Кіріспе

Италиялық суретші (1582–1647)
Италиялық волейболшы
Джованни Ланфранко (26 қаңтар 1582 – 30 қараша 1647) – барокко дәуірінің итальян суретшісі.

Өмірбаян

Джованни Гаспар Ланфранко Парма қаласында Стефано мен Корнелия Ланфранкинің үшінші ұлы ретінде дүниеге келді және граф Орацио Скоттидің үйінде паж қызметін атқарды. Оның сурет салуға қабілеті, Анибале Карраччидің інісі, болонье суретшісі Агостино Карраччимен оқушылыққа түсуіне мүмкіндік берді, ол жерде жергілікті Фарнезе сарайларындағы жұмыстарда пармалық Sisto Badalocchio-мен бірге жұмыс істеді. 1602 жылы Агостино қайтыс болғаннан кейін, екі жас суретші де Аннибаледің үлкен және танымал римдік шеберханасына көшті, ол кезде Палаццо Фарнезе галереясының төбесіндегі Галерея Фарнезе жұмыстарымен айналысып жатқан еді. Ланфранко Полифем мен Галатея панеліне (Дориа галереясындағы көшірмесі) және бөлмедегі бірнеше шағын жұмыстарға үлес қосқан деп есептеледі. Содан кейін, формальды түрде Карраччи студиясының мүшесі болып қала берген Ланфранко, Гвидо Рени мен Франческо Альбанимен бірге Сан-Джакомо-делли-Спаньолидегі Эррера (Сан-Диего) капелласын (1602–1607) фрескамен безендірді. Ол сондай-ақ Сан-Грегорио-Магно және Санта-Мария-Маджоредегі Паолина капелласының фрескалық әрлеуіне қатысты.

Тәуелсіз жұмыс

1605 жылға қарай Ланфранко жеке тапсырыстар ала бастады; мысалы, ол Санта-Мария деллорационе-э-Морте шіркеуінің жанында, Виа-Джулиядағы төменгі ғимарат болған Палаццетто-Фарнезедегі (Казино делла Морте деп те аталады) Камерино делли Эреметиге суреттер салды. Камериноны кардинал Одоардо Фарнезе өз сарайы мен бақтарының жанында салған, ал 1734 жылы аталған шіркеуді салуға орын беру үшін бұзылды. Доменихино, Жироламо Пулзоне, Пол Бриль және Ланфранконың картиналары мен фрескаларының бір бөлігі жаңа шіркеуде сақталған. Ланфранко осы серияға басқа жұмыстармен қатар Магдаленаның ерекше суретін де қосты. 1609 жылы Аннибале Карраччи қайтыс болғаннан кейін және Эмилиялық сурет мектебі уақытша құлдырағаннан кейін, Ланфранко екі жылға туған жері Пармаға қайтып келді. Мұнда ол Бартоломео Скедонимен танысып, Огнисанти шіркеуі үшін алтарьдық сурет салған. Ланфранко Орвието, Валлеррано, Леонесса және Фермо қалаларында да суреттер мен алтарьдық суреттер жасады.

Римге қайта оралу

1612 жылы Римге оралғаннан кейін Ланфранко басқа Каррачи шәкірттерімен және көмекшілерімен – Рени, Альбани және Доменичиномен – римдіктердің қолдауы үшін бәсекелестікке түсті. Алайда Рени көп ұзамай Неапольге, содан кейін Болоньяға кетіп қалды. Римде 1620-жылдарға дейін Ланфранко мен Доменичино фрескаларға тапсырыс алу үшін жарысты. Бәсекелестіктің деңгейін Ланфранконың ашық айыптауынан байқауға болады, ол толыққанды негізсіз емес, Доменичиноның Ватиканда сақталатын Киелі Иеронимнің мойындауы бейнесінде Агостино Каррачидан плагиат жасағанын айтты. Доменичинодан өзгеше, Ланфранко стиль жағынан көптеген бағыттарды біріктірді, бірақ 17 ғасырдың басында кең таралған төбелік суреттерге сәйкес келетін көрнекті, театрлық тәсілді ұнатты. Оның туындылары Агостино мен Аннибале Каррачидің туысы Людовико Каррачидің кейінгі жұмыстарынан, сондай-ақ, мүмкін, Караваджодан әсер алған, мысалы, Пьяченцадағы (1611) Киелі Луқаның шабыт алуын бейнелейтін алтарьдық суреттен, бірақ Караваджоның Ланфранко стиліне тигізген әсері күмәнді. Басқа туындыларында ол 16 ғасырдың отандасы және ізашары Антонио Корреджоның стилін сіңіріп, бейімдеді, мысалы, 1608 жылға дейін маркиз Клементе Саннеси мен оның ағасы кардинал Джакомо үшін салған Бақташыларға табыну суреті. Ланфранконың шеберханасы өте белсенді болды, Палаццо Маттеиде фрескалар салған және Сант-Агостинодағы Буонгиованни капелласын (1616) безендірген, онда Корреджо стиліндегі Аспаға көтерілу және тұрған суреттері бар. Оның "Жарлау" (1615) суреті Сан-Карло-ай-Катинариде оның ең жақсы туындыларының бірі саналады. Көп ұзамай Ланфранко Папа Павел V айналасындағы ең танымал суретшіге айналды. Ол Палаццо Костагутиге фрескалар салды және Вилла Боргезедегі үлкен төбелік фресканы "квадратура" стилінде жасады, ол Олимп құдайлары немесе Құдайлар кеңесі деп аталды. Келесі жылы Ланфранко Агостино Тасси мен Карло Сарачинимен бірге Корацциери залы мен Квиринал сарайындағы Регия залын безендірді. Оның ғибадатханадағы салтанатты түрде таныстырылуы күнге толы Каррачи стиліне ұқсас. 1622 жылы ол Кортонадағы Маргареттің экстазын (Галерея Платина, Палаццо Питти, Флоренция) Маргарет өмір сүрген және қайтыс болған Санта-Мария-Нуованың алтарьдық суреті ретінде салған. Бұл сурет Бернинидің әйгілі "Экстаздағы қасиетті Тереза" суретіне шабыттандырған болуы мүмкін. 1623–1624 жылдары ол Римдегі Сан-Джованни-деи-Фиорентинидегі Саккетти капелласын безендірді. Павел V-нің ізбасары Григорий XV Герчино мен Доменичиноның туындыларын артық көргенімен, Ланфранко Валичелладағы Санта-Мариядағы Крест капелласына тапсырыс алды. Алайда Ланфранконың ең бағалы шедеврі және 1620-жылдардың соңындағы шіркеулерді фрескамен безендірудің маңызды туындыларының бірі – Сант-Андреа-делла-Валле күмбезіне фрескамен салған Марияның аспаға көтерілуі. Ол 1647 жылы Римде қайтыс болды, оның соңғы жұмысы Сан-Карло-ай-Катинари апсидасы болды.

Мұра және сын баға

Ланфранко Каррачи мектебінің жан-жақты және әртүрлі дағдыларға ие шәкірті болды, және олардың дәстүрін, көбінесе тартымдылығымен шектелген Доменикинодан айырмашылығы, драмалық шабытпен жалғастырды, ол негізінен Аннибаленің сәндік стилін қайталады. Ланфранко жаңа стильдерді зерттеді, дәстүрлерді байланыстырды, маньеризм және барокко стильдерінде сурет салды, қарама-қарсылық пен түстің бай палитрасын қолданды. Оның шәкірттерінің бірі Джачинто Бранди болды.