Мексикалық жерқазғы бақасы: Сипаттама және ерекшеліктері
Mexican burrowing toad
Мексикалық қопа тобағы (Rhinophrynus dorsalis) – Rhinophrynidae тұқымдасының жалғыз өкілі. Қазба жұмыстарына бейімделген, құмырсқалармен қоректенеді, ерекше морфологиясы бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қосмекенділер түрі
Species of amphibian
Мексикалық қазқы бақа (Rhinophrynus dorsalis) – Rhinophrynidae тұқымдасының жалғыз тірі өкілі. Таксономиясы мен морфологиясы бойынша ерекше түр, олар уақытының көп бөлігін өткізетін қуыстарды қазуға көмектесетін арнайы бейімделулері бар. Бұл бейімделулерге кішкентай сүйір мұрын және бет, кератинделген құрылымдар, алдыңғы аяқ-қолдардағы қабықшаның болмауы, сондай-ақ жер астындағы құмырсқалар мен термитке қоректенуге көмектесетін ерекше тіл морфологиясы жатады. Дененің ені мен ұзындығы шамамен тең. Оның түсі қара қоңырдан қараға дейін, ал арқасында қызыл-сары жолақ және денесінде дақтар бар. Rhinophrynus деген туыс атауы «мұрын бақа» дегенді білдіреді, бұл сөз rhino (ῥῑνο), ежелгі грек тілінен («мұрын») және φρύνη («бақа») сөздерінің біріктірілген түрінен шыққан. Мексикалық қазқы бақа 190 миллион жыл бұрын басқа қосмекенділерден бөлініп, адам, жеміс жегіш жануарлар, ақ аюлар және кашалоттар сияқты сүтқоректілердің эволюциялық айырмашылықтарынан да ұзақ уақыт бойы тәуелсіз дамып келеді. Оның ең жақын туыс тобы – Pipidae, яғни сулы тырнақты бақалар.
The Mexican burrowing toad (Rhinophrynus dorsalis) is the single living representative of the family Rhinophrynidae. It is a unique species in its taxonomy and morphology, with special adaptations to assist them in digging burrows where they spend most of their time. These adaptations include a small pointed snout and face, keratinized structures and a lack of webbing on front limbs, and specialized tongue morphology to assist in feeding on ants and termites underground. The body is nearly equal in width and length. It is a dark brown to black color with a red orange stripe on its back along with splotches of color on its body. The generic name Rhinophrynus means 'nose toad', from rhino (ῥῑνο ), the combining form of the Ancient Greek ([[wikt:ῥίς, 'nose') and (φρύνη, 'toad'). The Mexican burrowing toad diverged from other amphibians over 190 million years ago and has been evolving independently for a longer period of time than the evolutionary differences between mammals like humans, fruit bats, polar bears and killer whales. Its closest sister group is Pipidae, or the aquatic clawed frogs.
Сипаттама
Мексиканың жерқазғы бақасының ерекше сыртқы түрі оны басқа организмдерден оңай ажыратады. Бұл түрдің денесі жалпақ, ені мен ұзындығы шамамен бірдей. Оның терісі бос, бүктемелі және жұптасу кезінде денесі шиеленіп, жылтылдайды. Басы кішкентай, үшбұрышты, өте кішкентай көздері бар және денесінен сәл ғана шығып тұрады. Оларда мойын жоқ, сондай-ақ көзге көрінетін құлақ тесіктері мен барабан қалқаншасы да жоқ. Аяқтары қысқа және күшті, құрылысы жер қазуға бейімделген, атап айтқанда, әр саусағының ұшында тырнақ сияқты кератинделген құрылымдар бар. Алдыңғы аяқтары саусақтары арасында торлы қабықшасы жоқ, бұл оларды қазу кезінде еркін қозғалуға мүмкіндік береді, ал артқы аяқтары қысқа және кеңінен торлы қабықшамен жабылған. Бақаның түсі қоңырдан қараға дейін өзгереді. Арқасынан басынан құйрығына дейін жарқын қызыл-қоңыр жолақ өтеді, ал денесі әртүрлі үлгілерде қызыл-қоңыр дақтармен жабылады. Қарны сұрдан қоңырға дейін, ал денесінің қалған бөлігіндегідей қызыл дақтар жоқ. Бұл бақа жыныстық диморфизмге ие, яғни аналықтары аталықтарынан ірілеу болады. Мексикалық жерқазғы бақаның ересектері 75-тен 88 мм-ге (мұрын-көзек аралық ұзындығы) немесе шамамен 3,0-дан 3,3 дюймға дейін жетеді.
