Оскар Уайльд: Өмір және шығармалары

Кіріспе

Ирландиялық ақын, драматург және эстет (1854–1900) – ирландиялық ақын және драматург. Оскар Фингал О'Флаэрти Уилс Уайльд (16 қазан 1854 – 30 қараша 1900) – ирландиялық ақын және драматург. 1880-ші жылдардағы әртүрлі жанрларда жазғаннан кейін, 1890-шы жылдардың басында Лондондағы ең танымал драматургтардың біріне айналды. Ол эпиграммалары мен пьесалары, «Дориан Грейдің портреті» романы және гомосексуалдық актілер үшін жасалған артық шектен шыққан ұяттылық үшін қылмыстық айыптамамен есімдері сақталды. Уайльдтың ата-анасы Дублиндегі ағылшын-ирландиялық зиялылар болған. Жастық шағында Уайльд француз және неміс тілдерін жетік меңгерді. Университетте ол «Классиканы» оқыды; ол өзін ерекше классик ретінде көрсетті, бірінші Тринити колледжінде (Дублин), содан кейін Магдалена колледжінде (Оксфорд). Ол өзінің оқытушылары Уолтер Патер мен Джон Раскин басқарған эстетизм философиясымен байланысты болды. Университетті бітіргеннен кейін Уайльд Лондонға көшіп, сәнді мәдени және әлеуметтік ортаға енді. Ол әртүрлі әдеби іс-шараларда өзін сынап көрді: пьеса жазды, өлеңдер жинағын жариялады, АҚШ және Канадада «Көркем өнердегі жаңа ағылшын қайта жаралуы» және интерьер дизайны туралы лекция оқыды, содан кейін Лондонға оралды, онда ол американдық саяхаттары туралы лекция берді және әртүрлі журналдарға рецензиялар жазды. Өз білгіштігімен, әсем киімдерімен және әңгімелесу шеберлігімен танымал Уайльд өз заманындағы ең танымал тұлғалардың біріне айналды. 1890-шы жылдардың басында ол өнердің басымдығы туралы идеяларын бірнеше диалогтар мен эсселерде жетілдірді және «Дориан Грейдің портреті» (1890) романында декаданс, екіжүзділік және сұлулық тақырыптарын енгізді. Уайльд драмаға оралып, Парижде жүргенде «Саломе» (1891) пьесасын француз тілінде жазды, бірақ Англияда Киелі кітап сюжеттерін бейнелеуге тыйым салынғандықтан, Англияға лицензия алудан бас тартты. Көңілі тоңбаған Уайльд 1890-шы жылдардың басында төрт қоғамдық комедия жазды, бұл оны Виктория дәуірінің соңындағы Лондонның ең сәтті драматургтарының біріне айналдырды. Ол өзінің даңқы мен табысының шыңында, «Идеал күйеу» (1895) және «Адал болудың маңызы» (1895) пьесалары Лондонда көрсетіліп жатқанда, Джон Шолто Дугласқа, Квинсберидің 9-шы маркизіне қарсы қылмыстық жала жабу туралы азаматтық талап арыз берді. Маркиз Уайльдтың жары Лорд Альфред Дугластың әкесі болды. Жала жабуға қатысты сот отырысы Уайльдті шағымын кері тартып алуға және өзіне қарсы ер адамдармен жасалған ұятсыздық үшін қылмыстық қудалауға әкелген дәлелдерді ашты. Қазылар алқасы келісімге келе алмады, сондықтан қайта сот отырысы тағайындалды. Екінші сот процесінде Уайльд екі жылға қатаң еңбекке кесілді, бұл ең жоғарғы жаза болды, және 1895 жылдан 1897 жылға дейін түрмеде отырды. Түрмедегі соңғы жылында ол «De Profundis» (1905 жылы өлімнен кейін қысқартылған түрінде жарық көрді) атты ұзақ хат жазды, онда ол өзінің сынақтары арқылы рухани жолы туралы айтады және бұл оның бұрынғы ләззат философиясына қараңғы контраст құрайды. Бостандыққа шыққан күні ол Францияға түнде кететін пароходпен жол тартты және ешқашан Ұлыбританияға немесе Ирландияға оралмады. Францияда және Италияда ол өзінің соңғы туындысын – «Reading Gaol балладасын» (1898) жазды, бұл түрме өмірінің қатал ырғақтарын еске түсіретін ұзақ поэма.

Irish poet, playwright, and aesthete (1854–1900)
the Irish poet and playwright

Oscar Fingal O'Fflahertie Wills Wilde (16 October 185430 November 1900) was an Irish poet and playwright. After writing in different forms throughout the 1880s, he became one of the most popular playwrights in London in the early 1890s. He is best remembered for his epigrams and plays, his novel The Picture of Dorian Gray, and his criminal conviction for gross indecency for homosexual acts. Wilde's parents were Anglo Irish intellectuals in Dublin. In his youth, Wilde learned to speak fluent French and German. At university, he read Greats; he demonstrated himself to be an exceptional classicist, first at Trinity College Dublin, then at Magdalen College, Oxford. He became associated with the emerging philosophy of aestheticism, led by two of his tutors, Walter Pater and John Ruskin. After university, Wilde moved to London into fashionable cultural and social circles. He tried his hand at various literary activities: he wrote a play, published a book of poems, lectured in the United States and Canada on the new "English Renaissance in Art" and interior decoration, and then returned to London where he lectured on his American travels and wrote reviews for various periodicals. Known for his biting wit, flamboyant dress and glittering conversational skill, Wilde became one of the best known personalities of his day. At the turn of the 1890s, he refined his ideas about the supremacy of art in a series of dialogues and essays, and incorporated themes of decadence, duplicity, and beauty into what would be his only novel, The Picture of Dorian Gray (1890). Wilde returned to the drama, writing Salome (1891) in French while in Paris, but it was refused a licence for England due to an absolute prohibition on the portrayal of Biblical subjects on the English stage. Undiscouraged, Wilde produced four society comedies in the early 1890s, which made him one of the most successful playwrights of late Victorian London. At the height of his fame and success, while An Ideal Husband (1895) and The Importance of Being Earnest (1895) were still being performed in London, Wilde issued a civil writ against John Sholto Douglas, the 9th Marquess of Queensberry for criminal libel. The Marquess was the father of Wilde's lover, Lord Alfred Douglas. The libel hearings unearthed evidence that caused Wilde to drop his charges and led to his own arrest and criminal prosecution for gross indecency with men. The jury was unable to reach a verdict and so a retrial was ordered. In the second trial Wilde was convicted and sentenced to two years' hard labour, the maximum penalty, and was jailed from 1895 to 1897. During his last year in prison he wrote De Profundis (published posthumously in abridged form in 1905), a long letter that discusses his spiritual journey through his trials and is a dark counterpoint to his earlier philosophy of pleasure. On the day of his release, he caught the overnight steamer to France, never to return to Britain or Ireland. In France and Italy, he wrote his last work, The Ballad of Reading Gaol (1898), a long poem commemorating the harsh rhythms of prison life.

Тринити колледжі, Дублин

Уайльд Порторадан 1871-1874 жылдары Дублиндегі Тринити колледжінде классикалық әдебиеттерді оқу үшін корольдік стипендиямен кетіп, үлкен ағасы Уилли Уайльдпен бір бөлмеде тұрды. Тринити, жетекші классикалық мектептердің бірі, оны Р. Я. Тайрелл, Артур Палмер, Эдвард Дауден және оның жетекшісі, профессор Дж. П. Махаффи сияқты ғалымдармен бірге оқытты, ол оның грек әдебиетіне деген қызығушылығын оятып, шабыттандырды. Студент кезінде Уайльд Махаффимен бірге оның "Грециядағы әлеуметтік өмір" кітабын жазды. Уайльд кейіннен күмән білдіргеніне қарамастан, Махаффиді "менің алғашқы және ең жақсы ұстазым" және "грек мәдениетін жақсы көруге үйреткен ғалым" деп атады. Махаффи өз тарапынан Уайльдты өзі жасағанымен мақтанды; кейін ол Уайльдты "менің жетекшілігімдегі жалғыз кемшілік" деп айтты. Университет философиялық қоғамы да білім беруге мүмкіндік берді, мүшелер Данте Габриэль Россетти және Алгернон Чарльз Суинберннің еңбектері сияқты интеллектуалды және көркем тақырыптарды апта сайын талқылады. Уайльд тез арада белгілі мүшеге айналды – 1874 жылғы мүшелердің ұсыныстар кітабында Уайльдтың жаңадан пайда болған эстетизмін әжуалай моқтап көрсеткен екі беттік әзіл-қалжың бар. Ол "Эстетикалық мораль" тақырыбында баяндама жасады. Тринитиде Уайльд өзін ең үздік студент ретінде көрсетті: бірінші курста сыныпта бірінші орын алды, екінші курста конкурстық емтихан арқылы стипендия жеңіп алды және түлектер емтиханында грек тілінен Беркли алтын медалін жеңіп алды, бұл университеттегі ең жоғары академиялық награда. Ол Оксфордтағы Магдален колледжіне демиссип (жыл сайын 95 фунт стерлинг (қазіргі күні £) құралатын жартылай стипендия) үшін бәсекеге түсуге шақырылды – ол оны оңай жеңіп алды.

Оксфордтың Магдалин колледжі

Магдаленада ол 1874-1878 жылдары «Ұлылар» атты пәнді оқыды. Ол Оксфорд одағына қосылуға өтініш берді, бірақ сайланбады. Киім-кешегіне, құпиялылығына және рәсімдеріне қызығушылық танытқан Уайлд Оксфордтағы Аполлон масондық ложасына өтініш жасады және көп ұзамай Майстер Мейсонның жоғары дәрежесіне көтерілді. Ол үшінші курста масондыққа қызығушылық танытқан кезде, егер «протестанттық ересінен бас тартса, одан қатты өкінетінін» айтты. Уайльдтың масондыққа белсенді қатысуы тек Оксфордта өткізген уақытында ғана сақталды; ол абоненттік төлемдерді төлемегендіктен Аполлон университетінің ложасына мүшелігін тоқтатуға рұқсат берді. Католик діні оған, әсіресе оның бай литургиясымен, қатты ұнады және ол дін қызметкерлерімен бірнеше рет оған өту мүмкіндігін талқылады. 1877 жылы Уайльд Римдегі Папа Пий IX-шымен кездескеннен кейін сөзсіз қалды. Ол католик дінін қабылдап, шіркеуде жоғары дәрежеге көтерілген белгілі англикан діни қызметкері кардинал Ньюменнің кітаптарын құштарлықпен оқыды. 1878 жылы ол Бромптон ораториясының діни қызметкері, бірнеше белгілі тұлғаларды дінге өткізген преподобный Себастьян Боуденмен кездескенде одан да қызығушылық танытты. Махаффи де, сэр Уильям да, ұлының қаржысын тоқтатумен қорқытқан, бұл жоспарды жақтырмады; бірақ Уайлд, ең жоғарғы индивидуалист, соңғы сәтте өзін кез келген ресми сенімге уәде беруден тартынды және католицизмге шомылдыру күні Бауденге құрбандық алтаріна қоятын лилия гүлдерін жіберді. Уайльд өмір бойы католик теологиясы мен литургиясына қызығушылық танытты. Магдален колледжінде оқыған кезінде Уайльд эстетикалық және декаденттік қозғалыстардағы рөлімен танымал болды. Ол шашын ұзын өсіріп, ашық түрде «еркектік» спорт түрлерін жек көріп, бірақ кейде бокспен айналысып, бөлмелерін павлин қауырсындарымен, лилиялармен, күнбағыстармен, көк қытай ыдыстарымен және басқа да өнер бұйымдарымен безендірді. Ол көптеп той-думандар ұйымдастырып, бірде достарына: «Мен көк қытай ыдыстарыммен өмір сүруге күннен-күнге қиындап барамын» деді. Бұл сөз кеңінен тарады; эстетиктер оны ұран ретінде қабылдады, бірақ оны тым мәнсіз деп сынға алды. Кейбір топтар эстеттерді жек көріп, олардың жалқау мінездері мен жарқын киімдері танымал стильге айналды. Төрт сыныптасы Уайльдке физикалық шабуыл жасағанда, ол оларды жалғыз өзі кері қайтарды, бұл оның қарсыластарын таң қалдырды. Үшінші курста Уайльд өзін және өзінің мифін шынымен дамыта бастады және оның білімі белгіленген мәтіндерден гөрі кеңірек деп санайды. Ол бір семестр бойы Грецияға Махаффимен саяхаттан кейін колледжге кешігіп келгендіктен, колледжден қуылды. Уайльд Уолтер Пэтермен үшінші курста ғана танысты, бірақ оның «Ренессанс тарихындағы зерттеулер» атты еңбегі Уайльдтың Тринитидегі соңғы жылында жарық көргенде оған қатты әсер еткен. Пэтер адамның сұлулыққа деген сезімталдығын барлық нәрседен жоғары қою керектігін және әр сәтті толыққанды сезіну керектігін айтты. Көп жылдар өткен соң, «De Profundis» атты еңбегінде Уайльд Пэтердің «Зерттеулерін» «өмірімге ерекше әсер еткен кітап» деп сипаттады. Ол кітаптың бірнеше бөлімін жаттап алып, оны келешек саяхаттарында өзімен бірге алып жүрді. Пэтер Уайльдқа өнерге деген құлшынысын сыйлады, бірақ ол сыншы Джон Раскиннің лекциялары мен жазбалары арқылы оған мағына берді. Раскин Патердің өзін-өзі растайтын эстетизміне үмітсіздікпен қарады, өнердің маңызы қоғамды жақсартуға мүмкіндіктерінде жатыр деп санады. Раскин сұлулыққа құрмет көрсетті, бірақ оның моральдық жақсылықпен байланыстырылуы және оған қолданылуы керек деп сенді. Уайльд Флоренцияда Раскиннің «Флоренциядағы эстетикалық және математикалық өнер мектептері» атты лекциялық цикліне құлшыныспен қатысқанда, эстетика суреттеудің математикалық емес элементтері екенін білді. Ерте тұрып, қолмен жұмыс істемегеніне қарамастан, Уайльд Раскиннің батпақты елді жолды гүлдермен әдептелген әдемі жолға айналдыру жобасына ерікті түрде қатысты. Уайльд 1878 жылы «Равенна» өлеңі үшін Ньюдигейт сыйлығын жеңіп алды, ол өткен жылы сол жерге жасаған сапары туралы ойларды бейнелейді және оны Encaenia кешінде оқыды. 1878 жылдың қараша айында ол екі бірінші дәрежемен Бакалавр дәрежесін алды, классикалық модерациядан (курстың бірінші бөлігі) бірінші сыныпта және содан кейін Literae Humaniores (Ұлылар) бойынша соңғы емтиханда бірінші орын алды. Уайльд досына: «Дондар сөзбен айтуға келмейтіндей таң-таңға түсті – соңында жаман бала жақсы нәтиже көрсетті!» деп жазды.

