Кіріспе

Регби лигасы – Сербияда ойналатын командалық спорт түрі. Бүкіл ел бойынша қазірге жуық 1000 тіркелген ойыншы бар, олардың көп бөлігі жасөспірімдер. Белград пен Нови-Сад – бұл спорттың екі негізгі орталығы, елдің көптеген ойыншыларын осы қалалар тәрбиелейді. Сербияның ең сәтті клубы – ең көп чемпионат жеңісіне ие болған "Дорчол Спайдерс". Тағы бір клуб – "Ред Стар Белград", ол шешуші матчта "Дорчол" клубын жеңіп, біріншілік турнирінің жеңімпазы атанды.

Тарих

Сербияда регби лигасы 1953 жылы Югославия спорт қауымдастығының сол кездегі хатшысы Драган Маршичевич арқылы енгізілді. Сербиядағы алғашқы регби лигасы матчы 1953 жылғы 26 қарашада Белградта француз студенттері мен «Прованс» командасы арасында өтті. Бұл ойын француздық Регби XIII федерациясының Сербияда осы спортқа қызығушылықты арттыруға жасаған әрекетінің бір бөлігі болды. Сербияда құрылған алғашқы регби лигасы клубы – 1953 жылғы 1 қарашада құрылған «Партизан», ал бірнеше айдан кейін «Радник» клубы да құрылды. Екі команда алғашқы матчын 1954 жылғы 26 сәуірде өткізді, онда «Партизан» 21:11 есебімен жеңіске жетті. 1961 жылы Югославия ұлттық құрамасы француздық әуесқой XIII командасына қарсы өзінің алғашқы және жалғыз матчын өткізді, нәтижесі 13:0 болды. Сербияда регби лигасы ойналып жатқанда, Хорватия регби одағының қарсы кодын ойнады, ал Югославия билігі 1964 жылы серб клубтарының регби одағына өтуін талап етіп, Югославияны регби футболының бір түрімен біріктіруді көздеді. Регби лигасы Сербияға ресми түрде 2001 жылы қайта келді, Крушевац қаласында өткен жиналыста Сербия регби лигасы федерациясы құрылды. Журналист Славиша Миленкович жаңа федерацияның президенті болып сайланды. Сербия регби лигасының бірінші чемпионаты 10 қарашада өтті, онда «Донжи Дорчол» (Белград), «Морава» (Белград), «Нови Сад» және «Бели Орао» (Крушевац) командалары бақ сынасты. Белградтың «Дорчол» командасы жеңімпаз атанды. «Дорчол» 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 жылдары чемпион атанды. 2015 жылдың соңында Еуропалық регби лигасы федерациясы Сербияға өз қаражатынан қаржылай көмек берді, бұл өз кезегінде кем дегенде 4 жасөспірім клубын құруға және Сербияның басқа аймақтарында да осы спортты дамытуға ықпал етті. 2013 жылы Сербия Босния мен Герцеговинадағы серб анклавы – Республика Сербскаяда, әсіресе Баня-Лука және Добой қалаларында осы спортты таратуға көмектесті. 2016 жылғы қазан айында Сербия Уэльске қарсы Лланеллиде және Италияға қарсы Белградта өтетін әлем чемпионатының іріктеу кезеңінің екі матчына қатысады. Уэльс сияқты беделді қарсыласқа қарсы матч Сербияның қазіргі кезде өткізген ең маңызды ойыны болады. Сербиядағы ірі клубтардың қатарында «Доркол Спайдерс» және «Қызыл Жұлдыз» (Белград) («Crvena Zvezda») клубтары бар. Сербиялық «Қызыл Жұлдыз» клубы 2019 жылы Англияның «Челлендж Кубогы» жарысына қатысады.