The Mexican burrowing toad has a unique appearance that makes it easy to distinguish from other organisms. This species’ body is flat with a width and length that are almost equal. It is covered in loosely fitting wrinkled skin which becomes taut and shiny when the frog's body swells up during its mating call. Its head is small and triangular, and projects out of its body in a small point with very small eyes. They have no neck and no visible ear holes or tympanum. Its legs are short and muscular, and are structured for burrowing as indicated by its name. Its feet also have adaptations for burrowing, mainly nail like keratinized structures at the end of each digit. Its front feet lack webbing between the digits to free them up for burrowing, and its back feet are short and extensively webbed. The toad's coloration ranges from a dark brown to black. A bright red orange stripe runs on its back from head to tail, and the body is covered with other red orange splotches in varying patterns. Its underside is gray to dark brown and does not have the red splotches like the rest of the body. The toad is sexually dimorphic, with females being larger than males. Adults of the Mexican burrowing toad grow to be between 75 and 88 mm (snout vent length) or about 3.0 to 3.3 inches.
Тамақтандырудың арнайы түрлері
Оның мұрны кішкентай кератин тікендерімен қапталған, ал еріндері жамбас астындағы бездердің секрециясымен жабылады. Оның еріндері жоғарғы жақ сүйегі бойымен екі рет жабылады, бұл жақ астындағы бездердің әрекетімен күшейтіледі. Морфологиялық зерттеулер бұл жаңқаның тілінің басқа жаңқалардан өзгеше екенін көрсетеді. Көптеген бақалар тілдерін тілді аузынан сығып шығару арқылы проекциялайды, яғни тілді күшпен еріндерінен өткізіп, аузынан шығарады. Бірақ бұл түрде тіл қатаяды және жауырынды артқа жылжыту арқылы ауыздан шығады. Бұл механизм қуыстардағы кішкентай жәндіктерді ұстауға бейімделген.
The toad's snout is covered in an armor of small keratinous spines, and its lips are sealed by secretions from glands under the mandible. Its lips have a double closure along their maxillary arch, which are enhanced by the glands under the jaw. Morphological studies reveal that the frog has a type of tongue protrusion that is distinct from that of other frogs. Many other frog species project their tongues by a lingual flip, a behavior where the tongue is strongly flipped through the lips and out of the mouth. In this species however, the tongue stiffens and protrudes out of the mouth by moving the jaw backwards. This mechanism is specialized for capturing small insect prey in burrows.
Тарату
Мексикалық қазба жабайы тропикалық және субтропикалық құрғақ кең жапырақты ормандарда, саванналарда және тікенді бұталарда (мысалы, Тамаулипан мезквитал) Орталық Американың, Мексиканың және АҚШ-тың оңтүстік Техас штатының жазықтарында кездеседі. Оның кең таралғандығына байланысты, түрлер IUCN-мен алаңдатуды қажет етпейтін түрлерге жатқызылады.
The Mexican burrowing toad is found in tropical and subtropical dry broadleaf forest, savannas, and thorn scrub (e. g. Tamaulipan mezquital) in the lowlands of Central America, Mexico, and extreme south Texas, USA. Due to its wide range, the species is categorized as least concern by the IUCN,
Rhinophrynus dorsalis АҚШ-тың оңтүстік Техас штатының Төменгі Рио-Гранде аңғарында кездеседі, Мексика шығанағының және Кариб теңізінің жағалаулық жазықтары арқылы оңтүстікке қарай Мексиканың шығысында, Юкатан түбегінің көп бөлігін қамти отырып, Гватемаланың солтүстігіне, Белизге, Гондурастың солтүстік-батысына және солтүстік-шығыс Никарагуадағы жекелеген жазбаларға дейін таралған. Тағы бір географиялық тұрғыдан оқшауланған популяция Тынық мұхит жағалауының жазықтарында, Мексиканың оңтүстік Мичоакан штатынан бастап оңтүстікке қарай Гватемала, Сальвадор, Никарагуа, Гондурас және Коста-Риканың солтүстік-батыс жағалау аймақтарында кездеседі.
