Кіріспе
Ла Дезирад аралы Ла Дезирад (la deziʁad; немесе Déziwad) - Кариб теңізіндегі Кіші Антиль аралдарындағы Француздық Батыс Үндістандағы арал. Ол Францияның теңізден тыс аймағы Гваделупаның бір бөлігін құрайды.
La Désirade (la deziʁad; or Déziwad) is an island in the French West Indies, in the Lesser Antilles of the Caribbean. It forms part of Guadeloupe, an overseas region of France.
Тарих
Археологиялық деректерге сүйенсек, Ла Дезирадта 3 - 16 ғасырларда америкалықтар өмір сүрген.
Испан отарлауы
Десеада 1493 жылы Христофор Колумб алғаш рет көрген арал болды. Америкаға екінші сапары кезінде ол сол аралға қоныс аударған кезде, ол Испанияның корольдік атынан аралды иеленді, содан кейін Мари Галанте аралы болды. Антиль аралдарындағы басқа аралдар сияқты, бұл да теңізшілердің немесе испандықтардың теңізден тыс жерлеріне шабуыл жасаған қарақшылардың жасырынған жері болды. Кейбір дереккөздер бұл аралдың аты Испанияның Канар аралдарынан шыққаннан кейін алғаш рет құрғақ жерді көрген Колумбтың экипажының мүшелерінің жеңілісіне байланысты. Французша атауы Ла Дезирад испанша тарихи атауының (La Deseada) бейімделуі.
Француз отарлауы
Ла Дезирад алдымен Доминика аралына тиесілі болды, содан кейін 1648 жылы Гваделупаның тәуелділігіне айналды, онда кейбір мақта плантациялары орнатылды. Сондай-ақ, ол Испанияның теңізден тыс аумақтарына шабуыл жасаған қарақшылардың жасырынған жері болды. Галец Гранд-Тердің қылмыскерлері мен кейбір абыройы үшін жер аударылу орны болды. 1798 жылы жазалау колониясында француз диссиденті мен кариб құлынан туған халықаралық авантюрист Тибальт Росембраз туралы аңыз бар. Дезирад аралы арақ контрабандашыларының базасы ретінде танымал. 18 ғасырда аралдың шығыс шетіндегі Бей Махольтта алапес аурулары ауруханасы құрылды. Науқастардың өмір сүру жағдайы қиын болғандықтан, 1952 жылы бұл орталық жабылып қалды. "Плас дю Мэре мендиант" деген бірнеше шаршы метрде, 1928 жылғы үлкен циклоннан кейін Гваделупаны қайта құруды қаржыландыру үшін "толықпай" саяхаттаған Джозеф Дане де Марсилак есімімен аталады, Notre Dame du bon secours шіркеуі тұр, оның қоңырау мұнарасы мен үлкен алмұрт ағашы бас құрбандық үстелі, шағын қалалық зал, батыр Виктор Шелхердің бюсі, оқ-дәрілер және қайтыс болған бұрынғы теңізшілерге арналған ескерткіш, бұл арал экономикасында балық аулаудың бастапқы орнын еске салады. Жыл сайын 16 тамызда балықшылар мерекесі атап өтіледі.
Қазіргі тарих
Николя Саркозидің үкіметі кезінде "Шетелдегі жалпы мемлекеттер" ("États Généraux de l'Outre mer") ашылды. Бірнеше зерттеу тобы құрылды, оның бірі жергілікті басқарумен айналысты, бұл институционалдық өзгерту немесе Гваделупаның жаңа мәртебесі туралы жобаны құруға әкелді, оның қалған тәуелділіктері босатылды немесе босатылды. Сонымен қатар, "оңтүстік аралдар" (Гваделупаның соңғы тәуелділіктерінің атауы) конференциялары ашылды (Мари Галанте, Лес Сент және Ла Дезирад). Бұл аралдарға ортақ проблемалар алты зерттеу тобында ұсынылды: тең мүмкіндіктер, аумақтық сабақтастық, жергілікті басқару, жергілікті экономикалық даму, белсенділік арқылы кірігу және туризм. Сол кезде Гваделупаның осы аралдарының тәуелділігін жою және Гваделупаның оңтүстік аралдарының ұжымдық бірлестігін Франция Конституциясының 74-бабының негізінде жаңа бірлікке біріктіру ұсынылды. Сент-Ай, Мари Галанте сияқты, оңтүстік аралдардың әр бірлігі үшін немесе Гваделупаның бұрынғы солтүстік аралдары (Сен-Бартелеми мен Сен-Мартен) сияқты жоспар бойынша үш тәуелділіктің бірігуі үшін теңізден тыс ұжымдық құруға ұмтылды. Гваделупалық Мари Люс Пеншар 2009 жылдың 23 маусымында үкіметтің шетелдегі портфеліне қосылды және 2009 жылдың 6 қарашасында Францияның шетелдегі министрі болып тағайындалды. Арал Гваделупаның тәуелділігі болып қала береді.