Ұлттық құрама

Сербия құрамасы 2003 және 2004 жылдары Регби лигасының Жерорта теңізі кубогына қатысып, екінші рет үлкен прогресс көрсетті. 2005 жылы олар Голландия және Грузиямен бірге Регби лигасының Еуропа ұлттары кубогына іріктеу турнирінде үштік сынға түсті. 2006 жылы Сербия Регби лигасының әлем чемпионатының іріктеу турниріне/ ENC B турниріне Ресей, Грузия және Голландиямен қатысты. 2006 жылдың шілде айында Сербияның U19 құрамасы Солтүстік Каталонияда өткен U19 Еуропа ұлттары кубогына қатысты. Сербиялық жастар бұл турнирде туған жері мен Франциядан басқа командалардың арасында жалғыз өкіл болды. Дегенмен, олар 5-орын үшін өткен матчта Шотландияға 14:16 есебімен жеңіліп, 6-орынға жүрді. 2006 жылдың 12 тамызында Сербия алғашқы кубогын жеңіп алды. Олар Прагада Чехияны жеңіп, капитан Радослав Новакович Славян кубогын көтерді. Сербия құрамасы Ұлыбритания мен Австралияда туған серб тегіндес ойыншыларсыз ойнады. 2006 жылдың 28 қазанында Сербия Грекиямен Афинада тарихи матч өткізді, өйткені бұл Грекия аумағында өткен алғашқы регби лигасы матчы болды. Бұл матчта Грекия артықшылыққа ие болды, олардың 17 ойыншысының 10-ы Австралияда тұратын гректер еді. Сербия 44:26 есебімен жеңіліске ұшыраса да, олардан тәжірибелі ойыншылары бар командаға қарсы жақсы ойын көрсетті. Сербиялық ойыншылар "Сальфорд Сити Редс" клубының ойыншысы Майкл Коркидасқа қарсы ойнаудың өзі үлкен құрмет екенін айтты. Алайда, бұл серб ойыншыларын Коркидасқа қарсы барынша күш салудан тоқтатып қоймады. Бұл матчты Афинада 250 көрермен тамашалады. Көрерменнің аз болуы грек регби одағының ойынды өткізуге кедергі келтіруіне байланысты болды, матч жарнамаланбады. Белградта 27 маусымнан 3 шілдеге дейін бірінші U16 Еуропа ұлттары кубогы өтті. Сербиялық жастар алғашқы матчта Ресейді 22:10 есебімен жеңіп, сенсация жасады. Екінші турда Англия (кейін кубок жеңімпаздары) Сербияны 46:0 есебімен жеңіп, 3-орын үшін өткен матчта Сербия Еуропалық кельттерден 22:20 есебімен жеңілді. Алайда, Сербияның U16 құрамасының 4-орынға ие болуы – елдегі регби лигасының тарихындағы ең үлкен жетістік. 2007 жылы Сербия жаңадан құрылған Еуропалық қалқанға қатысты. Бірінші матчта Германиямен Гейдельбергте Сербия 38:6 есебімен жеңіске жетті (әрекеттер Пешич, Радованович, Вуканович, Матеич, Джеркович және Миланкодан, голдар Вуканович пен Матеичтен). Екінші матчта Белградта Чехияға қарсы Сербия 56:16 есебімен жеңіске жетті (әрекеттер Пешич 2, Миюшкович, Радованович 2, Джеркович 2, Матеич, Бркич және Марко Милосавльевичтен, голдар Бркич пен Новаковичтен), және үштік жарыста жеңіске жетті. Чехия құрамасын жеңіп, сербтер Славян кубогын қорғады. 2008 жылы Сербия құрамасы U18 және негізгі жастағы жарыстарда сынға түсті. U18 құрамасы Прага мен Берунда өткен Еуропа ұлттары кубогында (Еуропа ұлттары қалқасының күміс жүлдегері) 6-орынды иеленді, алғашқы кезеңде Ирландияға 12:66 есебімен жеңіліп, қалқан жартылай финалында Еуропалық кельттерді 38:32 есебімен жеңіп, қалқан финалында Шотландияға қосымша уақыттың екінші кезеңіндегі алтын голмен 42:38 есебімен жеңілді. 2008 жылғы Регби лигасының әлем чемпионатының іріктеу кезеңінен өтпеген Сербия құрамасы қыркүйек айының соңында және қазан айының бірінші аптасында Еуро-Жерорта сынына қатысып, Ресейге (4:30 Нови-Садта) және Ливанға (14:20 Бхамдунда) жеңіліп, 3-орынды иеленді. 2016 жылдың ақпанында Сербия Австралияға гастрольдік сапар жасады. Олар Кабраматта 9-ға қатысып, Филиппинге қарсы толық санкцияланған тест матчын ойнады, нәтижесі 18:12 болды. Сербия құрамасы 8 отандық және қалғандары Австралияда туған серб тегіндес ойыншылардан құралды. Сербияның соңғы әрекеті есептелмеді, ал Филиппиннің құрамасы көбінесе Австралияда туған ойыншылардан тұрды. Бұл турне, әсіресе тест матчы, серб регби лигасының тарихи сәттері болды. 2016 жылдың 27 маусымында Сербия Англияның "Арыстан жүректері" командасымен, Англия регби лигасының бекінісі Йоркширден шақырылған ойыншылармен ойнады. Сербия 14:16 есебімен жеңілді, серб командасының беделді қарсыласына қарсы көрсеткен батылдығы мен мақтанышы зор болды. Матч Белградтағы Радницкий стадионында өтті, Сербия регби лигасының дамуына үлкен үлес қосты.