At Magdalen, he read Greats from 1874 to 1878. He applied to join the Oxford Union, but failed to be elected. Attracted by its dress, secrecy and ritual, Wilde petitioned the Apollo Masonic Lodge at Oxford, and was soon raised to the Sublime Degree of Master Mason. During a resurgent interest in Freemasonry in his third year, he commented he "would be awfully sorry to give it up if I secede from the Protestant Heresy". Wilde's active involvement in Freemasonry lasted only for the time he spent at Oxford; he allowed his membership of the Apollo University Lodge to lapse after failing to pay subscriptions. Catholicism deeply appealed to him, especially its rich liturgy, and he discussed converting to it with clergy several times. In 1877, Wilde was left speechless after an audience with Pope Pius IX in Rome. He eagerly read the books of Cardinal Newman, a noted Anglican priest who had converted to Catholicism and risen in the church hierarchy. He became more serious in 1878, when he met the Reverend Sebastian Bowden, a priest in the Brompton Oratory who had received some high profile converts. Neither Mahaffy nor Sir William, who threatened to cut off his son's funding, thought much of the plan; but Wilde, the supreme individualist, balked at the last minute from pledging himself to any formal creed, and on the appointed day of his baptism into Catholicism, he sent Father Bowden a bunch of altar lilies instead. Wilde did retain a lifelong interest in Catholic theology and liturgy. While at Magdalen College, Wilde became well known for his role in the aesthetic and decadent movements. He wore his hair long, openly scorned "manly" sports—though he occasionally boxed—and decorated his rooms with peacock feathers, lilies, sunflowers, blue china and other objets d'art. He entertained lavishly, and once remarked to some friends, "I find it harder and harder every day to live up to my blue china." The line spread famously; aesthetes adopted it as a slogan, but it was criticized as being terribly vacuous. Some elements disdained the aesthetes, but their languorous attitudes and showy costumes became a recognisable pose. When four of his fellow students physically assaulted Wilde, he fended them off single handedly, to the surprise of his detractors. By his third year Wilde had truly begun to develop himself and his myth, and considered his learning to be more expansive than what was within the prescribed texts. He was rusticated for one term, after he had returned late to a college term from a trip to Greece with Mahaffy. Wilde did not meet Walter Pater until his third year, but had been enthralled by his Studies in the History of the Renaissance, published during Wilde's final year in Trinity. Pater argued that man's sensibility to beauty should be refined above all else, and that each moment should be felt to its fullest extent. Years later, in De Profundis, Wilde described Pater's Studies as "that book that has had such a strange influence over my life". He learned tracts of the book by heart, and carried it with him on travels in later years. Pater gave Wilde his sense of almost flippant devotion to art, though he gained a purpose for it through the lectures and writings of critic John Ruskin. Ruskin despaired at the self validating aestheticism of Pater, arguing that the importance of art lies in its potential for the betterment of society. Ruskin admired beauty, but believed it must be allied with, and applied to, moral good. When Wilde eagerly attended Ruskin's lecture series The Aesthetic and Mathematic Schools of Art in Florence, he learned about aesthetics as the non mathematical elements of painting. Despite being given to neither early rising nor manual labour, Wilde volunteered for Ruskin's project to convert a swampy country lane into a smart road neatly edged with flowers. Wilde won the 1878 Newdigate Prize for his poem "Ravenna", which reflected on his visit there in the previous year, and he duly read it at Encaenia. In November 1878, he graduated Bachelor of Arts with a double first, having been placed in the first class in Classical Moderations (the first part of the course) and then again in the final examination in Literae Humaniores (Greats). Wilde wrote to a friend, "The dons are 'astonied' beyond words – the Bad Boy doing so well in the end!"

Қоғамда тұңғыш рет

Оксфордты бітіргеннен кейін Уайльд Дублинге оралды, онда ол бала кезіндегі сүйіктісі Флоренс Балкомбпен қайта кездесті. Ол Брэм Стокермен құдаланды және олар 1878 жылы үйленді. Уайльд көңілі қалып, бірақ сабырлылық танытты. Ол Балкомбқа «жастық шағымның ең тәтті жылдары» деп хат жазды, олар бірге өткізген уақытты еске алды. Сондай-ақ ол «Англияға, мүмкін, мәңгілікке оралу» ниеті бар екенін айтты. Ол 1878 жылы Англияға оралды, содан кейін Ирландияға тек екі рет қысқа ғана сапар жасады. Келесі қадамын анық білмей, Уайльд Оксфордта немесе Кембридждегі классика кафедрасына орналасу мүмкіндігі туралы әртүрлі таныстарына хат жазды. «Тарихи сынның қалыптасуы» – 1879 жылғы Канцлер эссесіне ұсынған жұмысы, ол енді студент болмаса да, оған қатысуға құқылы болды. «Ежелгілер арасындағы тарихи сын» тақырыбы Уайльд үшін өте қолайлы болды – оның композиция шеберлігі мен ежелгі біліміне орай – бірақ ол ұзақ, жазық, ғылыми стильде өзінің даусын табуға тырысты. Көбінесе, сол жылы жүлде берілмеді. Әкесінің үйлерін сатудан түскен соңғы мұрасымен ол Лондонда бос өмір сүре бастады. 1881 жылғы Ұлыбритания халық санағында Уайльд Челсидегі Тайт-стрит, 1 (қазіргі 44) үйіндегі жатақхана тұрғыны ретінде тіркелді, онда қоғамдық суретші Фрэнк Майлз үй шаруашылығының басшысы болды. Лилли Лэнгтри 1877 жылы Фрэнк Майлз студиясында Уайльдпен танысты. Англияның ең әдемі әйелі саналатын Лэнгтри Уайльдтың Лондондағы алғашқы жылдарында маңызды рөл атқарды, және олар көп жылдар бойы жақын дос болып қалды; ол оған латын тілін үйретті, кейіннен актрисалық өнерге баулуға ынталандырды. Ол өзінің өмірбаяндық еңбегінде оның «өте тартымды және әсерлі тұлғасы» болғанын және «оның ақылды сөздері оларды жеткізу тәсілімен одан да құндырақ болды» деп жазды. Уайльд театрға жиі баратын, әсіресе Эллен Терри мен Сара Бернхардт сияқты жұлдызды актрисаларға қызығушылық танытатын. 1880 жылы ол өзінің алғашқы пьесасын аяқтады – «Вера; немесе Нигилистер», орыс нигилизмі туралы трагикалық мелодрама, және оның жалғыз әйел рөлін ойнауға үміттене отырып, әртүрлі актрисаларға жеке басылған көшірмелер таратты. 1881 жылдың қараша айында Бернард Биер ханымның Вера рөлінде Лондонда бір рет қойылымы жарнамаланды, бірақ Уайльд Англиядағы саяси сезімдерді ескере отырып, оны алып тастады. Ол Тринити колледжіне түскеннен бері журналдарда, әсіресе «Коттабос» және «Дублин университетінің журналында» өлеңдер мен лирикалық шығармаларын жариялап келді. 1881 жылдың ортасында, 27 жасында, ол «Өлеңдер» атты жинағын шығарды, онда бұрынғы өлеңдерін жинақтап, қайта қарап, кеңейтті. Кітаптың алғашқы 750 данасы тез сатылып бітіп қалғанмен, сыншылар тарапынан жақсы қабылданылмады: мысалы, «Панч» журналы «Шиыршық ақын, бірақ оның поэзиясы жасанды» деді. Оксфорд одағы кітапты плагиат деп айыптап, тартысқа салды. Кітапханаға кітапты тапсырған кітапханашы кешірім сұрау хатымен бірге кітапты Уайльдке қайтарды. Биограф Ричард Эллманн Уайльдтың «Hélas!» өлеңі ақынның өзіндегі қарама-қайшылықтарды түсіндіруге бағытталған, шұрайлы болғанымен, шынайы әрекет болғанын айтады; бір жолы былай делінеді: «Кез келген құмармен ағысып, жаным / Барлық желдер ойнай алатын сыбызғыға айналсын». Кітап 1882 жылы қайта басылды. Ол бай, эмальды паршментке (алтын гүлмен қапталған) мүжілген және қолмен жасалған голланд қағазына басылған; келесі бірнеше жылда Уайльд оны лекциялық сапарларында қабылдаған беделді тұлғалар мен жазушыларға көптеген даналарын сыйлады.

After graduation from Oxford, Wilde returned to Dublin, where he met again Florence Balcombe, a childhood sweetheart. She became engaged to Bram Stoker and they married in 1878. Wilde was disappointed but stoic. He wrote to Balcombe remembering; "the two sweet years – the sweetest years of all my youth" during which they had been close. He also stated his intention to "return to England, probably for good". This he did in 1878, only briefly visiting Ireland twice after that. Unsure of his next step, Wilde wrote to various acquaintances enquiring about Classics positions at Oxford or Cambridge. The Rise of Historical Criticism was his submission for the Chancellor's Essay prize of 1879, which, though no longer a student, he was still eligible to enter. Its subject, "Historical Criticism among the Ancients" seemed ready made for Wilde – with both his skill in composition and ancient learning – but he struggled to find his voice in the long, flat, scholarly style. Unusually, no prize was awarded that year. With the last of his inheritance from the sale of his father's houses, he set himself up as a bachelor in London. The 1881 British Census listed Wilde as a boarder at 1 (now 44) Tite Street, Chelsea, where Frank Miles, a society painter, was the head of the household. Lillie Langtry was introduced to Wilde at Frank Miles' studio in 1877. The most glamorous woman in England, Langtry assumed great importance to Wilde during his early years in London, and they remained close friends for many years; he tutored her in Latin and later encouraged her to pursue acting. She wrote in her autobiography that he "possessed a remarkably fascinating and compelling personality", and "the cleverness of his remarks received added value from his manner of delivering them." Wilde regularly attended the theatre and was especially taken with star actresses such as Ellen Terry and Sarah Bernhardt. In 1880 he completed his first play, Vera; or, The Nihilists, a tragic melodrama about Russian nihilism, and distributed privately printed copies to various actresses whom he hoped to interest in its sole female role. A one off performance in London was advertised in November 1881 with Mrs. Bernard Beere as Vera, but withdrawn by Wilde for what was claimed to be consideration for political feeling in England. He had been publishing lyrics and poems in magazines since entering Trinity College, especially in Kottabos and the Dublin University Magazine. In mid 1881, at 27 years old, he published Poems, which collected, revised and expanded his poems. Though the book sold out its first print run of 750 copies, it was not generally well received by the critics: Punch, for example, said that "The poet is Wilde, but his poetry's tame". By a tight vote, the Oxford Union condemned the book for alleged plagiarism. The librarian, who had requested the book for the library, returned the presentation copy to Wilde with a note of apology. Biographer Richard Ellmann argues that Wilde's poem "Hélas!" was a sincere, though flamboyant, attempt to explain the dichotomies the poet saw in himself; one line reads: "To drift with every passion till my soul / Is a stringed lute on which all winds can play". The book had further printings in 1882. It was bound in a rich, enamel parchment cover (embossed with gilt blossom) and printed on hand made Dutch paper; over the next few years, Wilde presented many copies to the dignitaries and writers who received him during his lecture tours.

Солтүстік Америка: 1882 жыл

Эстетизм Гилберт пен Салливанның "Сабырлық" (1881) пьесасында пародияланды. Ағылшын импресариосы Ричард Д'Ойли Карт Уайльдты Солтүстік Америкада лекциялық тур жасауға шақырды, сонымен бірге "Сабырлық" пьесасының АҚШ турнесіне дайындық жүргізіп, осы көркем әсемдікті американдық жұртшылыққа ұсынуды көздеді. Уайльд 1882 жылғы 2 қаңтарда "Аризона" кемесімен келіп, келесі күні кемеден түсті. Бастапқыда төрт айға жоспарланған тур коммерциялық сәттілікке байланысты шамамен бір жылға созылды. Уайльд өнерде көрген сұлулықты күнделікті өмірге ауыстыруға тырысты. Бұл практикалық та, философиялық жоба болды: Оксфордта ол өзін көк қытай ыдыстарымен және лилиялармен қоршады, ал енді оның лекцияларының бірі интерьер дизайнына арналған. Британ кітапханасының эстетизм мен декаденция туралы мақаласында Каролин Бурдет былай деп жазады: "Уайльд оқырмандарына өмір өнерді қайталайды, ал емес керісінше деген оймен әжуалады. Оның айтқаны маңызды: біз Лондон тұманын өнер мен әдебиеттің арқасында байқаймыз, өйткені олар бізге солай істеуге үйретті. Уайльд, басқалармен бірге, осы қағидаларды "орындады". Ол өзін мінсіз киінген, әдепті мінез-құлқымен көзге түсетін, өмірі өнер туындысы болған сәнді адам ретінде көрсетті". Лондонның Пикадилли көшесімен лилиямен жүріп, ұзын шашын еркін жайып жүргені туралы хабарларға түсіндірме беруді сұрағанда Уайльд: "Мен солай істедім пе, жоқ па, маңызды емес, адамдар менің солай істегенімді сендірді ме?" деп жауап берді. Биограф Мишель Мендельсонның сөзіне қарағанда, Уайльдтің өмірінде ирландтарға қарсы карикатура жиі пайда болды және ол маймыл, қара бояумен жүзді актер және Кристинің музыканты ретінде бейнеленді.

