Кіріспе

Орхидеяның түрі – Orchis purpurea, әйел орхидеясы, Орхидея тұқымдасының Орхис туысына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік.

Сипаттама

Орхис пурпураның биіктігі орташа еседі. Жапырақтары кең және сопақша-ланцет пішінді, өсімдіктің тамырында розетка құрып, гүл шоғырын айнала қоршайды. Олар ет тәрізді және ашық жасыл түсті, ұзындығы 15 см-ге дейін жетеді. Гүлшоғыры 50 гүлге дейін тығыз жабылады. Тостаған жапырақтары мен жоғарғы жапырақтары күлгін немесе қызғылт түсті (содан осы түрдің латынша атауы – purpurea). Гүлдің лабелласы ақшыл қызғылт немесе ақ түсті, ортасы күлгін немесе қызғылт түкті топтармен дақтанған. Ол үш бөлікке бөлінген; сыртқы екеуі кішкентай және тар, ал ішкісі үлкен, дөңгелек және жүрек пішіндес. Гүлдеу сәуірдің соңынан маусымға дейін жүреді.

Аумағы мен тіршілік ету ортасы

Бұл орхидея Еуропаның көп бөлігінде, Солтүстік Африкада, Түркияда және Кавказда таралған. Ол көбінесе көлбеу орманды жерлерде, әсіресе жапырақты/еменді аралас ормандарда өседі, бірақ кейде шабындықтарда да кездеседі. Ол әк немесе бор топырақты және теңіз деңгейінен жоғарырақ орналасқан, жартылай көлеңкелі жерлерді ұнатады.

Сәйкестендіру

Орхис пурпураны әскери орхидея (Orchis militaris) немесе маймыл орхидеясы (Orchis simia) деп жаңылыстыруға болады. Бұл үш түр жиі араласып будандасады, оларды анықтауды қиындатады, алайда лабеллдің пішіні әр түрде ерекше болады.

Қауіптер

Бұл орхидеяға ең үлкен қауіп - бұғылар, әсіресе, мунджак бұғысы және жұмырқыншақтар. Адам қызметі – орманды кесу, гүлдерді жұлу немесе өсімдіктерді түбірден жою – үлкен алаңдау тудырады.