Rhinophrynus dorsalis occurs in the Lower Rio Grande Valley of south Texas, USA, ranging southward through the costal lowlands of the Gulf of Mexico and Caribbean Sea in eastern Mexico including much of the Yucatán Peninsula, into northern Guatemala, Belize, extreme northwest Honduras, and an isolated record from northeast Nicaragua. Another geographically isolated population occurs in the lowlands of the Pacific coast, from extreme southern Michoacán, Mexico, southward into coastal areas of Guatemala, El Salvador, Nicaragua, Honduras, and northwest Costa Rica.
Эволюциялық тарих
Бұл туыстың ең көне қазбасы – Rhinophrynus canadensis, ол Канаданың Саскачеван провинциясынан кейінгі эоцен дәуірінде табылған. Флориданың олигоцен кезеңінен де басқа қазбалар белгілі.
The oldest fossil of the genus is Rhinophrynus canadensis known from the late Eocene of Saskatchewan, Canada. Other fossils are known from the Oligocene of Florida.
Тіршілік ету ортасы
Оның табиғи мекендеу орталары орман, саванна, бұталы жерлер, дала және ішкі сулы-батпақты жерлерді қамтиды. Ол негізінен тропикалық құрғақ және ылғалды ормандардың жазық аймақтарында қоныстанады. Ол көбінесе маусымдық су тасқынына ұшырайтын жерлермен байланысты, себебі көбейту үшін уақытша көлдерге тәуелді. Көбейгеннен кейін келетін құрғақшылық мезгілінде әдетте жер астында болады. Оның жұмыртқалары мен дернәсілдері күшті жаңбырдан пайда болған уақытша су тобырларында дамиды, ал ересектер салыстырмалы түрде шағын аумақтарда қалады.
Its natural habitats include forest, savanna, shrubland, grassland, and inland wetlands. It primarily inhabits lowland areas of tropical dry and moist forests. It is generally associated with areas which are seasonally flooded because it relies on temporary ponds for breeding. It usually remains underground in the dry season following the breeding period. Its eggs and larvae develop in temporary pools formed by heavy rains, and the adults remain in fairly small areas.
Мінез-құлық
Бұл түр түнгі өмір сүреді. Бұл бақалар құрғақ маусымды су жетіспеуінен зардап шекпеу үшін қуыстар жасап көмектеседі. Олар күшті, қысқа аяқтары мен тырнақтарын пайдаланып топыраққа қазып, қуыстар құрайды. Бақа осы қуыс ішінде ұзақ құрғақшылықты көтере алады. Бақа дауыс шығарғанда немесе қорқығанда денесі ісіп, шаққа ұқсайды, ал оның бұрыннан қысқа басы мен аяқтары көзден жоғалады. Бұл механизм жеткілікті зерттелмеген, оның физиологиясын анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет болуы мүмкін.
This species is nocturnal. These frogs make burrows to survive the dry season without suffering from lack of water. They use their strong short limbs and nails to dig into the soil and create burrows. The frog can survive long periods of drought inside this burrow. When the frog is making its vocalization or when it is alarmed its body becomes inflated and resembles a balloon, with its already short head and limbs almost disappearing. This mechanism is not deeply studied, and may require more research to determine its physiology.
Диета
Мексиканың жерқазғы бақасы негізінен құмырсқалар мен термиттермен қоректенеді, оларды жер астынан іздейді. Олардың сыртқы түрі жер астында азық табуға бейімделген, әсіресе тілді басқа бақаларда байқалатын тілдік домалатудың орнына алға жылжыту арқылы пайдалануы. Бұл әдіс қосмекенділердің арасында бірегей және ұялардағы кішкентай жәндіктерді ұстауға арналған.
The Mexican burrowing toad primarily subsists on ants and termites that they forage underground. Their features are specialized for underground foraging, especially the way the tongue is used by shifting it forward rather than the lingual flip seen in other frogs. This mode is unique among anurans, and is highly specialized for capturing small insects in burrows.