Лондон өмірі мен неке

Оның табысы, сонымен қатар «Падуа герцогинясынан» күтілетін кіріс, оған 1883 жылдың ақпан және мамырдың ортасы аралығында Парижге көшуге мүмкіндік берді. Сол жерде ол Роберт Шерардпен танысып, оны жиі қонаққа шақыратын. «Бүгін кешке герцогинямен тамақтанамыз», - деп Уайльд оны қымбат ресторанға апарғанға дейін айтатын. Тамыз айында ол қысқа мерзімге Нью-Йоркке «Вера» спектаклі үшін оралды, оның құқықтарын американдық актриса Мари Прескоттқа сатқан еді. Спектакль бастапқыда көрермендер тарапынан жақсы қабылданды, бірақ сыншылардың жай пікірлерінен кейін, келушілер саны күрт азайды және спектакль ашылғаннан кейін бір аптада жабылды. Лондонға келген ол 1881 жылы патшаның кеңесшісі, бай Хорас Ллойдтың қызы Констанс Ллойдпен танысты. Ол 1884 жылы Уайльд Гайти театрында дәріс оқып жатқан кезде Дублинге келді. Ол оған үйлену ұсынысын жасады және олар 1884 жылдың 29 мамырында Лондондағы Паддингтон қаласындағы Англикандық Сент-Джеймс шіркеуінде неке қиды. Констансқа жылына 250 фунт жәрдемақы төленді, бұл жас әйел үшін жомарт сома болатын (1884 жылғы 250 фунттың қазіргі шамамен <есептелген сомаға> теңдестігі), бірақ Уайлдтардың талғамы салыстырмалы түрде жоғары болды. Олар дизайн туралы көп уағыздағандықтан, адамдар олардың үйі жаңа стандарттарды белгілейтінін күтті. Тит көшесіндегі 16-үй жеті айдың ішінде едәуір шығынмен күрделі жөндеуден өтті. Олардың екі ұлы болды: Сирил (1885 ж.) және Вивян (1886 ж.). Уайльд 1886 жылы Чикагодағы Хеймаркет оқиғасынан кейін тұтқындалған (кейін жазаланған) анархистерді кешіру туралы Джордж Бернард Шоудың петициясына қол қойған жалғыз әдеби тұлға болды. 1886 жылы Оксфордта оқып жүргенде Уайльд Роберт Росспен танысты. Росс, олар кездеспей тұрып Уайльдтың өлеңдерін оқыған, викториялық дәуірдегі гомосексуализмге қатысты тыйымдарға немқұрайлы қарағандай көрінді. Ричард Эллманның сөзіне сүйенсек, ол он жеті жастағы, «жас болғанымен, өте білімді, Уайльдты азғыруға бейім» еді. Дэниел Мендельсонның пікірінше, грек махаббаты туралы жиі айтатын Уайльд Росспен «гомосексуалдық қатынасқа бастама» болды, ал оның «некесі әйелінің екінші жүктілігінен кейін, оны физикалық жағынан ыңғайсыз сезіндірді». Уайльд Лондонда көптеген сүйікті орындарына ие болды. Оларға Пикадиллидегі Кафе Рояль, Пикадиллидегі Хэтчард кітап дүкені, Грейт Марлбороу көшесіндегі Либерти & Co және Найтсбридждегі Харродс универмагы кірді; Уайльд Харродста кеңейтілген несие алған алғашқы таңдалған клиенттердің бірі болды.

His earnings, plus expected income from The Duchess of Padua, allowed him to move to Paris between February and mid May 1883. While there he met Robert Sherard, whom he entertained constantly. "We are dining on the Duchess tonight", Wilde would declare before taking him to an expensive restaurant. In August he briefly returned to New York for the production of Vera, the rights of which he had sold to the American actress Marie Prescott. The play was initially well received by the audience, but when the critics wrote lukewarm reviews, attendance fell sharply and the play closed a week after it had opened. In London, he had been introduced in 1881 to Constance Lloyd, daughter of Horace Lloyd, a wealthy Queen's Counsel (lawyer). She happened to be visiting Dublin in 1884 when Wilde was lecturing at the Gaiety Theatre. He proposed to her, and they married on 29 May 1884 at the Anglican St James's Church, Paddington, in London. Although Constance had an annual allowance of £250, which was generous for a young woman (250.0 in 1884 is equivalent to about <calculated amount> in recent years), the Wildes had relatively luxurious tastes. They had preached to others for so long on the subject of design that people expected their home to set new standards. No 16 Tite Street was duly renovated in seven months at considerable expense. The couple had two sons, Cyril (1885) and Vyvyan (1886). Wilde became the sole literary signatory of George Bernard Shaw's petition for a pardon of the anarchists arrested (and later executed) after the Haymarket massacre in Chicago in 1886. In 1886, while at Oxford, Wilde met Robert Ross. Ross, who had read Wilde's poems before they met, seemed unrestrained by the Victorian prohibition against homosexuality. By Richard Ellmann's account, he was a precocious seventeen year old who "so young and yet so knowing, was determined to seduce Wilde". According to Daniel Mendelsohn, Wilde, who had long alluded to Greek love, was "initiated into homosexual sex" by Ross, while his "marriage had begun to unravel after his wife's second pregnancy, which left him physically repelled". Wilde had a number of favourite haunts in London. These included the Café Royal in Piccadilly, Hatchards bookstore in Piccadilly, and the department stores Liberty & Co. on Great Marlborough Street and Harrods in Knightsbridge; Wilde was among Harrods' first selected customers who were granted extended credit.

Журналистика және редакция: 18861889

The Pall Mall Gazette журналындағы көркемдік мәселелерге қатысты сын, өзін-өзі қорғау туралы хат жазуға себеп болды, жақын арада Уайльд 1885–87 жылдары осы және басқа журналдарға материалдар жазды. Ричард Эллман Уайльдтің рецензия жазуды ұнатқанын айтса да, Уайльдтің әйелі достарына: «Мырза Уайльд журналистиканы жек көреді» дегенді айтқан. Әке-шешесі сияқты, Уайльд Ирландияның мүддесін қорғады, және Чарльз Стюарт Парнеллді өлтіруге қоқан-қорқыту жасады деген жалған айыптама орын алғанда, ол Daily Chronicle газетінде саясаткерді қорғап, бірқатар өткір мақалалар жазды. Бұрынғысы әлеуметтік өмірге берілгендігі журналистикаға сай келді және тез назар аударды. Жастық шағы аяқталып, отбасын асырау қажеттігі туғанда, 1887 жылдың ортасында Уайльд «The Lady’s World» журналының редакторы болды, оның аты мұқабасында жазылған. Ол оны дереу «Әйелдер әлемі» деп атады және мазмұнын жаңартты, ата-ана тәрбиесі, мәдениет және саясатқа қатысты маңызды мақалалар қосты, сонымен қатар сән мен өнер туралы пікір алмасуды жалғастырды. Әдетте екі көркем туынды жарияланды, біреуі балаларға, екіншісі ересектерге арналған. Уайльд өзінің кең таныстарынан, соның ішінде леди Уайльд пен әйелі Констанстаннан жақсы материалдар алу үшін көп еңбек етті, ал оның өзінің «Әдеби және басқа жазбалары» танымал және қызықты болды. Ол жұмыстың басында көрсеткен күш-қуаты мен ынтасы әкімшілік, жұмысқа бару және кеңсе өмірінің жалықтырғыштығына байланысты азайды. Уайльдтың қызығушылығы төмендегенде, баспагерлер таралым туралы алаңдады: бір шиллингтік салыстырмалы түрде жоғары бағамен сату көлемі аз болды. Журналға хат арқылы нұсқаулар жіберіп, Уайльд жаңа шығармашылық кезеңге кірді және оның жеке бағаналары азайды. 1889 жылдың қазан айында Уайльд прозада өз даусын тапты және екінші томның соңында «Әйелдер әлемі» журналынан кетіп қалды. Журнал одан бір жыл ғана артық өмір сүрді. Уайльдтың журналдағы редакторы ретіндегі кезеңі оның жазушы ретінде дамуында маңызды рөл атқарды және оның атаққа жетуіне көмектесті. Журналист Уайльд редакторларының басшылығымен мақалалар жазса, редактор Уайльд әдеби нарықты өз шарттарымен басқаруды үйренуге мәжбүр болды. 1880 жылдары Уайльд суретші Джеймс МакНилл Уистлермен жақын дос болды және олар көп рет бірге тамақтанды. Осы кешкі астардың бірінде Уистлер Уайльдке әсіресе әсерлі болған бір ойды айтты, Уайльд оны өзі айтқандай тілейтінін айтты. Уистлер: «Айтасың, Оскар, айтасың» деп жауап берді. Уайльд пен Уистлердің ортақ досы Герберт Вивиан кешкі асқа қатысып, оны 1889 жылы The Sun газетінде жарияланған «Қысқа өмірдің естеліктері» мақаласында жазды. Мақалада Уайльдтың басқа адамдардың ақыл-ойының өзіне тиесілі етіп көрсету әдеті бар екені, әсіресе Уистлердікін айтқан. Уайльд Вивианның мақаласын опасыздық деп санады, бұл Уайльд пен Уистлер арасындағы достықтың аяқталуына тікелей себеп болды. «Еске алулар» Уайльд пен Вивиан арасында үлкен араздық тудырды, Уайльд Вивианды «тыңдаушының дәл еместігімен және қарақшының әдісімен» айыптап, оны өзінің шеңберінен қуды. Вивианның бұл айыптамалары Уайльдтың эпиграммашы ретіндегі беделін төмендетпеді. Лондон театр директоры Лютер Мундей Уайльдтың әдеттегі сөздерін еске алды: Уайльд Уистлер туралы «оның жауы жоқ, бірақ достары оны ұнатпайды», Холл Кейн туралы «ол дауысымен жазады», Рудьярд Киплинг туралы «ол өмірді жарқын және әдепсіз жарықтармен көрсетеді», Генри Джеймс туралы «ол көркем әдебиетті ауыр міндеттей жазады» және Марион Кроуфорд туралы «жергілікті түстің құрбандығына өзін арнады» деді.

Criticism over artistic matters in The Pall Mall Gazette provoked a letter of self defence, and soon Wilde was a contributor to that and other journals during 1885–87. Although Richard Ellmann has claimed that Wilde enjoyed reviewing, Wilde's wife would tell friends that "Mr Wilde hates journalism". Like his parents before him, Wilde supported Ireland's cause, and when Charles Stewart Parnell was falsely accused of inciting murder, he wrote a series of astute columns defending the politician in the Daily Chronicle. His flair, having previously been put mainly into socialising, suited journalism and rapidly attracted notice. With his youth nearly over and a family to support, in mid 1887 Wilde became the editor of The Lady's World magazine, his name prominent on the cover. He promptly renamed it as The Woman's World and raised its tone, adding serious articles on parenting, culture, and politics, while keeping discussions of fashion and arts. Two pieces of fiction were usually included, one to be read to children, the other for adult readers. Wilde worked hard to solicit good contributions from his wide artistic acquaintance, including those of Lady Wilde and his wife, Constance, while his own "Literary and Other Notes" were themselves popular and amusing. The initial vigour and excitement which he brought to the job began to fade as administration, commuting and office life became tedious. At the same time as Wilde's interest flagged, the publishers became concerned about circulation: sales, at the relatively high price of one shilling, remained low. Increasingly sending instructions to the magazine by letter, Wilde began a new period of creative work and his own column appeared less regularly. In October 1889, Wilde had finally found his voice in prose and, at the end of the second volume, Wilde left The Woman's World. The magazine outlasted him by only a year. Wilde's period at the helm of the magazine played a pivotal role in his development as a writer and facilitated his ascent to fame. Whilst Wilde the journalist supplied articles under the guidance of his editors, Wilde the editor was forced to learn to manipulate the literary marketplace on his own terms. During the 1880s, Wilde was a close friend of the artist James McNeill Whistler and they dined together on many occasions. At one of these dinners, Whistler produced a bon mot that Wilde found particularly witty, Wilde exclaimed that he wished that he had said it. Whistler retorted "You will, Oscar, you will." Herbert Vivian—a mutual friend of Wilde and Whistler—attended the dinner and recorded it in his article The Reminiscences of a Short Life, which appeared in The Sun in 1889. The article alleged that Wilde had a habit of passing off other people's witticisms as his own—especially Whistler's. Wilde considered Vivian's article to be a scurrilous betrayal, and it directly caused the broken friendship between Wilde and Whistler. The Reminiscences also caused great acrimony between Wilde and Vivian, Wilde accusing Vivian of "the inaccuracy of an eavesdropper with the method of a blackmailer" and banishing Vivian from his circle. Vivian's allegations did not diminish Wilde's reputation as an epigrammatist. London theatre director Luther Munday recounted some of Wilde's typical quips: Wilde said of Whistler that "he had no enemies but was intensely disliked by his friends", of Hall Caine that "he wrote at the top of his voice", of Rudyard Kipling that "he revealed life by splendid flashes of vulgarity", of Henry James that "he wrote fiction as if it were a painful duty", and of Marion Crawford that "he immolated himself on the altar of local colour".

