Кіріспе
Монологтың бір бөлігі – Сэмюэл Беккеттің он бес минуттық пьесасы. 1977 жылдың 2 қазаны мен 1979 жылдың 28 сәуірі аралығында жазылған бұл пьеса актер Дэвид Уоррилоудың «өлім туралы пьеса» деген өтінішінен кейін дүниеге келді. Ол 1979 жылдың 14 желтоқсанында Нью-Йорктегі La MaMa эксперименталды театр клубының Аннекс сахнасындағы премьерада бас рөлді ойнады.
Қысқаша мазмұны
Бөлмеде ақ шашты қарт адам – тек Спикер деп аталады – бос қабырғаға қарамай қозғалмай тұр. Сол жағында актердің бойымен бірдей биіктікте, адам бас сүйегінің көлеміндегі шарлы лампа бар; ол әлсіз жарық береді. Оның оң жағында паллет төсегінің ақ аяғы көрінеді. “[Бұл бөлме телеспектакльдағы "Ghost Trio" сияқты, бірақ айнасыз.” Адам ақ түнек пен ақ шұлық киген. Он секунд үнсіздіктен кейін актер сөйлей бастайды және пьеса соңына дейін үзіліссіз жалғасады. Жарық күңгірт. Бұл бізді, ешқандай нақты сахналық безендіру болмағандықтан, тыңдауға назар аударуға шақырады. Спикер өзіне ұқсас адамның "оқиғасын" айтады, сондықтан ол үшінші тұлғада өзі туралы ғана сөйлеп отыр деп ойлау оңай. Ол бірінші рет терезенің сыртындағы "қараңғы кеңістікке" қарайды. Өмірінің ұзақтығын ойлайды, ол "екі жарым миллиард секундқа" немесе "отыз мың түнге" жетеді. Ол біреудің жерлеу рәсімінде сөйлегенін көреді (вероятно, дін қызметкері?) бірақ оның айтқандарын жартылай ғана естиді. Осы сәттен бастап мәтін шашырап кетеді. Баяндаушы жерлеуден терезеге, лампаға, қабырғаға, тууына дейін жиі ауысады. Бірақ оқиға дамып келеді: жерлеу туралы алғашқы айтылғанда қабір бос, екіншісінде табыт "көріс аумағынан тыс". Бекет өзінің ауыр тууының естеліктерін еске алады. "Туу" сөзі Спикерді мазалайды. Ол осы сөзді қайта-қайта айтады, бірде шамды жағуды сипаттағандай, оның айтылуын егжей-тегжейлі сипаттайды. Бұл маңызды сәт және Бекет француз тіліне аударғанда үлкен қиындықтарға тап болды, себебі "француз тілінде осы сөз осылай айтылмайды". Осыдан ол үзінділерді алып тастап, "Соло" деп аталатын қысқартылған нұсқасын жасады. Бекет үшінші сан да маңызды. Лампаны жағуға үш рет әрекет жасалады, өлімнің үш бейнесі және үш жоққа шығару: "Мұндай ештеңе жоқ"; "Жарқ жоқ ештеңе"; "Толық ештеңе жоқ". Сонымен қатар, алтының еселеуі бар: алты жақыны туралы сілтеме, спикерге қарап тұрған бос қабырғаны әшекейлеген алты суреттің сипаттамасы, ырымдағы алты қадам және "туу" сөзінің алты қолданылуы, үшеуі "Туу оның өлімі болды" деген бастапқы жолдың нұсқаларында. "Монологтың бір бөлігіндегі" оқшауланған адам өзін өткенінен аяусыз ажыратты, "құдайы" деп аталатын жақындарын суреттерін алып тастап, жыртып, шашыратып жіберді. "Аз өлу" үшін, эмоциялық құрғату әрекеттерінде, ол бұрынғы қарым-қатынастар туралы естеліктерінен бас тартуға тырысады. Ол бір кезде сүйген анасы мен әкесін сұр түске айналдырған суреттерді жояды, ал өзін басқа біреуге айналдырады, өмірмен және жақындықпен байланысты естеліктерді жоюға тырысады. Естелік әлсіз қалғандықтан, өлімінен бастап ұмытылуға дейін баяу өлімнің соңына белгі қоятын жерлеу күтілуде. Ол өзінің киіз үйінде "Ескі Әке Уақыт" ретінде көтеріліп, "жарылу сөзін күтеді". Линда Бен Цви бұл сөзді "RIP-тің