Кіріспе

Солтүстік Ирландиялық актер Макс Адриан (шын аты Гай Торнтон Бор; 1 қараша 1903 – 19 қаңтар 1973) – ирландтық сахна, кино және теледидар актері және әнші. Ол Корольдік Шекспир компаниясы мен Ұлттық театрдың негіс қалаушыларының бірі болды. Классикалық драмадағы кейіпкерлік актер ретінде жеткен табысынан бөлек, ол ревю және мюзиклдерде әнші және комедиялық актер ретінде, Джордж Бернард Шоу және Гилберт пен Салливан туралы жеке көрсетілімдерде, сондай-ақ кино мен телефильмдерде, әсіресе Кен Расселдің "Жазғы ән" фильмінде ауырып жатқан композитор Делиус рөлінде танымал болды.

Алғашқы жылдар

Адриан Ирландияның Килкенни графтығының Килкенни қаласында Эдвард Норман Кавендиш Бор мен Мейбл Ллойд Торнтонның ұлы болып дүниеге келді. Ол Килкеннидегі Ирландия Банкінің провинциялық бөлімшесінде туды, онда оның әкесі банк директоры болып жұмыс істеген, Ирландия шіркеуіне жататын отбасында сегіз баланың жетіншісі еді. Оның әкесінің әулеті голландтық, 1689 жылы Вильгельм Оранскиймен бірге Ирландияға келген қоныс аударушылардың ұрпақтары. Ол Эннискиллендегі Портора Корольдік мектебінде білім алды, оның түлектерінің арасында Оскар Уайльд пен Сэмюэл Беккет те болды. Адриан мансабын үнсіз фильмдер көрсетілетін кинотеатрда хордың құрамында бастады, пленкалар ауыстырылатын кезде сахнаға шығатын. 1925 жылы «Катя – биші» қойылымындағы хорда алғаш рет сахнаға көтерілді. Содан кейін «Lady Be Good» және «The Blue Train» спектакльдерімен гастрольдік сапарлар жасады. 1927 жылдың желтоқсанында «Глобус» театрында «Дауыл» спектаклімен Вест-Эндте дебют жасады. Питерборо қаласындағы Тод Слоттер труппасында жұмыс істегеннен кейін, ол Нортгемптондағы апталық репертуарлық театрға қосылды, онда жылына шамамен қырық рөлді орындады. «Құпиялы резиденция» 1935 жылы «Елшілік» театрында, ал «Англия күтеді» 1934 жылы да «Елшілік» театрында қойылды.