Қысқа көркем әдебиет

Уайльд журналдар үшін әңгімелерді үнемі жазып тұрған. Ол 1888 жылы «Бақытты ханзада және басқа да әңгімелер» атты туындысын жариялады. 1891 жылы ол тағы екі жинақ шығарды: «Лорд Артур Савильдің қылмысы және басқа да әңгімелер», ал қыркүйек айында «Констанса Мэри Уайльдқа» арнап «Гранаттар үйі» жарық көрді. Уайльд 1887 жылы қолға алған «Мырза У. Х.-тың портреті» алғаш рет 1889 жылдың шілдесінде «Блэквудтың Эдинбург журналында» жарияланды. Бұл қысқа әңгімеде Шекспирдің сонеттері ақынның «Уилли Хьюз» атты жас актерге деген махаббатының нәтижесінде жазылғаны туралы теория ұсынылып, кейіннен қайтарылып, сосын тағы да жақталады. Бұл теорияны қолдайтын жалғыз дәлел – сонеттердегі екі күмәнді ойын. Анонимді баяндаушы бастапқыда күдікпен қараса, кейін сеніп, соңында оқырманмен әдемі тілде сөйлейді: ол «Шекспирдің сонеттері туралы Уилли Хьюз теориясы туралы айтарлықтай көп нәрсе бар» деген қорытындыға келеді. Соңында, шындық пен қиял бірігіп кетеді. Артур Рэнсом Уайльдтың «Шекспирдің сонеттерінде өзінен біршама із қалдырғанын» және тарихи Уильям Хьюздің өмірбаянына қатысты нақты мәліметтердің болмауына қарамастан «Уилли Хьюз теориясына» қызығуын арттырғанын жазды. Бұл мәселе бойынша қысқа, бірақ маңызды эссе жазудың орнына, Уайльд теорияны әңгіменің үш кейіпкеріне жүктеді, осылайша оның сюжетке аясы ретінде ашылуына мүмкіндік берді. Бұл – Уайльдтің ертедегі шедеврлерінің бірі, ол оны қызықтырған көптеген элементтерді біріктірді: әңгіме, әдебиет және бір идеядан құтылу үшін алдымен екінші біреуді оның рас екеніне сендіру қажеттігі туралы ой. Рэнсом Уайльдтың сәттілігінің себебі – әдеби сынның осыншалық шеберлікпен ашылуында екенін айтады. «Арнайы талап етуден» басқа ештеңе қамтылмаса да, ол «испандық қиял сарайынан да одан әуелі сарай салу мүмкін емес» дейді. Біз оның айтқанына қызығып, тыңдауды жалғастырамыз. «Уилли Хьюзге сенуің керек», – деді Уайльд танысына, «Мен өзім де сенемін».

Wilde had been regularly writing fairy stories for magazines. He published The Happy Prince and Other Tales in 1888. In 1891 he published two more collections, Lord Arthur Savile's Crime and Other Stories, and in September A House of Pomegranates was dedicated "To Constance Mary Wilde". "The Portrait of Mr. W. H.", which Wilde had begun in 1887, was first published in Blackwood's Edinburgh Magazine in July 1889. It is a short story which reports a conversation in which the theory that Shakespeare's sonnets were written out of the poet's love of the boy actor "Willie Hughes", is advanced, retracted, and then propounded again. The only evidence for this is two supposed puns within the sonnets themselves. The anonymous narrator is at first sceptical, then believing, and finally flirtatious with the reader: he concludes that "there is really a great deal to be said of the Willie Hughes theory of Shakespeare's sonnets." By the end fact and fiction have melded together. Arthur Ransome wrote that Wilde "read something of himself into Shakespeare's sonnets" and became fascinated with the "Willie Hughes theory" despite the lack of biographical evidence for the historical William Hughes' existence. Instead of writing a short but serious essay on the question, Wilde tossed the theory to the three characters of the story, allowing it to unfold as background to the plot — an early masterpiece of Wilde's combining many elements that interested him: conversation, literature and the idea that to shed oneself of an idea one must first convince another of its truth. Ransome concludes that Wilde succeeds precisely because the literary criticism is unveiled with such a deft touch. Though containing nothing but "special pleading" – it would not, he says "be possible to build an airier castle in Spain than this of the imaginary William Hughes" – we continue listening nonetheless to be charmed by the telling. "You must believe in Willie Hughes," Wilde told an acquaintance, "I almost do, myself."

Очерктер мен диалогтар

Журналистикадан шаршаған Уайльд өзінің эстетикалық идеяларын сол кездегі ірі әдеби-интеллектуалдық журналдарда жарияланған ұзын прозалық шығармалар сериясында толыққанды жетілдірумен айналысты. 1889 жылдың қаңтар айында «Жалғанның құлдырауы: Диалог» «The Nineteenth Century» журналында, ал Томас Гриффитс Уэйнрайттың сатирикалық өмірбаяны «Pen, Pencil and Poison» – «The Fortnightly Review» журналында жарық көрді, оны Уайльдтың досы Фрэнк Харрис басқарды. Уайльдтың эстетикаға арналған төрт жазбасының екеуі диалог түрінде жазылған: Уайльд лекторлық қызметтен жазушылыққа көшкенімен, ауызша дәстүрді сақтап қалды. Ол әрқашан өткір ойлылығымен және әңгімешілік шеберлігімен көзге түсіп, көбінесе сөз тіркестерін, афоризмдер мен өткір әзілдерді жинақтап, ұзын, тұтас туындылар құрастыратын. Уайльд өнерге моральдық үгіт-насихаттың тигізетін әсеріне алаңдады; ол өнердің құтқарушы және дамытушы күштеріне сенді: «Өнер – жекелей тұлғаның өрнегі, ал жекелей тұлға – бұл алаңдатушы және құлдыратушы күш. Оның зор құндылығы да осында. Өйткені ол адамның бірқалыптылығын, әдет-ғұрыптың құлдығын, мінездің тираниясын және адамды машина деңгейіне дейін төмендетуді жойғысы келеді». Өзінің «Социализм аясындағы адам жаны» атты жалғыз саяси мәтінінде ол саяси жағдайлар осы басымдыққа қол жеткізуі керек екенін айтты – жеке меншік жойылуы керек, ал бәсекелестікті ынтымақтастықпен алмастыру қажет. Ол былай деп жазды: «Социализм, коммунизм немесе оны қалай атасаңыз да, жеке меншікті қоғамдық байлыққа айналдырып, бәсекелестікті ынтымақтастықпен алмастыру арқылы қоғамды толыққанды салауатты организмнің лайықты жағдайына қайтарады және қоғамның әрбір мүшесінің материалдық әл-ауқатын қамтамасыз етеді. Ол, шын мәнінде, өмірге дұрыс негіз және орта береді». Сонымен қатар, ол суретшілерге ең қолайлы үкімет – үкімет болмауы екенін атап өтті. Уайльд механикаландырудың адамның күшін қажеттілік ауыртпалығынан азат ететін қоғамды көз алдына елестетті, бұл күшті оның орнына көркем шығармашылыққа жұмсауға болады. Джордж Оруэлл: «Шын мәнінде, әлемде әркім өзіне ұнайтын кемелдікке ұмтылатын суретшілер көп болады» деп қорытындылады. Бұл көзқарас оны мемлекеттік аппаратты қолдану арқылы әлеуметтік жағдайды өзгертуді жақтаған интеллектуалды социалистер – Фабиандармен келістірмеді, сондай-ақ ол бұрынғыда көңіл көтеріп жүрген бай адамдардың құрметіне ие болмады. 1950 жылы Уайльдтың очерктер жинағын таныстырған Хескет Пирсон «Социализм аясындағы адам жаны» кітабының патшалық Ресейдегі революционерлерге шабыттандырған мәтін болғанын, бірақ сталиндік дәуірде «оны жасыра алатын тексерілмеген жерлер бар ма деген күмән бар» деп қайғырды. Уайльд бұл кітапшаны және «Мырза В. Х.-тың портреті» атты эссе-хикаясын Шекспирдің сонеттері туралы жаңа антологияға қосуды жоспарлаған, бірақ ақырында оны таза эстетикалық тақырыптармен шектеуге шешім қабылдады. «Intentions» төрт эссенің қайта қаралуын жинақтады: «Жалғанның құлдырауы»; «Қалам, қалам және у»; «Маскалардың ақиқаты» (алғаш 1885 жылы жарық көрген); және «Критик – суретші» екі бөлімде. Биограф Пирсон үшін очерктер мен диалогтар Уайльдтың дарындылығы мен мінез-құлқының барлық қырларын көрсетеді: өткір ойлылық, романтикалық көзқарас, әңгімешілдік, лекторлық шеберлік, гуманизм және ғалымдық білімі, сонымен қатар «оның басқа туындылары да осындай алуан түрлі қызығушылықты тудырмайды» деген қорытындыға келді. 1891 жыл Уайльд үшін annus mirabilis болды; оның үш жинағынан басқа, ол өзінің жалғыз романын да жазды.

Wilde, having tired of journalism, had been busy setting out his aesthetic ideas more fully in a series of longer prose pieces which were published in the major literary intellectual journals of the day. In January 1889, The Decay of Lying: A Dialogue appeared in The Nineteenth Century, and Pen, Pencil and Poison, a satirical biography of Thomas Griffiths Wainewright, in The Fortnightly Review, edited by Wilde's friend Frank Harris. Two of Wilde's four writings on aesthetics are dialogues: though Wilde had evolved professionally from lecturer to writer, he retained an oral tradition of sorts. Having always excelled as a wit and raconteur, he often composed by assembling phrases, bons mots and witticisms into a longer, cohesive work. Wilde was concerned about the effect of moralising on art; he believed in art's redemptive, developmental powers: "Art is individualism, and individualism is a disturbing and disintegrating force. There lies its immense value. For what it seeks is to disturb monotony of type, slavery of custom, tyranny of habit, and the reduction of man to the level of a machine." In his only political text, The Soul of Man Under Socialism, he argued political conditions should establish this primacy – private property should be abolished, and cooperation should be substituted for competition. He wrote "Socialism, Communism, or whatever one chooses to call it, by converting private property into public wealth, and substituting co operation for competition, will restore society to its proper condition of a thoroughly healthy organism, and insure the material well being of each member of the community. It will, in fact, give Life its proper basis and its proper environment". At the same time, he stressed that the government most amenable to artists was no government at all. Wilde envisioned a society where mechanisation has freed human effort from the burden of necessity, effort which can instead be expended on artistic creation. George Orwell summarised, "In effect, the world will be populated by artists, each striving after perfection in the way that seems best to him." This point of view did not align him with the Fabians, intellectual socialists who advocated using state apparatus to change social conditions, nor did it endear him to the monied classes whom he had previously entertained. Hesketh Pearson, introducing a collection of Wilde's essays in 1950, remarked how The Soul of Man Under Socialism had been an inspirational text for revolutionaries in Tsarist Russia but laments that in the Stalinist era "it is doubtful whether there are any uninspected places in which it could now be hidden". Wilde considered including this pamphlet and "The Portrait of Mr. W. H.", his essay story on Shakespeare's sonnets, in a new anthology in 1891, but eventually decided to limit it to purely aesthetic subjects. Intentions packaged revisions of four essays: The Decay of Lying; Pen, Pencil and Poison; The Truth of Masks (first published 1885); and The Critic as Artist in two parts. For Pearson the biographer, the essays and dialogues exhibit every aspect of Wilde's genius and character: wit, romancer, talker, lecturer, humanist and scholar and concludes that "no other productions of his have as varied an appeal". 1891 turned out to be Wilde's annus mirabilis; apart from his three collections he also produced his only novel.

Дориан Грейдің суреті

"Дориан Грейдің суреті" романының алғашқы нұсқасы 1890 жылғы шілдеде шыққан "Липпинкотттың ай сайынғы журналында" бес басқа туындымен бірге жетекші мақала ретінде жарияланды. Оқиға Грейдің суретін салған бір адамнан басталады. "Ай қарасы мен гүл жапырақтарындай" келбеті бар Грей өзінің аяқталған портретін көргенде, әлсіздікке шалдығады. Портреті әдемі болып қала беретініне, ал өзінің сұлулығының уысып кететініне қайғырып, ол бейсалы Фауст келісіміне барады, онда тек суреттегі бейне қартаяды, ал ол өмір бойы жас және әдемі болып қалады. Уайльд үшін өнердің мақсаты – өмірді сұлулыққа жетелеу, яғни сұлулық – оның жалғыз мақсаты. Грейдің портреті оған гедонизмнің денеге тигізетін зиянынан құтылуға мүмкіндік бергендей, Уайльд өнердегі сұлулықты күнделікті өмірмен салыстыруға тырысты. Уайльд "Шотланд бақылаушысының" редакторына хат жолдап, өнердегі этика мен эстетика жөніндегі ұстанымын түсіндірді: "Егер өнер туындысы бай, жанды және толық болса, көркемдік сезімі барлар оның сұлулығын көреді, ал этикаға көбірек мән беретіндер оның моральдық сабағын байқайды". Дегенмен, ол 1891 жылы кітап ретінде басылуы үшін оны кеңінен өңдеді: алты жаңа тарау қосылды, кейбір ашық декаденттік тұстар мен гомоэротикалық сипаттамалар алынып тасталды және жиырма екі афоризмнен тұратын алғы сөз енгізілді, мысалы: "Кітаптар жақсы жазылған немесе нашар жазылған. Басқа ештеңе де жоқ". Заманауи сыншылар мен қазіргі зерттеушілер оқиғаның көптеген мүмкін көздерін қарастырды, бірақ Джершуа МакКормак бұл ізденістің нәтижесіз екенін айтады, себебі Уайльд "Батыс халық ауыз әдебиетінің соншалық терең және кең таралған тамырына қол жеткізгендіктен, оқиға өзінің бастауын жоғалтып, ауызша дәстүрге қайта оралды". Уайльд бұл сюжеттің "әдебиет тарихындай көне идея екенін, бірақ оған жаңа форма бергенін" мәлімдеді. Қазіргі сыншы Робин Макки романды техникалық тұрғыдан орташа деңгейде бағалап, сюжеттің өзіндігі оның атағын қамтамасыз еткенін, бірақ оның идеясы толыққанды жүзеге аспағанын айтты. Ал "The Guardian" газетінен Роберт МакКрам оны ағылшын тілінде жазылған ең жақсы 100 романның қатарына қосып, оны "викториандық готиканың соңғы кезеңіндегі тартымды және сәл эксцентриктік туынды" деп сипаттады. Роман көптеген фильмдер мен қойылымдарға бейімделді, ал оның ең көп цитаталанған сөзі – "әлемде сөйлесуден де жаман нәрсе бар, ол – сөйлемеу" – Монти Пайтонның "Оскар Уайльд эскизінде" ("Monty Python's Flying Circus") орын алды.