Ерекше жетістіктер

Сербия регби лигасынан жақсы ойыншыларды дайындауға көп уақыт жұмсаған жоқ. Жасырын таланттар Далибор Вуканович пен Сони Радованович 2005 жылы Англия Ұлттық лигасының Екінші дивизионындағы «Лондон Сколарс», Ұлттық лигасының Үшінші дивизионындағы «Уоррингтон Визардс» және 2006 жылы Ресейде күміс жүлдегер атанған «Верея» командаларында өнер көрсетті. Олар Англияда ойнаған кезде тиісінше 19 және 17 жаста болды. «Брисбен Бронкос» клубының ойыншысы Том Опачич – әлемдегі ең күшті лига саналатын Австралияның NRL лигасында ойнайтын серб тегінен шыққан ойыншы. Опачич 2016 жылдың қазан айында өтетін Әлем чемпионатына іріктеу турнирінде Сербия құрамасының құрамында ойнайды, ол NRL лигасынан шақырылған Сербия құрамасының алғашқы ойыншысы болады. NRL лигасында серб тегінен шыққан тағы екі бауыр – Том мен Джейк Трбожевичтер «Мэнли Си Иглз» клубынан ойнайды. Олар NRL лигасының ең дарынды жас ойыншыларының қатарында. Зоран Пешичті Сербияның ең табысты ойыншысы деп айтуға болады. Зоран жоғарыда аталған Вуканович пен Радовановичпен бірге алты апта бойы Ұлттық лигасының Үшінші дивизионындағы «Уоррингтон Визардс» командасында ойнады. Сондай-ақ, ол 2006 жылдың 20 қарашасында Сиднейде өткен Регби лигасы халықаралық федерациясының марапаттау салтанатында «Жаңадан келген елдердің үздік ойыншысы» номинациясына ие болған үш финалисттің бірі болды. Аталған марапатты Фиджи құрамасының ойыншысы Уэс Найкама жеңіп алды. Ұлыбританияда туған, серб тегінен шыққан (сонымен қатар Сербияның регби лигасынан халықаралық ойыншы) Лука Симеунович «Галифакс R.L.F.C.» академиясының капитаны ретінде Англияның 21 жасқа дейінгі аға академия кубогын жеңіп алды. Ол ағасы Джеймспен бірге серб тамыры бар ең табысты регби лигасы ойыншыларының бірі және «Галифакс» клубының 27 ойыншыдан тұратын құрамына кіреді. 2007 жылдың наурыз айында Сербияның регби лигасы құрамасы британдық түрмелер құрамасын 44:24 есебімен жеңіп, «Белград кубогын» жеңіп алды. 2007 жылы кейбір серб ойыншылары Францияның элиталық лигасында өнер көрсетуді мақсат тұтса, ал кейбіреулері Ресейге немесе Англияға баруы мүмкін. 2014 жылы Стефан Неделькович және оның «Доркол Спайдерс» командаласы Стеван Стеванович Англияның «Уоррингтон Вулвс» клубымен жаттығу үшін шақырылды. Олар екі апталық жаттығудан өту үшін Чеширге сапар шекті. 2015 жылы Стефан Недельковичке «Уоррингтон Вулвс» клубынан тағы бір сынақ ұсынылды, ол бұл жолы клубпен кәсіби келісімшартқа қол қоюға ниеттенгенін мәлімдеді.