Кіріспе

1962 жылғы жапондық фильм, Ясудзиро Озудың туындысы

"Күзгі түстен кейін" (秋刀魚の味) – Ясудзиро Озудың Shochiku Films үшін 1962 жылы түсірген жапондық драмалық фильмі. Басты рөлде Озудің көптен бергі жиі түсетін актері Чишу Рю – Хираяма отбасының әкесі бейнесінде. Ол қызы Мичикоға (Шима Ивашита) үйлену тойын ұйымдастыру қажеттігін түсінеді. Бұл Озудың соңғы фильмі болды; ол келесі жылы 60 жасқа толып, сол күні дүниеден озды. Бүгінде "Күзгі түстен кейін" көптеген киносүйер қауым Озудың ең керемет туындыларының бірі деп есептейді.

Сюжет

Токио, 1962 жыл. Шүхей Хираяма (Чишу Рю) - 32 жастағы үйленген ұлы Коичи (Кейджи Сада) және екі тұрмысқа шықпаған баласы, 24 жастағы қызы Мичико (Шима Ивашита) және 21 жастағы ұлы Кадзуо (Шин'ичиро Миками) бар қартайған жесір. Балалардың жасы мен олардың аналары туралы естеліктері оның соғыстың аяқталуына аз уақыт қалғанда, мүмкін, 1944-1945 жылдары Токиодағы бомбалау кезінде қайтыс болғанын көрсетеді. Үйленгеннен кейін, Коичи әйелімен бірге кішкентай пәтерде тұрып, Хираяма мен Кадзуоны Мичикоға қалдырады. Хираяма және оның орта мектептегі бес сыныптасы, Кавай (Нобуо Накамура), Хори (Рюдзи Кита), Сугай (Цузай Сугавара), Ватанабе (Масао Ода) және Наканиси, Сугайға тиесілі Вакамацу ("Жас қарағай") атты мейрамханада тұрақты кездесулер өткізеді. Олар өткен күндерді еске алып, бір-бірімен әзіл-оспақ айтады. Мысалы, Хоридің жас әйелі бар екендігіне күліп, ерлігін сақтау үшін дәрі-дәрмек қабылдап жүрген-жетпегенін сұрайды. Олардың Қытай классикасының бұрынғы мұғалімі Сакума (Эйджиро Тоно), лақап аты Хиотан ("Күбі") қайта қосылулардың біріне қатысады. Оның бір сөзінен Хираяма мектептен Жапон императорлық әскери-теңіз академиясына оқуға түскенін білеміз, сондықтан 1945 жылға дейін әскери-теңіз офицері болған болар еді. Сакума тым көп ішіп, Кавай мен Хираяма оны үйіне алып келгенде, оның қиындыққа тап болғанын және жұмысшы класының ауданында арзан лапша ресторанын басқарып жатқанын біледі. Олар оның орта жастағы қызы Томоко (Харуко Сугимура)мен танысады, ол жас кезінде үйленуге мүмкіндік бермеді, ал қазір тым қартайды. Сакуманың бұрынғы шәкірттері оған ақшалай сыйлықпен көмектесуді шешті, ал Хираяма оны беру үшін мейрамханаға қайта оралды. Ол жерде жүргенде, жергілікті шағын автокөлік жөндеу цехының иесі Йошитаро Сакамото (Даисуке Като) тағамға келіп, Хираяманы соғыста старшина болып қызмет еткен кеменің капитаны ретінде таниды. Ол Хираяманы өзінің сүйікті барасына алып барады. Хираяма бар иесі Каоруның (Кёко Кишида) өзінің қайтыс болған әйеліне ұқсағанын байқайды. Каору патриоттық әннің жаздырылуын қояды Кеме жүрісі және Сакамото жоғары мен төмен жүріп, салют ұстап, әскери жаттығудың мазақ нұсқасында музыкаға сәйкес мағынасыз ырғақтар айтады. Кейін Хираяма барға жалғыз келеді, Каору пластинканы қайтадан қояды. Екі мас клиент соғыста осы әнмен енгізілген радио үгіт-насихатты жарнамалардың моральды көтермелеу түрін пародиялай бастайды. Коичи суық-сауыт сатып алу үшін әкесінен 50 000 иен қарыз алады, бірақ бұл суық-сауытқа түсетін шығыннан көп. Ол қосымша ақшаны әріптесі Миурадан (Теруо Йошида) екінші қол гольф ұранын сатып алуға жұмсамақ. Әйелі Акико (Марико Окада) оның бұлай істегенін қаламайды және егер ол өзін осылай құшақтаса, қымбат ақ былғары қолғапқа ақша жұмсайтынын айтады. Ақырында, ол өзінің ойын түсіндіріп, келіседі. "Күбі" өзінің бұрынғы шәкірттеріне оны өзімшілдікпен үйде ұстап, өзіне қамқорлық жасағаны үшін қызының қазір жалғыздыққа ұшыраған өмірге ұшырағанын айтады. Осыдан қысылған Хираяма Мичиконы үйде ұстап, өзіне қамқорлық жасаудың өзімшіл екенін түсінеді және оған үйленуді ұйымдастырады. Ол Мичиконың сүйіктісі Миураның қызығушылығын білуге шақырады. Өкінішке қарай, Миура қазірдің өзінде тұрмысқа шыққан. Коичи мен Хираяма Мичикоға жаңалықты жеткізеді. Мичико бұған жауап бермей, бөлмесіне қашады. Хираяма мен Коичи оның ренжімейтінін айтады, бірақ сәлден кейін Кадзуо кіріп, Мичиконың неге жылап жатқанын сұрайды. Кейін Хираяма Мичикодан Кавай таңдаған үміткермен кездесуге бара ма деп сұрайды. Мичико да солай дейді. Озу танымал эллипстердің бірінде фильмде Мичиконың дәстүрлі кимоно мен шапан киіп жүргенін көреміз. Ол үйлену туралы келісімге келді, бірақ күйеу жігіт пен неке рәсімі ешқашан көрсетілмейді. Тойдан кейін Хираяма достарымен барға барады, ал Коичи, Акико және Кадзуо оны үйде күтеді. Ол мас күйінде қайтып келгенде, Коичи мен Акико кетеді. Қазуо ұйықтап, Хираяманы жалғыз қалдырады. Соңғы сахнада Хирэйама күйзеліске ұшырап, "Соғыс кемесінің маршы" атты әнді жырлап жатыр. Фильмдегі соңғы сөздері "Жалғыз, ә? " деп жазылған.