Классикалық рөлдер мен ревю

Адриан алғаш рет 1938 жылдың қыркүйегінен бастап Вестминстер театрында тоғыз ай бойы сахнада өнер көрсетіп, көпшілік назарына ілікті. Ол «Доктордың дилеммасындағы» заманауи киімдегі «Тройлус пен Крессида» пьесасында Пандар ретінде және сэр Ральф Блумфилд Боннингтон рөлінде ойнады, сыншылардан жоғары баға алды: «М. Макс Адриан Пандарды түнгі клубтың жылтыр және жағымсыз бейнесіне айналдырып, сөйлеу қабілетін тамаша көрсетті»; «Б. Б.» – керемет әзілқой, және М. Макс Адриан оны ең керемет әдіспен сомдады». 1939 жылы Адриан «Олд Вик» труппасына қосылып, Шоудың «Сент-Жоан» пьесасында Долфин рөлін ойнады, «оның өнері зұлымдыққа, жалғандыққа, өктемдікке және ерекше жоғалған, кері айналған қадір-қасиетке толы болды». Ол Джон Гилгудтың труппасымен бірге Хеймаркет театрында (1944–45) классикалық туындыларды орындауын жалғастырды, онда ол «Жазғы түнгі арман» пьесасында Пак, «Гамлетте» Острик және Уильям Конгревтің «Махаббатқа құштарлық» пьесасында Тэтл рөлінде ойнады. Классикалық өнерден басқа, ол 1943 жылы Феникс театрында «Оз сиқыршысы» спектаклінде Қорқытқыш рөлін ойнады. 1947 жылы Хаммерсмиттегі «Лирик» театрында Адриан бірқатар ревюлерде («Tuppence Coloured», «Oranges and Lemons», «Penny Plain», «Airs on a Shoestring», «From Here to There» және «Fresh Airs») өнер көрсетіп, 2000-нан астам қойылымда ойнады, және Шеридан Морлидің сөзімен айтқанда, «өте талантты, бірақ эксцентрикалық жеңіл комедия актері» ретінде танылды. Адрианның музыкалық номерлеріне «Тарихи шағым» (қате үңгір адамы ретінде), «Excelsior» (Шерпа ретінде), «Бриттенге нұсқау» (маньяк дирижер ретінде), «Д'Ойли Картта» (тоқыған Гилберт пен Салливан актері ретінде) және «Сұрғылт қыздар» (Сент-Триниан мектебінің директоры ретінде) кірді. 1950 жылдардың ортасында ревюлер танымалдылығы төмендеген кезде, Адриан 1956 жылы Америкаға барып, Бродвейде Леонард Бернштейннің «Кандид» опереттасында доктор Панглосс пен Мартин рөлін ойнады. Бастапқы қойылым сәтсіз аяқталды, бірақ түпнұсқа актерлік құрамның жазбасы кейінгі жарты ғасыр бойы сатудан түспеді. Ол АҚШ-та қалып, жазғы маусымда «Пигмалиондағы» Дулиттл, «Буржуа Gentilhomme» пьесасындағы Жордан, «Венеция саудагері» пьесасындағы Шайлок және «Скандал мектебі» пьесасындағы сэр Питер Тейзл сияқты әртүрлі рөлдерде ойнады. 1959 жылы Лондонға оралып, Ноэль Ковардтың «Лулуға қарау!» пьесасында ойнады, кейін бұл рөлді Бродвейде де сомдады. Адриан 1963 жылдан бастап Лоренс Оливьедің «Олд Вик» театрындағы Ұлттық театр труппасының алғашқы мүшелерінің бірі болды және Питер О’Тул Принц рөлін ойнаған «Гамлет» спектаклінің алғашқы қойылымында Полоний рөлінде ойнады. «The Guardian» газеті оның өнерін «күлкілі, құрғақ және тым әдепті емес, бірақ бұл кейіпкердің әрбір әрекеті көрермендерге деген үлкен жанашырлықпен толған, бұл кейде артық жүктелген рөлді ерекше етті» деп бағалады. Содан кейін ол «Сент-Жоанда» Инквизитор, «Ваня ағада» Серебряков, «Рекрутинг офицерінде» Баланс және «Мастер-құрылысшыда» Бровик рөлінде ойнады. «The Times» газеті бұл қойылымды «терең түсінікпен, ойыншыл, зұлым, әдепсіз, мейірімді, ашулы және әрқашан сөздік қоры бай» деп сипаттады. Телевизияда ол 1957 жылы А. Дж. Крониннің «Beyond This Place» романының Сидни Люмет режиссерлік еткен бейімделуінде ойнады. Оның басқа теледидардағы жұмыстарына Фрэнки Ховердпен бірге «Up Pompeii!» (1969), 1962 жылы «Оливер Твист» пьесасында Фагин, «Барон», «Адам Адамнан өмір сүреді!» және 1959 жылы «Қайғылы ойыншықтың ісі» Перри Мейсон рөлі кірді. Ол сондай-ақ «Доктор Ху» сериалындағы «Миф жасаушылар» эпизодында Приам патша рөлін ойнады. Ол BBC радиосында Памела Хансфорд Джонсонның «Алты Пруст реконструкциясы» пьесасында Барон де Шарлустың рөлін сомдады. Оның дауысы мен актерлік шеберлігі ерекше еді. «The Times» газеті оның «Осрик сияқты манералық өрнектеріне» және оның дауысына «сол кездегі ағылшын сахнасында естілмеген, ирландтық және тартымды» деп сипаттады. «The Times» газеті сондай-ақ оның 1934 жылы «Англия күтеді» (Эмбасси театры) спектакліндегі «арқадағы баспалдақтың алтынға боялған адамы» рөлін ерекше деп атады.

Өлім

Адриан 69 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды, ол және Листердің Смаркхэм Орчард, Шэмли Грин, Гилдфорд, Суррей маңындағы үйлерінде, Бертольд Брехттің "Кавказдық бор шеңбері" пьесасын BBC үшін жазбаға түсіріп келгеннен кейін.

Жеке өмір

Оның үлкен ағасы ботаник доктор Норман Лофтус Бор еді, ол одан төрт апта бұрын дүние салды. Тағы бір ағасы, лейтенант Томас Хамфри Бор, RNR, 1916 жылы Солтүстік теңізде E класты суасты қайығы минаға шағылысып қаза тапты. Оның кіші інісі Фетэрстон Бриско Бор 1965 жылы қайтыс болғанға дейін Ирландияда фермер болып жұмыс істеді.