The first version of The Picture of Dorian Gray was published as the lead story in the July 1890 edition of Lippincott's Monthly Magazine, along with five others. The story begins with a man painting a picture of Gray. When Gray, who has a "face like ivory and rose leaves", sees his finished portrait, he breaks down. Distraught that his beauty will fade while the portrait stays beautiful, he inadvertently makes a Faustian bargain in which only the painted image grows old while he stays beautiful and young. For Wilde, the purpose of art would be to guide life as if beauty alone were its object. As Gray's portrait allows him to escape the corporeal ravages of his hedonism, Wilde sought to juxtapose the beauty he saw in art with daily life. Wilde vigorously responded, writing to the editor of the Scots Observer, in which he clarified his stance on ethics and aesthetics in art – "If a work of art is rich and vital and complete, those who have artistic instincts will see its beauty and those to whom ethics appeal more strongly will see its moral lesson." He nevertheless revised it extensively for book publication in 1891: six new chapters were added, some overtly decadent passages and homo eroticism excised, and a preface was included consisting of twenty two epigrams, such as "Books are well written, or badly written. That is all." Contemporary reviewers and modern critics have postulated numerous possible sources of the story, a search Jershua McCormack argues is futile because Wilde "has tapped a root of Western folklore so deep and ubiquitous that the story has escaped its origins and returned to the oral tradition". Wilde claimed the plot was "an idea that is as old as the history of literature but to which I have given a new form". Modern critic Robin McKie considered the novel to be technically mediocre, saying that the conceit of the plot had guaranteed its fame, but the device is never pushed to its full. On the other hand, Robert McCrum of The Guardian lists it among the 100 best novels ever written in English, calling it "an arresting, and slightly camp, exercise in late Victorian gothic". The novel has been the subject of many adaptations to film and stage, and one of its most quoted lines, "there is only one thing in the world worse than being talked about, and that is not being talked about", features in Monty Python's "Oscar Wilde sketch" in an episode of Monty Python's Flying Circus.

Саломе

1891 жылғы санақ Уайлдтардың 16-шы Тит көшесіндегі тұрғын үйін тіркеді, онда Оскар әйелі Констанс және екі ұлымен бірге тұрды. Дегенмен, Лондонда бұрынғыдан да жақсы танылғанмен қанағаттанбай, ол 1891 жылдың қазан айында Парижге қайта оралды, бұл жолы ол құрметті жазушы ретінде қабылданды. Ол әдеби салондарда, соның ішінде сол кездегі белгілі символист ақын Стефан Малларме ұйымдастырған әйгілі «марди» кештерінде қабылдады. Уайльдтың 1880 жылдардағы екі пьесасы – «Вера, немесе Нигилистер» және «Падуя герцогинясы» көп сәттілікке ие болған жоқ. Ол театрға деген қызығушылығын жалғастырды және енді, прозада өзінің даусын тапқаннан кейін, оның ойлары қайтадан драмалық формаға бұрылды, себебі Саломеяның библиялық бейнелері оның санасын толтырды. Бір күні кешке Саломеяның тарихындағы бейнелерін талқылағаннан кейін ол қонақ үйіне оралып, үстел үстінде бос дәптерді көріп, онда айтқандарын жазуды ойлады. Соның нәтижесінде француз тілінде шапшаң жазылған «Саломе» атты жаңа пьеса дүниеге келді. Бұл трагедия тетрарх Ирод Антипастың әкесінен туған қызы Саломе туралы айтады, ол өгей әкесінің наразылығына, бірақ анасының қуанышына, жеті жалауша биін билегені үшін күміс табақта Иохананның (Жақын Крестительдің) басын сұрайды. Уайльд Рождествоға дейін Лондонға оралғанда, Париж Эхосы оны маусымның «үлкен құбылысы» деп атады. Сара Бернхардттың басты рөлде ойнаған пьесаның репетициясы басталды, бірақ пьесаға лицензия беруден Лорд Чемберлен бас тартты, себебі ол библиялық кейіпкерлерді бейнелейтін. «Саломе» 1893 жылы Париж бен Лондонда француз тілінде, ал бір жылдан кейін Лондонда Лорд Альфред Дугластың ағылшын тіліндегі аудармасында Обри Бердслидің суреттерімен бірге жарық көрді, бірақ ол 1896 жылы Парижде, Уайльд түрмеде отырған кезде ғана қойылды.

Қоғам комедиясы

Алдымен Викториялық қоғамды киім-кешегімен және сөздерімен қызаңдатуға тырысқан Уайльд, содан кейін «Дориан Грей» романымен оларды дүрліктіруге ұмтылған, өнердің сыртында жасырылған жамандықтарды көрсеткен ол, ақырында қоғамды оның өзінің қағидаларымен сынаудың жолын тапты. «Леди Виндермирдің желдеткіші» алғаш рет 1892 жылдың 20 ақпанында Сент-Джеймс театрында көрсетілді, зал қоғамның ең беделді өкілдерімен толы болды. Сырттай ақылға қонымды комедия болғанымен, ішінде жасырын ойлар бар: «оның соңы ашық жариялаудың орнына, құпияны сақтаумен бітеді». Көрермендер, Леди Виндермир сияқты, қатаң әлеуметтік нормаларды жұмсартуға және мәселені тереңірек қарастыруға мәжбүр болады. Пьеса айлар бойы елді аралап, үлкен танымаллыққа ие болды, бірақ консервативті сыншылар оны көбінесе жамандады. Пьесаның табысы Уайльдқа алғашқы жылы 7000 фунт стерлинг (2022 жылдың маусым айы бойынша құны – £) табуға мүмкіндік берді. Оның алғашқы сәтті пьесасын 1893 жылы «Маңыздылығы жоқ әйел» (A Woman of No Importance) пьесасы басты, бұл пьеса некеден тыс туған балалар, жаңылысқан сәйкестендірулер және кешіккен ашылулар айналасындағы оқиғаларды қамтиды. Уайльдқа тағы екі пьеса жазу тапсырылды, ал 1894 жылы жазылған «Идеалдық күйеу» пьесасы 1895 жылдың қаңтарында сахнаға шықты. Питер Раби осы шынайы ағылшын пьесаларының жақсы деңгейде жасалғанын айтты: «Уайльд, бір жағынан Ибсеннің драмалық генийіне, екінші жағынан Лондонның Вест-Эндідегі коммерциялық бәсекеге назар аударған, өзінің көрермендерін шеберлікпен дәлдікпен таңдады».

Квинсберри отбасы

1891 жылдың ортасында Лайонел Джонсон Уайльдты Лорд Альфред Дугласпен таныстырды, Джонсонның туысы, ол сол кезде Оксфордта студент болып оқыды. Отбасы мен достары оны "Бози" деп атады, ол әдемі және еркелейтін жас жігіт еді. Уайльд пен Дуглас арасында жақын достық қарым-қатынас пайда болды және 1893 жылы Уайльд Дугласқа ғашық болды, олар дауылды махаббат оқиғасында үнемі бірге болатын. Уайльд өзінің мінез-құлқында ашық, тіпті жарқын болса, Дуглас көпшілік алдында бейхабар болды. Пьесаларынан аптасына 100 фунт стерлингке дейін табыс табатын Уайльд (The Woman's World-дегі жалақысы 6 фунт стерлинг болатын) Дугластың барлық тілегін орындады: материалдық, көркемдік немесе жыныстық. Дуглас Уайльдты гомосексуалдық проституцияның викториандық әлеміне енгізді, ал Альфред Тейлор 1892 жылдан бастап Уайльдты жұмысшы табынан шыққан жас еркектермен таныстырды. Бұл сирек кездесетін кездесулер әдетте бірдей схема бойынша өтетін: Уайльд жігітпен кездесіп, оған сыйлықтар ұсынатын, жекелеген тамақтандырып, содан кейін қонақ үйге апарып жіберетін. Уайльдтың Росс, Джон Грей және Дугласпен болған идеалды қарым-қатынастарынан айырмашылығы, олардың барлығы оның эстетикалық айналымының бір бөлігі болды, бұл жігіттер білімсіз және әдебиет туралы ештеңе білмейтін. Көп ұзамай оның жеке және қоғамдық өмірі қатаң түрде бөлінді; De Profundis-та ол Дугласқа "Бұл пантералармен тойлау сияқты еді; қауіп жартылай қызығушылық тудырды. Олар маған шабуыл жасағанда, ол басқа біреудің сырнайымен және басқа біреудің ақысымен болатынын білмедім" деп жазды. Дуглас пен Оксфордтағы бірнеше достары "The Chameleon" журналын құрды, оған Уайльд "алғашқыда Saturday Review журналына арналған парадокстар бетін" жіберді. "Жастарға арналған сөз тіркестері мен философиялары" алты айдан кейін Уайльдтың сотында сынауға ұшырады, онда ол өзінің жұмысын жіберген журналды қорғауға мәжбүр болды. Дегенмен, ол бірегей болды: The Chameleon қайтадан басылмады. Лорд Альфредтің әкесі, Квинсбери маркизі, атеизмімен, қатыгез мінезімен және бокс ережелерін жаңартуымен танымал болды. Ұлымен үнемі қарым-қатынаста болатын Квинсбери Уайльд пен Лорд Альфредтің қарым-қатынасының мәні туралы бірнеше рет сұрақ қойды, бірақ Уайльд оны жұмсартуға тырысты. 1894 жылдың маусымында ол 16 Tite Street мекенжайында Уайльдке алдын ала хабарламай келді және өзінің ұстанымын түсіндірді: "Мен сіз осы екенін айтпаймын, бірақ сіз осылай көрінесіз және осылай ұстанып, бұл одан да жаман. Егер мен сізді және ұлымды тағы да бір қоғамдық мейрамханада ұстасам, мен сізді сабап тастаймын", ал Уайльд: "Мен Квинсбери ережелерін білмеймін, бірақ Оскар Уайльд ережесі - көрінгенде ату" деп жауап берді. Оның De Profundis-тегі есебі одан да аз жеңіске жетті: "Менің кітапханамда, Tite Street көшесінде, сіздің әкеңіз қолын желге сілтеп, эпилепсиялық ашумен, оның арам ойы ойлай алатын барлық жаман сөздерді айтып, кейіннен осындай айлакерлікпен орындаған жирендіретін қауіп-қатерлерді айқайлады". Квинсбери бұл оқиғаны бір рет ғана сипаттап, Уайльд "қорқақтық көрсеткенін" айтты, яғни оның әрекеті батыл болмаған. Уайльд тыныш болуға тырысқанмен, отбасылық қарым-қатынастағы қатыгез дауға тартылып жатқанын сезді. Ол Квинсберидің қорлауына төзуді қаламады, бірақ оның қарым-қатынасы жарияланса, оған қарсы тұру апатқа әкелуі мүмкін екенін білді.

In mid 1891, Lionel Johnson introduced Wilde to Lord Alfred Douglas, Johnson's cousin, who was at the time an undergraduate at Oxford. Known to his family and friends as "Bosie", he was a handsome and spoilt young man. An intimate friendship sprang up between Wilde and Douglas and by 1893 Wilde was infatuated with Douglas and they consorted together regularly in a tempestuous affair. If Wilde was relatively indiscreet, even flamboyant, in the way he acted, Douglas was reckless in public. Wilde, who was earning up to £100 a week from his plays (his salary at The Woman's World had been £6), indulged Douglas's every whim: material, artistic, or sexual. Douglas soon initiated Wilde into the Victorian underground of gay prostitution, and Wilde was introduced to a series of young working class male prostitutes (rent boys) from 1892 onwards by Alfred Taylor. These infrequent rendezvous usually took the same form: Wilde would meet the boy, offer him gifts, dine him privately and then take him to a hotel room. Unlike Wilde's idealised relations with Ross, John Gray, and Douglas, all of whom remained part of his aesthetic circle, these consorts were uneducated and knew nothing of literature. Soon his public and private lives had become sharply divided; in De Profundis he wrote to Douglas that "It was like feasting with panthers; the danger was half the excitement I did not know that when they were to strike at me it was to be at another's piping and at another's pay." Douglas and some Oxford friends founded a journal, The Chameleon, to which Wilde "sent a page of paradoxes originally destined for the Saturday Review". "Phrases and Philosophies for the Use of the Young" was to come under attack six months later at Wilde's trial, where he was forced to defend the magazine to which he had sent his work. In any case, it became unique: The Chameleon was not published again. Lord Alfred's father, the Marquess of Queensberry, was known for his outspoken atheism, brutish manner and creation of the modern rules of boxing. Queensberry, who feuded regularly with his son, confronted Wilde and Lord Alfred about the nature of their relationship several times, but Wilde was able to mollify him. In June 1894, he called on Wilde at 16 Tite Street, without an appointment, and clarified his stance: "I do not say that you are it, but you look it, and pose at it, which is just as bad. And if I catch you and my son again in any public restaurant I will thrash you" to which Wilde responded: "I don't know what the Queensberry rules are, but the Oscar Wilde rule is to shoot on sight". His account in De Profundis was less triumphant: "It was when, in my library at Tite Street, waving his small hands in the air in epileptic fury, your father stood uttering every foul word his foul mind could think of, and screaming the loathsome threats he afterwards with such cunning carried out". Queensberry only described the scene once, saying Wilde had "shown him the white feather", meaning he had acted in a cowardly way. Though trying to remain calm, Wilde saw that he was becoming ensnared in a brutal family quarrel. He did not wish to bear Queensberry's insults, but he knew that confronting him could lead to disaster were his liaisons disclosed publicly.