ойыны" деп қарастырады, ол қараңғылықты жарудың соңғы жолы. Сэмюэл Бекетке арналған Фабердің жолдасы (365-бет) "сүйіспеншілік" - бұл "жарып тастау сөзі", өйткені оның "жақындарының" суреттерін қабырғадан "жарып тастауы" қалаған нәтижеге жеткізбеді. Бұл Бекетті нақты мағыналар туралы нақты қорытындыларға жетуге тырысатын кез келген адам үшін өте қиын болатын көптеген интерпретация мүмкіндіктерін көрсетеді. Бекет сахнада бұрын көркем әдебиетте қол жеткізген нәрсені іске асыруға тырысады: өзінің екі бөлігінің бір мезгілде болуына мүмкіндік беру. Бұл қысқа пьесада бұл ешқашан да шындық болған емес. Пьеса өлім бейнесінің күшеюімен аяқталады: Басқа мәселелерді қарастыру. Басқа мәселелерді қарастыруға тырысу. Жартылай естігенге дейін басқа мәселелер жоқ. Басқа мәселелер ешқашан болған емес. Ешқашан екі мәселе болған емес. Бір ғана мәселе. Өлгендер мен кеткендер. Өлім мен өмір. Бастау сөзінен. Сөз жоқ. Бірақ келесі күні ол отырып, "Менің тууым - менің өлімім" деген сөздермен жаңа шығарма жазуға тырысты. "Бірнеше мың ағымнан кейін ол бұзылып кетті", - деді ол, бірақ оны құтқаруға болады деп есептеп, 1979 жылдың қаңтарында Мартин Эслин оған The Kenyon Review-да жарияланбаған жұмысы бар ма деп сұрағанда қайта оралды. Ол соған дейін жай ғана монолог болған сахналық нұсқаулардың жиынтығын қосты және өзінің жетпіс үшінші туған күні Эслин мен Уоррилоуға жіберді. Ол оны "қанағаттандырмайды" деп есептеді. "Мен сіз оны қолданасыз деп күтпеймін", - деп Уоррилоуға жазды. "Шығарма балалық шақ естеліктеріне негізделген: әкесінің оның жамбасына сіріңке жағуға үйреткені; ескі майлы шамды жағуға қатысты әртүрлі операциялар; анасы оның күн батқанда қайыңдардың арасында туғанын айтқанда, жаңа жапырақтары жасыл түске енгенде; Ол сонымен қатар өзінің жасын күндермен есептеп шығып, бастапқы нұсқасында "Жиырма бес мың бес жүз елу таң" деген санды қосты. Бекет "Кетті" жұмысын бастағаннан кейін бірнеше күн өткен соң, ол үйінің барлық қабырғаларын "иесі сияқты сұр" түске бояды және Германиядан келгеннен кейін қабырғалар енді бос және ұқыпты болғанын көріп, оларды осылай қалдыруды шешті. Джеймс Ноулсонның "Damned to Fame" (650-бет) кітабында айтылғандай: "Өмір мұнда өнерді еске түсірді, немесе оған шабыттанған көңіл-күйді қайталады".
The text fragments from this point on. The narrator jumps back and forth from the funeral to the window to the lamp to the wall to his birth. The action does progress somewhat however: in the first mention of the funeral the grave is empty, in the second the coffin is “out of frame” Beckett claimed to have remembered his time in utero along with his own painful birth. The word ‘birth’ preoccupies Speaker. He returns to it over and over again describing graphically at one point, in as great a detail as he does the lighting of the lamp, how the word is said. This is an important moment and one that caused Beckett major problems when he came to adapt the piece into French since “no similar word is vocalised in this way in French.” This resulted in his omitting whole passages and “reduced the piece to a free version, shorter, entitled Solo.”