Көбею және өмір сүру циклі
Бұл түрге ерекше қысқа және қарқынды көбею кезеңі тән, көбінесе бір-үш күнге созылады. Осы қарқынды көбею, құрғақ маусымдық ормандардың экологиялық жағдайымен байланысып, олардың құдалану мінез-құлқы мен еркек-әйел арақатынастарын қалыптастыруға ықпал етті. Бұл түрде жыныстық диморфизм байқалады, яғни әйелдер еркектерден ірілеу болады, ал еркектер арасындағы бәсекелестік көбею кезеңінің қысқа мерзімінде көбінесе кездеспейді. Еркектер арасындағы бәсекелестік пен аумақтық мінездің болмауына байланысты, әйелдер жұптасу үшін еркектерді олардың дауыс сигналының жиілігі мен ырғағына қарай таңдайды. Дауыс сигналының ерекшеліктері әйелдерге еркектің мөлшері туралы ақпарат береді, соның салдарынан ірі әйелдер ұсақтарға қарағанда ірі еркектерді таңдауға бейімді.
This species has a characteristically short and explosive breeding period, often lasting only one to three days. This explosive breeding combined with the ecological condition of dry seasonal forests have influenced the evolution of their courtship behavior and male female interactions. There is size sexual dimorphism in this species with females being larger than males, and male male contests are largely absent during the short breeding period. Due to the absence of male male competition and territoriality, females select their mates based on the frequency and tonality of advertisement calls. The characteristics of the advertisement call can give females insight to male size, which affects mating with larger females opting for larger mates over smaller ones.
Өсіру
Бұл түрдің көбеюі, ауыр жаңбырдан кейін шағын уақытша су тобырларында жүзеге асады. Коста-Рикадағы популяцияларға сүйенсек, бір ұядағы жұмыртқа саны 2000-ден 8000-ға дейін жетеді. Мексикалық жерқазғы бақалар жарылыс тәрізді көбейеді, яғни көбею үшін көптеген жекелеген бақалар бір уақытта жер астынан шығып, уақытша су тобырларына жиналады. Еркектер содан кейін су бетінде жүзіп, денелерін қабартады және әйелдерді тартатын ерекше дыбыс шығарады. Бақаның көбею кезеңі бірден үш күнге дейін созады, бұл қосмекенділер арасындағы ең қысқа мерзімдердің бірі. Осы кезеңнен кейін олар қайтадан жерге көміліп, келесі көбею маусымына дейін сонда қалады.
Breeding in this species occurs after heavy rains in small temporary pools. Based on Costa Rican populations, clutch sizes range from 2,000 to 8,000 eggs. The Mexican burrowing toads are considered explosive breeders, and reproduce in a way where many individuals exit burrows at the same time to gather at temporary pools of water for breeding to occur. The males then float on the surface of the water and inflate their bodies while making a characteristic call that attracts females. The toad's mating periods is between one and three days, one of the shortest seasons among amphibians, and after this period they burrow back into the ground and remain there until the next breeding season.
Жыныстық жетілу
Мексикалық қазқаламның жыныстық жетілуі еркектердегі ұрықтардың мөлшері мен әйелдердегі жұмыртқалықтың даму сатыларын қарастыру арқылы анықталады. Еркектерде жетілуді анықтау үшін ұлғайған ұрықтар мен дене мөлшері пайдаланылады, ал әйелдерде жұмыртқалықтың түрлі ерекшеліктері, оның ішінде жұмыртқа жолының мөлшері мен пішіні қолданылады. Әйелдер мамыр және маусым айларында жұмыртқа тасуға бейім, бірақ көбею қазан және қаңтар айларында да жүзеге асуы мүмкін. Бір зерттеуде бір ұядағы жұмыртқа саны 1000-нан 8000-ға дейін болған, сонымен қатар ірі әйелдер пропорционалды түрде көбірек жұмыртқа тасқан. R. dorsalis жылдың көп бөлігін жер астында өткізеді және мол жаңбырдан кейін ғана пайда болады. Еркектер су бетінде жүзіп, әйелдерді шақырып, нәтижесінде жұптасу (амплекс) орын алады. Жұптасқаннан кейін және суда жұмыртқа салғаннан соң, орталық құрғап, олар қайтадан жерге кіріп кетеді. Шағылыс шамамен бірнеше күн ішінде басталады және бір-үш айлық метаморфоз кезеңінен кейін ересекке айналады.