Қабылдау

"Күзгі түстен кейін" фильмі шедевр деп кеңінен танылған. Фильм сыншысы Роджер Эберт осы фильмді өзінің "Ұлы фильмдер" жинағына енгізіп, былай деп жазған: "Кейде мен Озуға қайта оралып, жан тыныштығын табуға және қайта жаңартуға ниеттенемін. Ол адам табиғатын терең түсіне білген, оның үстіне оны ешқандай драматизммен жеткізбейтін режиссер. Біз осындамыз, бақытты болуға ұмтыламыз, жақсылық жасауға тырысамыз, өзіміздің жеке әлемімізде тұрмыз, ал өмір өз ағысын табады." Rotten Tomatoes сайтында фильмге 22 сыншының пікірі негізінде 95% рейтинг берілген, ал орташа бағасы 8.8/10 құрайды.

Үй медиасы

Criterion Collection фильмді АҚШ-та 2008 жылы DVD форматында, ал 2014 жылы Blu-ray форматында жарыққа шығарды. 2011 жылы BFI 2-аймақтық қос форматты нұсқасын (Blu-ray + DVD) шығарды. Бұл шығарылымға «Желдегі тауық» фильмінің стандартты сападағы нұсқасы қоса тіркелген. Ол 2013 жылғы Канн кинофестивалінің «Канн классикасы» бөлімінде көрсетілді.