География
Ла Дезирад аралы Гваделупа архипелагының шығыс шетінде, Кіші Антиль аралдарында орналасқан. Гваделупа аралының шығыс жартысы Гранде-Терре жағалауынан шамамен 8 км қашықтықта орналасқан. Оның координаттары: аралдың ұзындығы 11 км, ені 2 км; аралдың ішкі бөлігі орталық платоны құрайды. Ауданы 1595 га, 2006 жылы халқының саны 1595 адам, халық тығыздығы 77 адам. бір км2 (200 инг. шаршы метр км) 2006 жылы. Тұрғындардың көпшілігі Бозжежур елді мекенінде (бұрын Grande Anse деп аталатын) тұрады. Геологиялық тұрғыдан алғанда, Ла Дезирад Кіші Антиль аралдарындағы ең көне арал болып табылады, оның ең көне жыныстары 145 миллион жыл бұрын, аралдың ең шығыс нүктесінде табылған. Пойнт-Добле жағажайларына геологтар жиі келіп, базальт пен композиттік тау жыныстарын зерттейді, олар осы аймаққа таңғажайып көп түсті көрініс береді. Аралдың өзінде тас қақпағы бар, ол аралда табылған тастарды зергерлік бұйымдар мен сувенирлерге айналдырады.
The island is 11 km long and 2 km wide; the interior of the island forms a central plateau. It has a land area of and a population of 1,595 in 2006, with a population density of 77 inh. per km2 (200 inh. per sq. mile) in 2006. Most residents live in the settlement of Beauséjour (formerly known as Grande Anse). Geologically speaking, La Désirade is the oldest island in the Lesser Antilles with its most ancient rocks, at 145 million years old, being found at the easternmost point of the island. The beach at Pointe Doublé is frequently visited by geologists who come to examine the basalt and composite rocks, which give the area its striking multi coloured appearance. The island has its own lapidary, which transforms the rocks found on the island into jewellery and souvenirs.
Әкімшілік
Ла Дезирад аралы Гваделупа департаментіне кіреді, ол Франциядағы бес шет елдік департамент пен аймақтың бірі. Жергілікті басқаруды жергілікті коммуна (муниципалитет) жүзеге асырады. Ла Дезирад коммунасына жақын жерде орналасқан тұрғындар тұрмайтын Пети-Тер аралдары да кіреді.
Энергия
Ла Дезирадта, әсіресе, пассаттық желдерге ұшырайды, Гваделупа департаментіне 1993 жылы алғашқы антициклоникалық жел электр станциясы орнатылды, оның ішінде Суффлер учаскесінен әрқайсысы 25 кВт 20 жел турбинасы шығады. Бұл жел турбиналары циклон жақындағанда бүктеліп қалады, бұл аралда алғаш рет сыналған техниканың арқасында. Кейіннен олар 6 заманауи жел турбинасымен ауыстырылды, олар аз шу шығарады және жеңіл желде әрқайсысы 275 кВт номиналды қуат шығарады. Екінші нысан Baie Mahault учаскесінің биіктігінде орналасқан: 60 кВт 35 жел турбинасы. Ла Дезирад жел электр станцияларының өндірген электр қуаты 3,8 мВт-ты құрайды, ол Гваделупа электр желісіне су асты кабелі арқылы енгізіледі, өйткені ол жергілікті тұрғындардың тұтынуынан әлдеқайда көп.
Көлік
Алғашқы маяк 1933 жылы салынған. Кейіннен оның орнына заманауи бетон маяк салынды. Ла Дезирадтың муниципалдық үкіметі 2012 жылдың қарашасында Дезирбус деп аталатын автобус қызметін іске қосты. Екі шағын автобус (9 және 17 орындық) және бес жүргізуші жексенбі және мереке күндерін қоса алғанда, таңғы сағат 5.10 мен 18.30 аралығында кезекпен жүреді. Теңіз кемелері аралдан Гранде-Терреге және әсіресе Сен-Франсуа муниципалитетіне дейін жүреді. Сонымен қатар, аралға Кариб теңізіндегі Гваделупа Поло әуежайынан, негізінен, Ла Дезирад де Гранде Ансе әуежайында айналым жасай алатын туристік ұшақтармен де жетуге болады.