Шыншыл болудың маңыздылығы

Уайльдтың соңғы пьесасы тағы да жеке бастың ауысу тақырыбына оралады: пьесаның екі басты кейіпкері «банбирингпен» (қала мен елде балама тұлғаларды ұстау) айналысады, бұл оларға викториялық қоғамдық нормалардан қашуға мүмкіндік береді. «Ернест» Уайльдтың бұрынғы комедияларына қарағанда одан да жеңіл. Олардың кейіпкерлері дағдарыс кезінде маңызды тақырыптарды көтеріп, ойынға түскенімен, «Ернест» енді Уайльдке тән кейіпкерлерден мүлдем құралмайды: «өткені бар әйел» жоқ, басты кейіпкерлер зұлым немесе ашкөз емес, жай ғана бос күйіндегі білімді адамдар, ал идеалистік жас қыздар осылайша әлдеқандай кінәсіз емес. Көбінесе құдағи бөлмелерінде өтетін және іс-қимыл мен зорлық-зомбылықтың жоқтығымен ерекшеленетін «Ернест» «Дориан Грейдің портреті» мен «Саломе» кітаптарындағы өзін-өзі әдейілеп төмендетуден мүлдем айырылған. Қазір Уайльдтың шедеврі саналатын бұл пьеса 1894 жылдың соңында Уайльдтың өнерлік қамығып жеткен кезеңінде жылдам жазылды. Ол алғаш рет 1895 жылдың 14 ақпанында Лондондағы Сент-Джеймс театрында, актер және режиссер Джордж Александрмен Уайльдтың екінші бірлескен жұмысы ретінде қойылды. Автор да, режиссер де премьераға дейінгі айларда әрбір жолды, сахнаны және декорацияны мұқият қарап, дайындап, репетициялады, соның нәтижесінде викториялық қоғамның соңғы кезеңін мұқият бейнелейтін, бірақ сонымен бірге оны паш етіп көрсететін шығарма туды. Репетиция кезінде Александр Уайльдтан пьесаны төрт актіден үш актіге қысқартуды сұрады, автор да осылай жасады. Сент-Джеймстегі премьералар «ұлы кештерге» ұқсады, ал «Адал болудың маңыздылығы» ашылуы да ерекшелік емес еді. Алгернон рөлін сомдаған Аллан Айнсворт Хескет Пирсонға: «Менің 53 жылдық актерлік өмірімде, мен осы алғашқы түнді одан да ұлы табысқа жеткенімді есімде ұстамаймын», - деп еске алды. «Ернест» бірден Уайльдтың осы күнге дейінгі ең жақсы туындысы ретінде танылды, бұл оның атағын берік өнерлік беделге айналдырды. «The Pall Mall Gazette» газеті үшін жазылған рецензиясында Х.Г. Уэллс: «Театрлық конвенцияларды одан да әзіл-қалжыңмен қарастыруды қиялдау қиын. Оскар Уайльд мырза Гилбертиандық юморды өзіне тән тапқырлықтан тұратын сансыз жылтырлармен безендірді», - деп жазды. «Адал болудың маңыздылығы» оның ең танымал пьесасы болып қала береді. Уайльдтың кәсіби табысы Квинсберимен арадағы араздықтың күшеюімен қатар жүрді. Квинсбери Уайльдты жұрт алдында қорлау үшін сақталған шіріген көкөністердің букетін сахнаға лақтыруды жоспарлаған еді; Уайльд ескертіліп, Квинсбериге театрға кіруге тыйым салды. Он бес аптадан кейін Уайльд түрмеде отырды.

Wilde's final play again returns to the theme of switched identities: the play's two protagonists engage in "bunburying" (the maintenance of alternative personas in the town and country) which allows them to escape Victorian social mores. Earnest is even lighter in tone than Wilde's earlier comedies. While their characters often rise to serious themes in moments of crisis, Earnest lacks the by now stock Wildean characters: there is no "woman with a past", the principals are neither villainous nor cunning, simply idle cultivés, and the idealistic young women are not that innocent. Mostly set in drawing rooms and almost completely lacking in action or violence, Earnest lacks the self conscious decadence found in The Picture of Dorian Gray and Salome. The play, now considered Wilde's masterpiece, was rapidly written in Wilde's artistic maturity in late 1894. It was first performed on 14 February 1895, at St James's Theatre in London, Wilde's second collaboration with George Alexander, the actor manager. Both author and producer assiduously revised, prepared and rehearsed every line, scene and setting in the months before the premiere, creating a carefully constructed representation of late Victorian society, yet simultaneously mocking it. During rehearsal Alexander requested that Wilde shorten the play from four acts to three, which the author did. Premieres at St James's seemed like "brilliant parties", and the opening of The Importance of Being Earnest was no exception. Allan Aynesworth (who played Algernon) recalled to Hesketh Pearson, "In my fifty three years of acting, I never remember a greater triumph than [that] first night." Earnests immediate reception as Wilde's best work to date finally crystallised his fame into a solid artistic reputation. In a review of the play for The Pall Mall Gazette H. G. Wells wrote, "More humorous dealing with theatrical conventions it would be difficult to imagine. Mr Oscar Wilde has decorated a humour that is Gilbertian with innumerable spangles of that wit that is all his own". The Importance of Being Earnest remains his most popular play. Wilde's professional success was mirrored by an escalation in his feud with Queensberry. Queensberry had planned to insult Wilde publicly by throwing a bouquet of rotting vegetables onto the stage; Wilde was tipped off and had Queensberry barred from entering the theatre. Fifteen weeks later Wilde was in prison.

Уайльд Квинсбериге қарсы

1895 жылдың 18 ақпанында Куинсберри графы Уайльд клубында, Albemarle клубында визит карточкасын қалдырды, онда: "Оскар Уайльдке, содомит ретінде көрсетілетін" деп жазылған. Уайльд Дугластың ынталандыруымен және достарының кеңесіне қарамастан, Куинсберриге қарсы жеке шағымдануды бастады, себебі бұл жазба Уайльд содомия жасады деген жария айыптауға тең болды. Сондықтан Куинсберридің адвокаттары Уайльдтің гомосексуалдық қарым-қатынасына дәлел табу үшін жеке детективтерді жалдады. Уайльдтің достары 1895 жылдың 24 наурызында "Café Royal" кафесінде өткен "Saturday Review" жиналысында оған шағымданудан бас тартуды кеңес берді; Франк Харрис оған "олар сізге содомия жасағаныңызды дәлелдейтін болады" деп ескертті және Францияға қашуды ұсынды. Уайльд пен Дуглас ашуланып кетіп қалды, Уайльд "осындай сәттерде ғана адам өзінің нағыз достарының кім екенін көреді" деді. Бұл көрініске Джордж Бернард Шоу куә болды, ол 1913 жылы Дугласты жамандағаны үшін Рансоме сот алдында бір күн бұрын Артур Рансомеге еске салды. Рансоме үшін бұл 1912 жылы Уайльд туралы кітабында айтқандарын растады: Дугластың Робби Росспен Уайльд үшін бәсекелестігі және оның әкесімен даулары Уайльдтің қоғамдық апатына әкелді, деп жазды Уайльд "De Profundis" еңбегінде. Дуглас істі жоғалтты. Шоу өзінің "Соннеттердің қараңғы ханымы" пьесасының алғы сөзінде Харрис, Дуглас және Уайльд арасындағы пікірталас туралы мәліметтерді қосты. Бұл сот процесі танымал оқиғаға айналды, өйткені Тайлор мен Дугласпен Уайльдтің жеке өмірі туралы егжей-тегжейлі мәліметтер баспасөзде жариялана бастады. Жеке детективтер тобы Куинсберридің адвокаттарын, Эдвард Карсонның басшылығымен, Виктория дәуірінің құпия әлеміне бағыттады. Уайльдтің шантажшылармен және еркектердің жыныстық қызметін ұсынатындармен, киім ауыстыратындармен және гомосексуалдық бордельдермен байланысы тіркелді, және түрлі адамдар сұраққа тартылды, кейбіреулері куәгер ретінде қатысуға мәжбүр болды, өйткені олар да Уайльд айыпталған қылмыстарға кінәлі болды. Сот процесі 1895 жылдың 3 сәуірінде Лондондағы Олд Бейлиде, Дублиннің тумасы Ричард Хенн Коллинстің алдында басталды. Уайльдке қарсы жиналған дәлелдердің көптігі оны мойынсыздау түрде: "Мен бұл істің прокурорымын" деп жариялауға мәжбүр етті. Уайльдтің адвокаты, сэр Эдвард Кларк, істі бастап, қорғау тарапындағы Дугласқа жазған екі күдікті хат туралы Уайльдтен алдын ала сұрады. Ол біріншісін "прозалық сонет" деп сипаттады және "поэтикалық тіл" соттың назарына ерекше көрінуі мүмкін екенін мойындады, бірақ оның ниеті таза деп мәлімдеді. Уайльд хаттарды одан ақша талап етуге тырысқан шантажшылар алғанын айтты, бірақ ол бас тартты, олар ұсынған 60 фунтты (қазіргі күні £ тең) қабылдауы керек деп ұсынды, "осы ұзындықтағы прозалық шығарма үшін ерекше". Ол хаттарды ұялмайтын нәрсе емес, өнер туындысы деп санайтынын айтты. Карсон, ол да Дублиннің Дублиндегі Тринити колледжінде Уайльдпен бірге оқыған, Уайльдтің шығармаларының моральдық мазмұнын қалай қабылдағаны туралы сұрақ қойды. Уайльд өзіне тән ес және бейшаралықпен жауап берді, өнер туындылары моральдық немесе аморальдық емес, тек жақсы немесе нашар жасалған деп мәлімдеді және өнер туралы "санауға келмейтін ақымақтық" көзқарастары бар "жұрттар мен сауатсыздар" ғана осындай пікірлер білдіре алады. Карсон, көрнекті адвокат, жабық сұрақтар қоюдың қалыпты тәжірибесінен ауытқыды. Карсон Уайльдты әр тақырып бойынша әр бұрыштан қысымға ұшыратып, оның жауаптарынан мағыналық нюанстарды шығарды, оларды эстетикалық контекстінен алып тастап, Уайльдті жалғаншы және құлдыраған ретінде көрсетті. Уайльд көп күлкіні тудырса, Карсон көп заңдық ұпай жинады. Уайльдтің сенімін жою үшін және Куинсберридің Уайльдты "содомит ретінде көрсетуін" ақтау үшін Карсон куәгерден "көрсетуге" қабілеттілігі туралы мойындау алды, ол сотта жасы туралы жалған айтқанын көрсетті. Осыған сүйене отырып, ол тергеу барысында осы тақырыпқа қайта оралды. Карсон сондай-ақ Уайльдтің "Дориан Грейдің суреті" роматын келтіре отырып, Куинсберридің сипаттамасын ақтауға тырысты, атап айтқанда екінші тараудағы сахнаға сілтеме жасап, онда Лорд Генри Уоттон өзінің декадент философиясын Карсон сөзімен "әділ жас жігіт" Дорианға түсіндіреді. Карсон фактілік дәлелдерге жүгінді де Уайльдтің жас, төменгі тапқа жататын адамдармен қарым-қатынасы туралы сұрастырды. Уайльд олардың есімдерін атап, сыйлықтар бергенін мойындады, бірақ ештеңе болмағанын және олар оның жақсы достары болғанын айтты. Карсон бұл қарым-қатынастардың ерекше сипатына бірнеше рет назар аударды және олардың жыныстық қызметпен айналысатынын айқын көрсетті. Уайльд әлеуметтік кедергілерге сенбейтінін және жас адамдардың қоғамын ұнататынын айтты. Содан кейін Карсон Уайльдке белгілі бір қызметші жігіттің ернін сүйгені туралы тікелей сұрақ қойды, Уайльд: "Жоқ, әрине жоқ. Ол өте жаман жігіт болды - өкінішке орай, келбетсіз болды - мен оған аяныш сезіндім" деді. Карсон оның жауабына қайта-қайта сұрақ қойды, жігіттің келбетсіздігінің маңызы неде екенін сұрады. Уайльд ойланып тұрып, бірінші рет қалтырады: "Сіз маған тікендей тиіп, маған қорлық көрсетуге тырысып, маған дүрбін тигізуге тырысасыз; және кейде адам дұрыс айту керек болғанда бейшаралықпен айтады". Қорғау тарапынан жасаған ашық мәлімдемесінде Карсон Уайльдпен жыныстық қатынас жасаған бірнеше еркектерді тауып алғанын және олар куәлік беруге дайын екенін жариялады. Адвокаттарының кеңесімен Уайльд шағымын кері тартып алды. Куинсберри кінәлі емес деп танылды, өйткені сот оның Уайльд "содомит ретінде көрсетілгені" туралы айыптауы "мазмұны мен фактісі бойынша дұрыс" екенін мәлімдеді. 1843 жылғы Жала жазу туралы заңға сәйкес, Куинсберридің ақталғаны Уайльдті Куинсберридің қорғанысына жұмсаған айтарлықтай шығындарды төлеуге міндетті етті, бұл Уайльдтің банкрот болуына әкелді.