There is also the familiar mathematical precision, which provides a structuring order to the old chaos. Not for the first time Beckett plays on the number three. There are three fully articulated attempts to light the lamp, three images of the advancing spectre of death, and three denials—‘No such thing as none’; ‘No such thing as no light’; ‘No such thing as whole’. And there are the multiples of six: six references to loved ones, six descriptions of the pictures which once adorned the now blank wall the speaker faces, six steps in the ritual” and six uses of the word ‘birth’, three included in the expression – or a slight variation of the opening line: “Birth was the death of him.”
“The isolated man in A Piece of Monologue has ruthlessly cut himself off from his past, ‘exorcising’ his ‘so called’ loved ones by removing their photographs, tearing them up and scattering them In seeking ‘less to die’, in deliberate acts of emotional desiccation, he attempts to abjure the memories of himself in former relationships. As he destroys the photographs that reduce his once loved mother and father to grey voids, and him to another, he tries to obliterate the memories that connect him with life and intimacy. Nothing remains but dim recollection and an anticipated funeral to mark the end of his slow death mark from birth to oblivion” Hovering as Old Father Time in his shroud, he is ‘waiting on the rip word’ Linda Ben Zvi considers the word as "the pun on R. I. P., requiescat in pace (rest in peace), which suggests that death is the final way of ripping the dark." The Faber Companion to Samuel Beckett (p 365) proposes that ‘love’ is the “rip word” because his ripping the photographs of his “loved ones” from the wall “fails to bring about the consummation desired.” This demonstrates the multiple possibilities of interpretation that make Beckett so richly challenging to anyone attempting to reach fixed conclusions regarding specific meanings. Beckett effectively attempts to achieve on stage what he has previously achieved in fiction: to allow the two parts of the self to exist simultaneously. has never been truer than in this short play. “The play ends on the growing pull of the image of death: ‘Treating of other matters. Trying to treat of other matters. Till half hears there are no other matters. Never were other matters. Never two matters. Never but the one matter. The dead and the gone. The dying and the going. From the word go. The word begone’. The day afterwards he did however sit down and attempt a piece with the opening words: ‘My birth was my death.’ Written in the first person singular; it was provisionally entitled ‘Gone’. “It broke down after a few thousand groans” but he considered it salvageable and returned to it in January 1979 when Martin Esslin wrote to him to ask if he had an unpublished work that could appear in The Kenyon Review. He added a set of stage directions to what had been up till then simply a monologue and, on his seventy third birthday, he posted copies to both Esslin and Warrilow. He considered it “unsatisfactory I do not expect you to use it,” he wrote to Warrilow. “The piece drew on childhood memories: “his father teaching him to light a match on his buttocks; the various operations involved in lighting an old fashioned oil lamp what his mother had told him about how he was born just as the sun was sinking behind the larches ‘new needles turning green’; He had also recently calculated his own age in days and incorporated a figure of “Twenty five thousand five hundred and fifty dawns” in his initial draft. A few days after Beckett began work on ‘Gone’ he arranged for his whole house to be painted “grey like the proprietor” and, on his return from a trip to Germany seeing the walls now bare and uncluttered, he chose to let them remain that way. As James Knowlson puts it in Damned to Fame (p 650): “Life here emulated art, or at least echoed the mood that inspired it.”
Тыныс алу
"Туу - оның өлімі" деген оксюморон осы екі оқиғаның қосылуын көрсетеді. Мұны "Дем" пьесасында байқауға болады, онда қоқысқа толы сахнада әлсіз дауыс естіледі, одан кейін тыныс алу, үнсіздік, шығару, тағы бір дауыс және қайта үнсіздік. Пьеса аяқталды.
Крапптың соңғы таспасы
Естеріне қол жеткізу үшін (яғни қабырғаны көру үшін) Монологтағы адам алдымен шамды қосуы керек. Krapp-тің соңғы таспасында Krapp есте сақтауына қол жеткізу үшін алдымен тиісті таспаны тауып, машинаны қосуы керек. Бүгінде, цифрлық технологиялар жазу тілінің ойлап табылуымен басталған есте сақтауды сыртқа шығару процесін күшейтіп отырғандықтан, бұл пьесалар еңбексіз маңызды.