Кіріспе

1852–1917 жылдардағы ағылшын актері және театр директоры. Сэр Герберт Бербом Три (17 желтоқсан 1852 – 2 шілде 1917) – ағылшын актері және театр директоры. Три 1870 жылдары сахнада өнер көрсете бастады. 1887 жылға қарай ол Вест-Эндтегі Хеймаркет театрын басқарды, батыл бағдарламалары мен әсем қойылымдары үшін мақтауға ие болды және көптеген қойылымдарында өнер көрсетті. 1899 жылы ол қайта құруға қаржылай көмектесті және Оның Ұлылық театрының директоры болды. Ол Шекспирдің және классикалық пьесалардың арасында жаңа туындылар мен танымал романдардың бейімделулерін ұсынып, осы үлкен сахнада оларға керемет қойылымдар жасады және көбінесе басты рөлдерді ойнады. Оның әйелі, актриса Хелен Мод Холт, көбінесе оның серігі болды және театрларды басқаруға көмектесті. Три жан-жақты және шебер актер ретінде танылса да, әсіресе кейіпкерлік рөлдерде, оның актерлік шеберлігі кейінірек өзгешеленіп, көне стильде болды. Ол 1904 жылы Корольдік драма өнері академиясын құрды және 1909 жылы театрға қосқан үлесі үшін рыцарь атағын алды. Оның танымал отбасында ағалары – зерттеуші Юлиус Бербом, жазушы Констанс Бербом және жартылай ағасы – карикатурист Макс Бербом бар. Оның қыздары – актриса Виола, әлеуметтік өмірге бейім Фелисити және ақын Айрис. Оның заңды емес балаларының арасында кинорежиссер Кэрол Рид болды. Ол актер Оливер Ридтің әкесінің әкесі болды.

Ерте өмір және мансап

Лондонның Кенсингтон қаласында Герберт Дрейпер Бирбом деп туған. Ал аға Бирбом литвалық тегінен шыққан; ол 1830 жылы Англияға келіп, жүгері саудагері ретінде табысқа жеткен. Дрейпер ағылшын әйелі болған. Олардың төрт баласы болды. Макс әзілдеп, Герберт атына "Три" қосымын қосыпты, себебі көрермендерге "Бирбом! Бирбом!" деп айқайлау оңай болмаған. Оның тегінің соңғы бөлігі "бом" солтүстік неміс диалектісінде "ағаш" дегенді білдіреді. Тридің алғашқы білімі Франт қаласындағы миссис Адамс дайындық мектебінде, Бристольдегі Кингс-сквердегі доктор Стоун мектебінде және Лондонның Вестборн-Гроув қаласындағы Вестборн колледжінде алған. Одан кейін ол Германияның Тюрингиядағы Салцман Шнепфенталь мектебінде оқыды, онда оның әкесі де білім алған. Англияға оралғаннан кейін ол әуесқойлар труппаларында өнер көрсете бастады, соңында әкесімен жұмыс істеп жүргенде Герберт Бирбом Три деген есімді қабылдады. Лондондағы тағы бір рөлі – 1880 жылы Уэльс принці театрында "Мені ұмытпа" қойылымының жаңаруындағы принц Малеотти рөлі. Оның алғашқы лондондық жетістігі 1884 жылы Чарльз Хотридің "Жеке хатшысындағы" пастор Роберт Сполдинг рөлі болды. Три рөлдің комедиялық элементтерін күшейте түсті, бұл пьесаның танымалдығын арттырды. Одан кейін ол Хью Конвейдiң "Келіп қайтқандағы" Паоло Маркари рөлін ойнады. Хотридің пьесасындағы оның итальяндық тыңшысы мен тартымды пасторы арасындағы қарама-қайшылық, кейіпкерлік актер ретінде оның жан-жақтылығын көрсетті. Келесі екі жылдағы басқа рөлдерге А.В. Пинероның "Магистраты" мен В.С. Гилберттің "Жасарғандағы" жаңарулары кірді. 1886 жылы ол "Отеллодағы" Яго мен "Скандал мектебіндегі" сэр Питер Тизл рөлін ойнады. Сол жылы Лондонда ол Чарльз Янгтың "Жазушы Джимдегі" Барон Харцфельд рөлінде Хеймаркет театрында табысқа жетті. Оның Хеймаркет маусымдары 1895 жылдың қаңтарында және 1896 жылдың қарашасында АҚШ-қа сапарлармен және кейде провинцияларға сапарлармен үзілді. Театр тарихшысы В.Дж. Маккуин Поуп театр туралы былай деп жазды: "Жай ғана оның сарайына бару – қызықты оқиға. Ішке кірген кезде сіз атмосфераны сезінесіз. Тридің кезінде оны ұнтақталған парик пен ливрея киген лакейлер әшекейлеген. Барлығы да стильдес, ештеңе арзан, ештеңе жаман емес." Три өзінің театрын 1897 жылы Виктория патшайымының Алмаз мерейтойы кезінде ашты, жаңа құрылысты императорлық тоймен байланыстырды. Келесі екі онжылдықта Три он шақты пьесаны сахналады, репертуарды Хеймаркеттегіден кем емес түрлі бағдарламалады. Оның оның сарайындағы алғашқы қойылымы Гилберт Паркердің "Қуаттылардың орындықтары" романының драмалық нұсқасы болды. Три танымал британ драматургтарының жаңа пьесаларын қойды, мысалы Генри Артур Джонстың "Карнак Сахиб" (1899) пьесасы. Оның қойылымдары өте табысты болды; олар ең алдымен күрделі және көбінесе тамаша көріністері мен әсерлері үшін әйгілі болды. Кейбір басқа танымал актер-менеджерлерден айырмашылығы, Три компаниясына қосылу үшін ең жақсы актерлерді жұмысқа алды және пьесаларға қосымша музыкамен бірге ең жақсы дизайнерлер мен композиторларды жалдады. Оның қойылымдарында Констанс Коллиер, Эллен Терри, Мэдж Кендал, Виннифред Эмери, Джулия Нилсон, Вайолет Ванбру, Оскар Аш, Артур Буркьер және Льюис Уоллер сияқты белгілі актерлер ойнады. Сондай-ақ, Три өзінің қойылымдарын АҚШ-қа бірнеше рет турнеге алып барды. 1907 жылы ол кайзер Вильгельм II шақыруымен Берлиннің Корольдік опера театрына барды. Гилберт Тринің "немістерге біздің қандай алдамшы екенімізді көрсету үшін" императордың шақыруын алғанын айтты. Три кейде пьесаларға тарихи оқиғалардың сахналарын қосып, мысалы, король Джонның Магна-Картаны беруі немесе Вестминстер аббаттығында Анна Болейннің тажына отырғызуы сияқты көріністерді қосты. 1916 жылы Калифорнияда Д.В. Гриффиттің "Макбет" фильмінде (жоғалған фильм деп саналады) Три басты рөлді сомдады. Алайда, үлкен трагедиялық Шекспирлік рөлдерде Три Генри Ирвинг сияқты бұрынғы актерлердің көлеңкесінде қалды. Бірақ Тридің жан-жақтылығы екі қырлы семсер болды: ол рөлдерден тез жалықты және қызығушылығын сақтау үшін оларға жаңа элементтер қосып, рөлдердің ұзақ уақыт бойы сәйкессіздігіне әкелді. Тридің дауысы жұқа деп сипатталды, кейде оның орындалуын табиғи емес етіп көрсеткен тәсілмен жобалау үшін сынға ұшырады. Карьерасының соңғы онжылдығында Тридің техникасы әдепті және ескірген болып көрінді. Оның көзілдіріктері, Поелдің және басқа продюсерлердің тәжірибелік әдістерімен салыстырғанда, ескіргендей көрінді, бірақ Три сыншыларға өзінің қойылымдарының табысты және көпшілікке ұнайтынын атап өтті. Ол Голливуд сценаришісі және продюсері Иван Моффаттың әкесі болды. Три 1904 жылы Корольдік драма өнері академиясын (RADA) құрды. Ол Театр менеджерлері қауымдастығының президенті болып та қызмет етті және Актерлердің қайырымдылық қорына және Актерлер қауымдастығына көмектесті. Театрға қосқан үлесі үшін ол 1909 жылы рыцарь атағын алды. Бірінші дүниелік соғыс кезінде Три патриоттық лекциялар оқып, өзінің танымал атын пайдаланды. Ол театр мен өнердің қазіргі қоғамдағы маңыздылығы туралы бірнеше кітап жазды. Оның денесі кремацияланды, ал күлі Хэмпстед шіркеуінің қосымша зираттарында жерленді.