Sexual maturity in the Mexican burrowing toad is determined by examining testes size in males and ovarian stages in females. The presence of enlarged testes and a larger body size is used to determine maturity in males, and various ovarian characteristics including oviduct size and shape are used in females. Females are most likely to be carrying eggs during May and June, but reproduction can occur in October and January as well. In one study the clutch size ranged from 1,000 to around 8,000 eggs, with larger females carrying proportionally more eggs. R. dorsalis will live underground for most of the year and emerges with heavy rains. The males then float on the surface of water and call to females which results in amplexus. After mating and laying eggs in the water, the environment dries and they will burrow back into the ground. Tadpoles hatch in a few days and transform into adults after one to three months of metamorphosis.
Әйелдер мен еркектердің өзара әрекеттесуі
Аталықтардың ұрғашылар үшін бәсекелесуі негізінен акустикалық қарым-қатынасқа негізделеді, аталықтар ұрғашыларды тарту үшін шығаратын әсерлі дауыстарға тәуелді. Ұрық беру кезеңінің қысқа болуы олардың құдалану әрекеттері мен ұрық беру формацияларына шектеулер қояды. Ұрық беру кезеңі өте қысқа болғандықтан, басқа аталықтармен бәсекелесудің орнына ұрық беруге уақыт жұмсауға көбірек ынта бар. Сондықтан, осы түрдің аталықтары арасында антагонистік әрекеттесулер азады, ал ұрғашылардың таңдауы физикалық бәсекелестікке немесе аумақты қорғауға емес, акустикалық көрсетілімдерге негізделген. Аталықтар ұрғашыларды тарту үшін ұрық беру кезінде екі түрлі жұптасу дауысын шығарады. Бұл дауыстар – жарнамаға дейінгі және жарнамалық дауыстар. Мексикалық қопарылған бақаның көбею мінез-құлқына қатысты бір зерттеуде, жарнамаға дейінгі дауыс көбінесе жарнамалық дауыстан бұрын шығарылған. Жарнамалық дауыс – жоғары тонды, бір реттік дыбыс, оның ұзақтығы шамамен 1,36 секунд. Жарнамаға дейінгі дауыс модуляциясыз, қысқа ғана дыбыс болды және жарнамалық дауыстарға қарағанда жиілігі жоғары болды. Бұл дауыстар ұрғашыларды тартады, содан кейін аталық және аналық амплексусқа қатысады. R. dorsalis жұптарының барлығында ұрғашылар кішкентай аталықтармен жұптасады, бірақ ірі ұрғашылар көбінесе ірі аталықтармен жұптасады. Ұрғашылар ұрық беру кезінде денелерін кеңейтеді, бұл кішкентай аталықтардың амплексусты ұстап тұру қабілетін азайтуға мүмкіндік береді.
Competition between males for females relies primarily on acoustic communication, with males depending on the impressive calls they make to attract females. The short breeding season imposes constraints on their courtship behavior and breeding formations. Because the breeding season is so short, there is more incentive to spend time breeding rather than competing with other males. Therefore, there are few antagonistic interactions between the males of this species and female choice is based on acoustic displays rather than physical competition or territory defense. Males produce two types of Mating calls during the breeding season to attract females. These calls are the pre advertisement and advertisement calls. In one observational study of the reproductive behavior of The Mexican burrowing toad, the pre advertisement call was often produced just before the advertisement call. The advertisement call is a single tone with an upward tone, with a duration of about 1.36 seconds. The pre advertisement call was a single short sound without modulation, and was of higher frequency than the advertisement calls. The calls attract females, after which the male and female will participate in amplexus. In all the mating pairs of R. dorsalis, females mate with smaller males but large females often mate with the larger males present. Females will inflate their bodies during breeding season which allows them to reduce the ability of smaller males to maintain amplexus.
Қорғау
Мексикалық қопарылған бақаның популяциялық динамикасы тұрақты деп сипатталады және 2019 жылғы мәліметтер бойынша Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) оны ең аз қызығушылық тудыратын түрлер тізіміне енгізген. Мексика мен Орталық Америкада ол кеңінен таралған және ареалындағы көптеген аймақтарда жергілікті түрде көптеп кездеседі. Бұл түр Мексика заңнамасымен арнайы қорғауға алынған.
The population trend of the Mexican burrowing toad is described as stable and as of 2019 it is listed as being of least concern by the IUCN. In Mexico and Central America it is widespread and locally abundant in many areas within its range. The species is protected by Mexican law under the Special Protection category.