On 18 February 1895, the Marquess of Queensberry left his calling card at Wilde's club, the Albemarle, inscribed: "For Oscar Wilde, posing somdomite". Wilde, encouraged by Douglas and against the advice of his friends, initiated a private prosecution against Queensberry for defamatory libel, since the note amounted to a public accusation that Wilde had committed the crime of sodomy. Queensberry's lawyers thus hired private detectives to find evidence of Wilde's homosexual liaisons. Wilde's friends had advised him against the prosecution at a Saturday Review meeting at the Café Royal on 24 March 1895; Frank Harris warned him that "they are going to prove sodomy against you" and advised him to flee to France. Wilde and Douglas walked out in a huff, Wilde saying "it is at such moments as these that one sees who are one's true friends". The scene was witnessed by George Bernard Shaw who recalled it to Arthur Ransome a day or so before Ransome's trial for libelling Douglas in 1913. To Ransome it confirmed what he had said in his 1912 book on Wilde: that Douglas's rivalry for Wilde with Robbie Ross and his arguments with his father had resulted in Wilde's public disaster, as Wilde wrote in De Profundis. Douglas lost his case. Shaw included an account of the argument between Harris, Douglas and Wilde in the preface to his play The Dark Lady of the Sonnets. The libel trial became a cause célèbre as salacious details of Wilde's private life with Taylor and Douglas began to appear in the press. A team of private detectives had directed Queensberry's lawyers, led by Edward Carson QC, to the world of the Victorian underground. Wilde's association with blackmailers and male prostitutes, cross dressers and homosexual brothels was recorded, and various persons involved were interviewed, some being coerced to appear as witnesses since they too were accomplices to the crimes of which Wilde was accused. The trial opened at the Old Bailey in central London on 3 April 1895 before Justice Richard Henn Collins, a fellow Dubliner, amid scenes of near hysteria both in the press and the public galleries. The extent of the evidence massed against Wilde forced him to declare meekly, "I am the prosecutor in this case". Wilde's lawyer, Sir Edward Clarke, opened the case by pre emptively asking Wilde about two suggestive letters Wilde had written to Douglas, which the defence had in its possession. He characterised the first as a "prose sonnet" and admitted that the "poetical language" might seem strange to the court but claimed its intent was innocent. Wilde stated that the letters had been obtained by blackmailers who had attempted to extort money from him, but he had refused, suggesting they should take the £60 (equal to £ today) offered, "unusual for a prose piece of that length". He claimed to regard the letters as works of art rather than something of which to be ashamed. Carson, who was also a Dubliner who had attended Trinity College, Dublin, at the same time as Wilde, cross examined Wilde on how he perceived the moral content of his works. Wilde replied with characteristic wit and flippancy, claiming that works of art are not capable of being moral or immoral but only well or poorly made, and that only "brutes and illiterates", whose views on art "are incalculably stupid", would make such judgements about art. Carson, a leading barrister, diverged from the normal practice of asking closed questions. Carson pressed Wilde on each topic from every angle, squeezing out nuances of meaning from Wilde's answers, removing them from their aesthetic context and portraying Wilde as evasive and decadent. While Wilde won the most laughs, Carson scored the most legal points. To undermine Wilde's credibility, and to justify Queensberry's description of Wilde as a "posing somdomite", Carson drew from the witness an admission of his capacity for "posing", by demonstrating that he had lied about his age under oath. Playing on this, he returned to the topic throughout his cross examination. Carson also tried to justify Queensberry's characterisation by quoting from Wilde's novel, The Picture of Dorian Gray, referring in particular to a scene in the second chapter, in which Lord Henry Wotton explains his decadent philosophy to Dorian, an "innocent young man", in Carson's words. Carson then moved to the factual evidence and questioned Wilde about his friendships with younger, lower class men. Wilde admitted being on a first name basis and lavishing gifts upon them, but insisted that nothing untoward had occurred and that the men were merely good friends of his. Carson repeatedly pointed out the unusual nature of these relationships and insinuated that the men were prostitutes. Wilde replied that he did not believe in social barriers, and simply enjoyed the society of young men. Then Carson asked Wilde directly whether he had ever kissed a certain servant boy, Wilde responded, "Oh, dear no. He was a particularly plain boy – unfortunately ugly – I pitied him for it." Carson pressed him on the answer, repeatedly asking why the boy's ugliness was relevant. Wilde hesitated, then for the first time became flustered: "You sting me and insult me and try to unnerve me; and at times one says things flippantly when one ought to speak more seriously". In his opening speech for the defence, Carson announced that he had located several male prostitutes who were to testify that they had had sex with Wilde. On the advice of his lawyers, Wilde dropped the prosecution. Queensberry was found not guilty, as the court declared that his accusation that Wilde was "posing as a Somdomite " was justified, "true in substance and in fact". Under the Libel Act 1843, Queensberry's acquittal rendered Wilde legally liable for the considerable expenses Queensberry had incurred in his defence, which left Wilde bankrupt.

Регина Уайльдке қарсы

Уайльд соттан шыққаннан кейін, оны содомия және ұятсыздықпен айыптаған үшін тұтқындауға ордер берілді. Роби Росс Уайльдты Кэдоган қонақ үйінен, Понт-стрит, Найтсбридж, Реджинальд Тернермен бірге тапты. Екі адам да Уайльдқа бірден Доверге барып, Францияға кеме алуға тырысуды ұсынды; анасы оған қалуға және күресуге кеңес берді. Уайльд әрекетсіз күйге түсіп, тек қана "Поезд кетті. Кеш болды". 1895 жылы 6 сәуірде Уайльд "жұпшақ ұятсыздық" үшін тұтқындалды. Бұл термин 1885 жылғы Қылмыстық заңға түзетулер туралы заңның 11-бабы бойынша гомосексуалды әрекеттерді білдіреді, бұл еркекпен жыныстық қатынасқа түспейді (өзге заң бойынша қылмыс). Уайльдтың нұсқауы бойынша Росс пен Уайльдтың уәзірлері 16 Тит-стриттегі жатын бөлмесі мен кітапханаға кірді, кейбір жеке заттарын, қолжазбаларын және хаттарын жинады. Уайльд содан кейін Холлоуэйдегі тергеу изоляторына қамалды, онда Дуглас күн сайын келіп тұратын. Оқиғалар тез өрбіді, ал оның ісі 1895 жылы 26 сәуірде сот төрешісі Чарльз мырзаның алдында басталды. Уайлд кінәсіз деп мәлімдеді. Ол Дугластан Лондоннан Парижге кетуін өтінді, бірақ Дуглас қатты наразылық білдірді, тіпті куәлік бергісі келді; оған бару үшін қысым жасалды және көп ұзамай Ду Мунде қонақ үйіне қашты. Қуғын-сүргіннен қорқып, Росс және басқа да көптеген адамдар осы уақытта Ұлыбританиядан кетіп қалды. Сұхбат кезінде Уайльд алдымен күмәнмен, содан кейін сөзге шешен болды: Бұл жауап заңдық тұрғыдан кері әсер етті, өйткені ол тек гомосексуалды мінез-құлық айыбын күшейтуге қызмет етті. Сот отырысы қорытындыға келмеген соң аяқталды. Уайлдтің адвокаты сэр Эдвард Кларк ақыры судьяға Уайлд пен оның достарының кепілдікпен босатылуына рұқсат берді. Преподобный Стюарт Хедлэм Уайльдтің баспасөз мен сотпен қарым-қатынасына келіспегендіктен, сот талап еткен £5,000 кепілдіктің көп бөлігін берді. Уайлд Холлоуэйден босатылды және назардан тыс қалып, өзінің екі досы - Эрнест және Ада Леверсонның үйіне жасырынды. Эдвард Карсон, солиситор-генерал сэр Фрэнк Локвудқа жақындап: "Біз енді оны тастай алмаймыз ба?" - деп сұрады. Локвуд мұны қалайтынын айтты, бірақ істі тастап кету үшін ол тым саясиланды деп қорықты. Соңғы сот процесін судья Уиллс мырза басқарды. 1895 жылы 25 мамырда Уайльд пен Альфред Тейлор ұятсыздық жасағаны үшін айыпты деп танылып, екі жылға ауыр еңбекке кесілді. Бұл айыптаулар Уайльдтың келісім бойынша әрекеттерімен байланысты деп саналса да, Оскар Уайльдтың сынақтары, оған жала жабу туралы сот процесінің түпнұсқа көшірмесі кіреді (2000 жылы жарыққа шыққан), ол жасөспірімдерді пайдаланғанын көрсетеді. Антони Эдмондс Уайльдты бүгін сотқа тартқан болар еді деп санайды: "Мысалы, ол 18 жасқа толмаған жастармен жыныстық қатынасқа түсу үшін ақы төлеген, бұл қылмыстық құқық бұзушылық. Бірақ оның қызметі тұтқындауға емес, тек қана ашылуына әкелген болса да, ол бұқаралық ақпарат құралдарында қаталдықпен қорланды. Уайльд Альфонс Конвейді азғырып жатқанда 39 жаста еді, ал Конвей 16 жастағы тәжірибесіз бала еді". Ол екі ай бойы медпунктте жатты. Ричард Б. Холдейн, либералды депутаты және реформатор, Уайльдқа барып, оны қараша айында Лондонның батысындағы Рединг түрмесіне 1895 жылы 23 қарашада ауыстырды. Көшірудің өзі оның тұтқындалуының ең төменгі нүктесі болды, өйткені көпшілік оны Клэпхам Junction темір жол вокзалының тұғырынан келекелеп, түкіріп тастады (2019 жылы вокзалда бұл оқиғаны еске түсіретін жаңбырлы тақта ашылды). Ол қалған уақытын Редингте өткізді, ол "C.3.3" деп аталып, C палатасының үшінші қабаттағы үшінші камераның тұрғыны ретінде ғана танылды. Уайльдтің Рединг түрмесіне келгенінен бес ай өткен соң, Чарльз Томас Вулдридж, Корольдік ат күзетшілерінің сарбазы, 1896 жылы 29 наурызда әйеліне қол жұмсау үшін сотталуды күту үшін Редингке әкелінді; 17 маусымда Вулдридж өлім жазасына кесілді және Редингке қайтарылды. Уилдридждің асылуынан кейін Уайлд "Қоқымақ түрмесінің баладасы" атты шығармасын жазды. Бастапқыда Уайльдқа қағаз бен қаламға рұқсат етілмеген, бірақ Холдейн ақырында кітаптар мен жазу материалдарына қол жеткізуге мүмкіндік берді. Уайльд француз тіліндегі Киелі кітапты, итальян және неміс грамматикасын, кейбір ежелгі грек мәтіндерін, Дантедің "Илаһи комедиясын", Жорис Карл Гюйсманның христиандық құтқарылу туралы жаңа француз романын, "Жолға" және Сент-Августин, кардинал Ньюман және Уолтер Патердің очерктерін сұрады. 1897 жылдың қаңтар мен наурыз айлары аралығында Уайльд Дугласқа 50 000 сөзден тұратын хат жазды. Бірақ о...

After Wilde left the court, a warrant for his arrest was applied for on charges of sodomy and gross indecency. Robbie Ross found Wilde at the Cadogan Hotel, Pont Street, Knightsbridge, with Reginald Turner. Both men advised Wilde to go at once to Dover and try to get a boat to France; his mother advised him to stay and fight. Wilde, lapsing into inaction, could only say, "The train has gone. It's too late." On 6 April 1895, Wilde was arrested for "gross indecency" under Section 11 of the Criminal Law Amendment Act 1885, a term meaning homosexual acts not amounting to buggery (an offence under a separate statute). At Wilde's instruction, Ross and Wilde's butler forced their way into the bedroom and library of 16 Tite Street, packing some personal effects, manuscripts, and letters. Wilde was then imprisoned on remand at Holloway, where he received daily visits from Douglas. Events moved quickly and his prosecution opened on 26 April 1895, before Mr Justice Charles. Wilde pleaded not guilty. He had already begged Douglas to leave London for Paris, but Douglas complained bitterly, even wanting to give evidence; he was pressed to go and soon fled to the Hotel du Monde. Fearing persecution, Ross and many others also left the United Kingdom during this time. Under cross examination, Wilde was at first hesitant, then spoke eloquently:

This response was counter productive in a legal sense, for it only served to reinforce the charges of homosexual behaviour. The trial ended with the jury unable to reach a verdict. Wilde's counsel, Sir Edward Clarke, was finally able to get a magistrate to allow Wilde and his friends to post bail. The Reverend Stewart Headlam put up most of the £5,000 surety required by the court, having disagreed with Wilde's treatment by the press and the courts. Wilde was freed from Holloway and, shunning attention, went into hiding at the house of Ernest and Ada Leverson, two of his firm friends. Edward Carson approached Sir Frank Lockwood QC, the Solicitor General, and asked "Can we not let up on the fellow now?" Lockwood answered that he would like to do so, but feared that the case had become too politicised to be dropped. The final trial was presided over by Mr Justice Wills. On 25 May 1895, Wilde and Alfred Taylor were convicted of gross indecency and sentenced to two years' hard labour. Although it is widely believed that the charges were related to Wilde's consensual activities, The Trials of Oscar Wilde, which includes an original transcript of the libel trial (which came to light in 2000), suggests that he took advantage of teenagers. Antony Edmonds feels that Wilde would have faced prosecution today: "For example, he certainly paid for sex with youths under the age of 18 which is a criminal offence. But even if his activities had led only to exposure and not to arrest, he would have been savagely pilloried in the media. Wilde was 39 when he seduced Alphonse Conway, and Conway was an inexperienced boy of 16". He spent two months in the infirmary. Richard B. Haldane, the Liberal MP and reformer, visited Wilde and had him transferred in November to Reading Gaol, west of London on 23 November 1895. The transfer itself was the lowest point of his incarceration, as a crowd jeered and spat at him on the platform at Clapham Junction railway station (in 2019 a rainbow plaque was unveiled at the station recalling this event). He spent the remainder of his sentence at Reading, addressed and identified only as "C.3.3" – the occupant of the third cell on the third floor of C ward. About five months after Wilde arrived at Reading Gaol, Charles Thomas Wooldridge, a trooper in the Royal Horse Guards, was brought to Reading to await his trial for murdering his wife on 29 March 1896; on 17 June Wooldridge was sentenced to death and returned to Reading for his execution, which took place on Tuesday, 7 July 1896 – the first hanging at Reading in 18 years. From Wooldridge's hanging, Wilde later wrote The Ballad of Reading Gaol. Wilde was not, at first, even allowed paper and pen, but Haldane eventually succeeded in allowing access to books and writing materials. Wilde requested, among others, the Bible in French; Italian and German grammars; some Ancient Greek texts; Dante's Divine Comedy; Joris Karl Huysmans's new French novel about Christian redemption, En route; and essays by St Augustine, Cardinal Newman and Walter Pater. Between January and March 1897 Wilde wrote a 50,000 word letter to Douglas. He was not allowed to send it but was permitted to take it with him when released from prison. In reflective mode, Wilde coldly examines his career to date, how he had been a colourful agent provocateur in Victorian society, his art, like his paradoxes, seeking to subvert as well as sparkle. His estimation of himself was: one who "stood in symbolic relations to the art and culture of my age". It was from these heights that his life with Douglas began, and Wilde examines that particularly closely, repudiating him for what Wilde finally sees as his arrogance and vanity: he had not forgotten Douglas' remark, when he was ill, "When you are not on your pedestal you are not interesting." Wilde blamed himself, though, for the ethical degradation of character that he allowed Douglas to bring about in him, and took responsibility for his own fall: "I am here for having tried to put your father in prison." He spent his last three years impoverished and in exile. He took the name "Sebastian Melmoth", after Saint Sebastian and the titular character of Melmoth the Wanderer (a Gothic novel by Charles Maturin, Wilde's great uncle). Wilde wrote two long letters to the editor of the Daily Chronicle, describing the brutal conditions of English prisons and advocating penal reform. His discussion of the dismissal of Warder Martin for giving biscuits to an anaemic child prisoner repeated the themes of the corruption and degeneration of punishment that he had earlier outlined in The Soul of Man under Socialism. Wilde spent mid 1897 with Robert Ross in the seaside village of Berneval le Grand in northern France, where he wrote The Ballad of Reading Gaol, narrating the execution of Charles Thomas Wooldridge, who murdered his wife in a rage at her infidelity. It moves from an objective story telling to symbolic identification with the prisoners. No attempt is made to assess the justice of the laws which convicted them but rather the poem highlights the brutality of the punishment that all convicts share. Wilde juxtaposes the executed man and himself with the line "Yet each man kills the thing he loves". He adopted the proletarian ballad form and the author was credited as "C33", Wilde's cell number in Reading Gaol. He suggested that it be published in Reynolds' Magazine, "because it circulates widely among the criminal classes – to which I now belong – for once I will be read by my peers – a new experience for me". It was an immediate roaring commercial success, going through seven editions in less than two years, only after which "[Oscar Wilde]" was added to the title page, though many in literary circles had known Wilde to be the author. Although Douglas had been the cause of his misfortunes, he and Wilde were reunited in August 1897 at Rouen. This meeting was disapproved of by the friends and families of both men. Constance Wilde was already refusing to meet Wilde or allow him to see their sons, though she sent him money – three pounds a week. During the latter part of 1897, Wilde and Douglas lived together near Naples for a few months until they were separated by their families under the threat of cutting off all funds. Wilde's final address was at the dingy Hôtel d'Alsace (now known as L'Hôtel), on rue des Beaux Arts in Saint Germain des Prés, Paris. "This poverty really breaks one's heart: it is so sale [filthy], so utterly depressing, so hopeless. Pray do what you can" he wrote to his publisher. He corrected and published An Ideal Husband and The Importance of Being Earnest, the proofs of which, according to Ellmann, show a man "very much in command of himself and of the play", but he refused to write anything else: "I can write, but have lost the joy of writing". He wandered the boulevards alone and spent what little money he had on alcohol. A series of embarrassing chance encounters with hostile English visitors, or Frenchmen he had known in better days, drowned his spirit. Soon Wilde was sufficiently confined to his hotel to joke, on one of his final trips outside, "My wallpaper and I are fighting a duel to the death. One of us has got to go". On 12 October 1900 he sent a telegram to Ross: "Terribly weak. Please come". His moods fluctuated; Max Beerbohm relates how their mutual friend Reginald 'Reggie' Turner had found Wilde very depressed after a nightmare. "I dreamt that I had died, and was supping with the dead!" "I am sure," Turner replied, "that you must have been the life and soul of the party."