Бозжоу
Аралдағы негізгі елді мекен - Беузежур ауылы, онда пошта кеңсесі, кітапхана, бірнеше азық-түлік дүкендері мен мейрамханалары бар, сондай-ақ жергілікті жерде өсірілген алмұрт ағашынан оюланған құрбандық үстелімен танымал қауымның шіркеуі бар. Ауылдың орталық алаңы жергілікті сүйікті тұлғаның есімімен "La Place du Maire mendiant" ("Күсіруші мэрдің алаңы") деп аталады. "Кішіпейіл әкім" - бұл бұрынғы әкім Жозеф Даней де Марсилактың лақап аты, ол 1922 жылы ауылдың көп бөлігін жойған қорқынышты өрттен кейін, ауылдың екі бастауыш мектебін қайта құру үшін Гваделупада үйме-үй жүріп, қаражат пен құрылыс материалдарын сұрап жалбарынды. Аянттың жанында француз азаматы Виктор Шелхердің мүсіні, теңізде қаза тапқан балықшылардың ескерткіші және сәулетші Али Тур стилімен салынған қала әкімдігі орналасқан.
Анс де Галет
Бұл шағын шығанақ аралдың батыс шетінде орналасқан, ол Шато тауының басына қарайды. Бұл шығанақ аралды отарлаудың бастау нүктесі болды, сонымен қатар 18-ғасырда жер аударылғандардың бәрі осы жерде болды.
Флора мен фауна
Арал таза күйде және ішінара Réserve naturelle nationale de La Désirade қорығында орналасқан. Бұл жерде түрлі, жиі сирек кездесетін жануарларды көруге жақсы мүмкіндік бар. Ла Монтанье жазығындағы құрғақ топырақ егінділікті ең төменгі деңгейден өсіруге мүмкіндік бермейтін болса да, табиғи өсімдіктер таңғаларлықтай бай және әртүрлі. Өсімдіктердің кейбір түрлері - гаиак (Guaiacum officinale), мапу (Myrsine australis) және кашу ағашы (Anacardium occidentale), сондай-ақ "tête à l'Anglais" деп аталатын кактустардың қорғалған түрі (Каралеваның күзетшілері) аюдан жасалған шапқырларға ұқсас). Бұл аймақта сирек кездесетін жануарлар түрлері де мекендейді, мысалы, bicloitin деп аталатын қызғалдақ, agouti деп аталатын жалтыраған қоңыр, қызғылт сары түстегі тропикалық кеміргіш және Кіші Антильск игуаны. 1998 жылы Пети-Тердің екі аралы (екі аралдың ішіндегі үлкені - Тер-де-Бас және Тер-де-От) табиғи қорық ретінде бекітілді. Екі арал аралы 200 метрлік лагунамен бөлінеді және олар әкімшілік жағынан тиесілі Дезирадтан шамамен жеті миль жерде орналасқан. 1974 жылы маяк күзетшісі мен оның отбасы, соңғы тұрғындар, маяк автоматтандырылғандықтан, Пети-Терреден кетіп қалды. Бұрын бұл аралдарда 50 - ге жуық адам тұратын. Бүгінде бұл кішкентай аралдың айналасын мөлдір сулар мен орасан зор коралл рифтері қоршап, Кіші Антиль аралдарында өсетін игуаналар (Iguana delicatissima) мекендейді. Пети-Терреде құстардың сирек кездесетін түрлері, мысалы, кіші құс (Sternula antillarum), американдық остеркацтер (Haematopus palliatus), сондай-ақ құмқұйрықтардың әртүрлі түрлері бар. Аралдарға көк теңіз тасбақасы (Chelonia mydas) мен көк теңіз тасбақасы (Caretta caretta) құрттар жұмыртқа салады. Туризмді Ти Те Дезирадиан қауымдастығымен серіктестікте Ұлттық орман басқармасы реттейді.
Фестивальдар
Жыл сайын 16 тамызда Теңізшілердің еске алу рәсімі өткізіледі. Үлкен шеру өткізіледі, онда әдетте қаладағы шіркеуде (Notre Dame de l'Assomption) сақталатын қайық үлгісі Le Vétéran барлық Боззжор айналасында парадта өтеді. Салтанаттың өзі бір күнге ғана созылатын болса да, оған дейінгі және кейінгі күндер де, әдетте, салтанатты түрде өтеді, шерулер мен тойлар болады. Бұл мерекеге Гваделупаның барлық жерінен және Франциядан адамдар келеді. Жыл сайын Пасха демалыс күндері "Ешкі мейрамы" (Fête du Cabri) өтеді. Аралдың сүйікті тағамдарын мерекелеуге негізделген әртүрлі концерттер, қойылымдар мен бағдарламалар бүкіл аралда өткізіледі.
Ас мәзірі
Бұл арал өзінің жаңа піскен теңіз өнімдерімен танымал. Сонымен қатар, Дезирадта көп кездесетін лобстерлер мен балық тұқымдастары Гваделупаның барлық аймақтарында өте сирек кездеседі. Сондай-ақ, көптеген дәстүрлі ешкі рецепттері, соның ішінде құри мен күйдіргіштер бар, олар аралдың тағамдарының көп бөлігін құрайды. Десертке келетін болсақ, кешью жемісі - бұл ерекше ерекшелік, оны өздігінен, балмұздақпен немесе ромнан жасалған сусындарда пайдалануға болады.