қызметіне түсті; 1985 жылы Брансуикке TALD деп аталатын Самсонның жақсартылған нұсқасын әзірлеу тапсырылды.

Дизайн

TALD қазіргі заманғы жер шабуылына арналған, AGM 154 JSOW сияқты кассеталық оқ-дәріге ұқсайды, төртбұрышты фюзеляжы мұрын бөлігіне жақын келгенде көлденең сызыққа қарай тарылып, қанаттары ашылады. Құйрық бөлігіндегі басқару беттері мен тұрақтандырғыштары ерекшеленеді, себебі TALD екі көлденең және бір тік тұрақтандырғышы бар дәстүрлі ұшаққа ұқсайды. Бұл конструкция тұрақтандырғыштардың 90 градус бұрышпен орналасуына байланысты, келіп түскен радиолокациялық сигналды тікелей көзіне қайтарады. Ішкі ұшуды басқару жүйелері TALD-ті белгілі бір жылдамдықпен ұстауға немесе нақты маневрлер орындауға бағдарламалауға мүмкіндік береді. Бұл оған кейбір ұшақтарды имитациялауға, жаудың жағдайды бағалау қабілетін нашарлатуға мүмкіндік береді. Мысалы, оларды General Dynamics F-16 жылдамдығы мен қозғалысын имитациялауға бағдарламалауға болады, мақсаты – қарсыластың SAM жүйелеріне жоғары дәрежелі қауіпті сезіндіру, ал шындығында мұндай қауіп болмайды. Лунебург линзасын қосу келіп түскен радиолокациялық толқындардың тікелей нысанаға кері шағылысуына мүмкіндік береді, радиолокациялық сигналды күшейтеді. Бұл оның бомбалаушылар сияқты әлдеқайда ірі ұшақ ретінде қабылдануына әкеледі. Зымыранды биіктіктен ұшыруға болады, онда оның қашықтығы 5 км-ге жетеді, ал төмен биіктіктен ұшырғанда бұл көрсеткіш 5 км-ге дейін төмендейді.

Нұсқалар

TALD әртүрлі нұсқаларда салынды.

ADM-141A

ADM 141A пассивті және белсенді радар күшейткіштерімен жабдықталған. Жылулық (инфрақызыл) қосымшасы біраз уақыт пайдаланылды, бірақ кейін қызметтен алынды.

ADM-141B

ADM 141B ұшақтардың қимыл-қозғалысын жақсырақ имитациялау үшін 36 кг (80 фунт) салмақтағы шашырату материалдарын (chaff) тасымалдайды.

Операциялар

TALD 1991 жылы "Шөл дауылы" операциясының бастапқы кезеңдерінде үлкен жетістікке ие болды. Соғыстың алғашқы түні 100-ден астам нысана ұшырылды. Бұл Ирактың әуе қорғанысын көптеген радарларын қосуға итермеледі, олардың көпшілігі кейіннен антирадиациялық зымырандармен жойылды. Жақсартылған TALD Teledyne CAE Model 312 (J700 CA 400) турбореактивті қозғалтқышымен жабдықталған. Бұл жоғары биіктіктегі қашықтықты арттырып, ал төмен биіктіктегі қашықтықты ұлғайтты. Бұл модельде нағыз ұшаққа ұқсас ұшу профилін әлдеқайда сәтті имитациялау мүмкіндігі де болды. Алғашқыда 20 TALD ADM 141C ITALD конфигурациясына жаңартылды, алғашқы ұшу 1996 жылы өтті. Содан бері АҚШ Әскери-теңіз күштері 200-ден астам ADM 141C-ге тапсырыс берді. ADM 141-дің негізгі пайдаланушысы F/A 18 Hornet ұшағы болып табылады. Бір иелік тірегінде үштік шығару құрылғыларын пайдалана отырып, 6-ға дейін алдау құрылғыларын тасымалдауға болады.