Өлім

1900 жылы 25 қарашада Уайльд менингитпен ауырды, сол кезде бұл "мидың қабынуы" деп аталды. 29 қарашада Робби Росс келді, дін қызметкерін шақырды, және Уайльдты Дублиннен келген Пассионист орденінің дін қызметкері Кэтберт Данн католик шіркеуіне шартты түрде крещение рәсімінен өткізді. Данн крещение туралы жазды:

Сол қысқы түні қараңғы көшелермен атпен келе жатқанда, Оскар Уайльдтың қасіретті тарихы маған қайта айтылды. Роберт Росс төсегінің жанында тізе бүгіп, мен шартты крещение рәсімін орындағанда көмектесті, ал кейін мен өлдіге дейінгі дұғаларды оқығанда, ол жауап берді. Адам жартылай естен танған күйде болғандықтан, мен оған қасиетті тамақ беруге батыл болмадым, бірақ оны оятуға болатынын және менің көз алдымда осы күйден оянғанын айтуым керек. Ол оянғанда, іштей саналы екенін білдірді, шын мәнінде, мен оны католик шіркеуіне қабылдап, соңғы қасиеттерді беруге кіріскенімді айтқанда, ол мені түсінгенін толық сендірді. Мен құлағына жақын қасиетті есімдерді, өкініш, сенім, үміт және қайырымдылық туралы дұғаларды, сондай-ақ Құдайдың еркіне мойынсұну туралы дұғаларды қайталағанда, ол менің артымнан сөздерді айтуға тырысты. Уайльд 1900 жылы 30 қарашада менингиттен қайтыс болды. Аурудың себебі туралы әртүрлі пікірлер бар: Ричард Эллман оны сифилис деп санайды; Уайльдтің немересі Мерлин Холланд бұл қате түсінік деп ойлайды, Уайльдтің менингиті хирургиялық араласудан кейін пайда болды, мүмкін мастоидэктомиядан; Уайльдтің дәрігерлері Пол Клис және А'Корт Таккер бұл жағдайдың оң құлақтың бұрынғы іріңді қабынуынан туындағанын хабарлады (түрмеде алған жарақаттан, жоғарыда қараңыз), бірнеше жыл бойы емделген (une ancienne suppuration de l'oreille droite d'ailleurs traitée depuis plusieurs années) және сифилис туралы ешқандай сілтеме жасамады.

Өлімнен кейін кешірім

2017 жылы Уайльд, 1967 жылы Англия мен Уэльсте қылмыстық жазасы алынған гомосексуализмге байланысты қылмыстар үшін кешірілген шамамен 50 000 ер адамның қатарында болды (Полиция және қылмыс заңы 2017 жылғы). 2017 жылғы заң Алан Тьюринг заңы деп бейресми түрде танылатын шараны жүзеге асырады.

Құрметтер

1995 жылғы 14 ақпанда Уайльд Вестминстер аббаттығындағы Ақын бұрышындағы боялған шыны терезе арқылы еске алынды. Джеффри Чосердің ескерткішінің үстіндегі естелік ескерткішті оның немересі Мерлин Холланд ашты, ал сэр Джон Джилгуд «De Profundis» еңбегінің соңғы бөлігін оқыды, ал Джуди Денч «The Importance of Being Earnest» пьесасынан үзінді оқыды. 2014 жылы Уайльд Сан-Франциско қаласының Кастро ауданындағы «Өз салаларында маңызды үлес қосқан» ЛГБТҚ тұлғаларын танылатын «Радугалық құрмет аллеясы» жобасының алғашқы құрметті иегерлерінің бірі болды. Оскар Уайльд ғибадатханасы, көркем суретшілер Макдермот пен Макгоудың инсталляциясы, 2017 жылы Нью-Йорктегі Village Church шіркеуімен бірлесіп ашылды, содан кейін келесі жылы Лондондағы Studio Voltaire-ге көшірілді.

Өмірбаяндары

Уайльдтың өмірі оның қайтысынан бері көптеген өмірбаяндардың тақырыбы болды. Ең ертедегілері оны білгендердің естеліктері болды: көбінесе олар жеке немесе импрессионистік сипаттамалар, жақсы кейіпкерлік эскиздер бола алады, бірақ кейде фактілерге қатысты сенімсіздік тудырады. Оның досы және редакторы Франк Харрис «Оскар Уайльд: Өмірі мен жаңғырығы» (1916) атты өмірбаян жазды; ол асыра сілтеуге және кейде нақты емес болса да, Уайльдтың әдеби бейнесін жақсы көрсетеді. Лорд Альфред Дуглас Уайльдпен қарым-қатынасы туралы екі кітап жазды. «Оскар Уайльд және мен» (1914) кітабының көп бөлігін Т. В. Х. Кросланд жазған, ол Дугластың «De Profundis» оған арналғанын білгеніне наразылық білдіріп, Уайльдтың даңқына нұқсан келтірмеу үшін қорғануға тырысты. Кейіннен екі автор да өздерінің еңбегіне өкінді. Соңынан «Оскар Уайльд: Қорытынды» (1939) және автобиографиясында Дуглас Уайльдқа көбірек симпатиямен қарады. Уайльдтың басқа жақын достары Роберт Шерард, Роберт Росс, оның әдеби мұрагері және Чарльз Рикеттс түрлі өмірбаяндар, естеліктер немесе хаттарды жариялады. Уайльдтың алғашқы объективті өмірбаяны Гескет Пирсонның «Оскар Уайльд: Өмірі мен өткірлігі» (1946) еңбегі арқылы жарық көрді. 1954 жылы Уайльдтың ұлы Вивиан Холланд «Оскар Уайльдтың ұлы» атты естеліктерін жариялады, онда Уайльдтың әйелі мен балаларының түрмеге қамалудан кейін кездескен қиындықтары баяндалған. Ол 1989 жылы Мерлин Холланд тарапынан қайта қаралып, жаңартылды. Артур Рэнсомның «Оскар Уайльд» атты сын тұрғысынан зерттеуі 1912 жылы жарық көрді. Кітап Уайльдтың өміріне қысқаша тоқталып өтеді, бірақ кейіннен Рэнсом (және «The Times Book Club») Лорд Альфред Дуглас тарапынан қорлау үшін сотталды. 1913 жылғы сәуірде Лондондағы Жоғарғы сотта Дуглас «De Profundis» оқылып, талаптары жоққа шығарылғаннан кейін қорлау ісін ұтылды. Ричард Эллман 1987 жылы «Оскар Уайльд» өмірбаянын жазды, ол 1988 жылы АҚШ Ұлттық кітап сыншылары шеңберінің сыйлығын және 1989 жылы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Кітап 1997 жылы Брайан Гилберт режиссерлік еткен және Стивен Фрай басты рөлде сомдаған «Уайльд» фильмінің негізі болды. 2003 жылы Нил МакКеннаның «Оскар Уайльдтың құпия өмірі» атты өмірбаяны Уайльдтың сексуалды бағыты туралы зерттеу ұсынады. Көбінесе болжамдық сипатқа ие, ол таза болжамдары мен ғылыми дәлелдердің жетіспеуі үшін сынға ұшырады. Томас Райттың «Оскардың кітаптары» (2008) Уайльдтың Дублиндегі бала кезінен Париждегі өліміне дейінгі оқуын зерттейді. Уайльдтың Тайт-стрит кітапханасына тиесілі көптеген кітаптарды (оның соттары кезінде таратылған) іздеп тапқаннан кейін, Райт Уайльдтың кітап беттеріне жазған жазбаларын зерттеуші алғашқы адам болды. 2018 жылы Мэтью Стержистің «Оскар: Өмір» кітабы Лондонда жарық көрді. Кітапта жаңадан табылған хаттар мен басқа да құжаттар бар, бұл 1988 жылдан бері жарық көрген Уайльдтың ең толық зерттелген өмірбаяны болып табылады. Руперт Эверетт «Бақытты ханзада» (2018) атты Уайльдтың өмірінен кейінгі драмалық фильмінде Уайльд рөлін сомдап, сценарийін жазды. Париждік әдебиетшілер де оның өмірбаяндарын және монографияларын жариялады. Андре Жид «In Memoriam, Оскар Уайльд» атты еңбегін жазды, сондай-ақ Уайльд оның күнделіктерінде де кездеседі. Бұрын Уайльд туралы кітаптарды француз тіліне аударған Томас Луис 1920 жылы өзінің «Оскар Уайльдтың рухы» атты еңбегін жариялады. Қазіргі кітаптарға Филипп Жуллианның «Оскар Уайльд» және француз дін тарихшысы Фр. жазған «Оскар Уайльд ісі, немесе әділеттің біздің жамылғымызға тығу қаупі» кітаптары кіреді.

Wilde's life has been the subject of numerous biographies since his death. The earliest were memoirs by those who knew him: often they are personal or impressionistic accounts which can be good character sketches but are sometimes factually unreliable. Frank Harris, his friend and editor, wrote a biography, Oscar Wilde: His Life and Confessions (1916); though prone to exaggeration and sometimes factually inaccurate, it offers a good literary portrait of Wilde. Lord Alfred Douglas wrote two books about his relationship with Wilde. Oscar Wilde and Myself (1914), largely ghost written by T. W. H. Crosland, vindictively reacted to Douglas's discovery that De Profundis was addressed to him and defensively tried to distance him from Wilde's scandalous reputation. Both authors later regretted their work. Later, in Oscar Wilde: A Summing Up (1939) and his Autobiography, Douglas was more sympathetic to Wilde. Of Wilde's other close friends, Robert Sherard; Robert Ross, his literary executor; and Charles Ricketts variously published biographies, reminiscences or correspondence. The first more or less objective biography of Wilde came about when Hesketh Pearson wrote Oscar Wilde: His Life and Wit (1946). In 1954 Wilde's son Vyvyan Holland published his memoir Son of Oscar Wilde, which recounts the difficulties Wilde's wife and children faced after his imprisonment. It was revised and updated by Merlin Holland in 1989. Oscar Wilde, a critical study by Arthur Ransome was published in 1912. The book only briefly mentioned Wilde's life, but subsequently, Ransome (and The Times Book Club) were sued for libel by Lord Alfred Douglas. At the High Court in London in April 1913, Douglas lost the libel action after a reading of De Profundis refuted his claims. Richard Ellmann wrote his 1987 biography Oscar Wilde, for which he posthumously won a National (US) Book Critics Circle Award in 1988 and a Pulitzer Prize in 1989. The book was the basis for the 1997 film Wilde, directed by Brian Gilbert and starring Stephen Fry as the title character. Neil McKenna's 2003 biography, The Secret Life of Oscar Wilde, offers an exploration of Wilde's sexuality. Often speculative in nature, it was widely criticised for its pure conjecture and lack of scholarly rigour. Thomas Wright's Oscar's Books (2008) explores Wilde's reading from his childhood in Dublin to his death in Paris. After tracking down many books that once belonged to Wilde's Tite Street library (dispersed at the time of his trials), Wright was the first to examine Wilde's marginalia. In 2018, Matthew Sturgis' Oscar: A Life, was published in London. The book incorporates rediscovered letters and other documents and is the most extensively researched biography of Wilde to appear since 1988. Rupert Everett starred as Wilde in, and wrote the screenplay for, The Happy Prince (2018), a biographical drama film about Wilde following his release from prison. Parisian literati also produced several biographies and monographs on him. André Gide wrote In Memoriam, Oscar Wilde and Wilde also features in his journals. Thomas Louis, who had earlier translated books on Wilde into French, produced his own L'esprit d'Oscar Wilde in 1920. Modern books include Philippe Jullian's Oscar Wilde, and L'affaire Oscar Wilde, ou, Du danger de laisser la justice mettre le nez dans nos draps (The Oscar Wilde Affair, or, On the Danger of Allowing Justice to put its Nose in our Sheets) by fr, a French religious historian.