Дискография

Tree 1906 жылы Gramophone Company (кейін HMV, E нөмірлері ретінде топтастырылған) үшін бес 10 дюймдік жазба жазды. 1312 Гамлеттің өлім туралы монологы: "Болу немесе болмау" – Гамлет (Шекспир) (3554/E162). (Сілтемесі қараңыз) 1313 Свенгали Трилбиді гипнозға түсіреді: "Аузыңның төбесі Пантеонның күмбезі сияқты" – Трилби (Пол М. Поттер, Г. Дю Мориерден кейін) (3751/E162). 1314 Марк Антоний Юлий Цезардың денесіне айтқан ағы: "О, кешір мені, қанға батқан жер" – Юлий Цезарь (Шекспир) (3557/E161). 1315 Ричард II-нің патшалардың өлімі туралы монологы: "Қайда болса да, ешкім көңіл көтеру туралы сөйлемесін" – Ричард II (Шекспир) (3556/E163). 1316 Фальстаффтың Ар-намыс туралы сөзі: "Хал, егер мені шайқаста жатқан күйде көрсең / 'Кешірім әлі керек'" – Генрих IV, 1-бөлім (Шекспир) (3555/E161).

Танымал мәдениетте

Әнші Мод Валери Уайт Байронның "Енді біз саяхаттамаймыз" әнін "1888 жылдың 13 шілдесіне деген алғыс сезімімен еске алу үшін" Tree-ге арнады. "Мысықтар" мюзиклында Джеллилорм Гас туралы: "Ол Ирвингпен, Tree-мен бірге сахнада ойнаған" дейді. "Фрейзер" телесериалының "Дафнидің бөлмесі" атты эпизодында сюжет Фрейзердің Дафнидің бөлмесінен "Сэр Герберт Бербом Tree-нің өмірі мен заманы" деп аталатын кітапты қайтарып алуына байланысты.