Кіріспе
Ағаш түрі Испан тілінде пало-санто (" қасиетті таяқ ") деп аталатын Bursera graveolens - бұл Юкатан түбегіндегі Перу мен Венесуэлаға дейінгі аймақта өсетін жабайы ағаш. Bursera graveolens Перу, Венесуэла, Колумбия, Эквадор, Панама, Коста-Рика, Никарагуа, Гондурас, Гватемала және Сальвадордың тропикалық орманды аймақтарында, сондай-ақ Галапагос аралдарында кездеседі. Бұл ағаш, ладан мен мирра сияқты, бір тұқымды (бурсералар) құрайды. Ол ырым-жырымдық тазалауда және асқазан ауыруына, терлеуге және ревматизмге арналған линимент ретінде халықтық дәрі ретінде кеңінен қолданылады. Алайда 2014 жылы ол SERFOR (Ұлттық орман және жабайы табиғат қызметі) қорғалатын түрлер тізімінен алынып тасталды. Перудің солтүстік-батысында заңсыз ағаш кесу жиі кездеседі. 2010 жылы Халықаралық табиғат қорғау одағы (IUCN) Bursera graveolens-тің сақталу мәртебесін "тұрақты" деп жариялады. Эквадорда пало-санто ағашын қайта ормақтандыру бағдарламалары бар. Орманды қайта ормақтандыру үшін трансплантация әдісі қолданылады, ол бір-біріне өте жақын ағаштарды алу үшін бір орманның бір түрі көп өскен орманды анықтаудан тұрады және оларды табиғи дамуын жалғастыру үшін орманның ағаштары жоқ аймағына көшіреді. Осылайша, ағаштардың өнімі алынғаннан кейін қалған жерді құрғақ орманның басқа да жергілікті түрлері пайдаланады.
Bursera graveolens, known in Spanish as palo santo ("holy stick"), is a wild tree native from the Yucatán Peninsula to Peru and Venezuela. Bursera graveolens is found in the seasonally dry tropical forests of Peru, Venezuela, Colombia, Ecuador, Panama, Costa Rica, Nicaragua, Honduras, Guatemala, and El Salvador, and on the Galápagos Islands. The tree belongs to the same family (Burseraceae) as frankincense and myrrh. It is widely used in ritual purification and as folk medicine for stomach ache, as a sudorific, and as liniment for rheumatism. However, in 2014, it was removed from the SERFOR (National Forest and Wildlife Service) list of protected species. Illegal logging is a regular occurrence in northwestern Peru due to high demand. In 2010, the International Union for Conservation of Nature (IUCN) stated Bursera graveolens conservation status as "stable". In Ecuador there are reforestation programs for the palo santo tree. To reforest, the transplant method is used, which consists of determining an area of the forest that has overpopulation of the same species to extract the trees that are very close to each other and transfer them to an area of the forest where there are no trees so that they can continue their natural development. In this way, the space that remains when the trees are extracted will be used by other native species of the dry forest.
Этноботаникалық пайдалану
B. graveolens-тен palo santo-ны пайдалану Оңтүстік Америкада, әсіресе Перу мен Эквадорда дәстүрлі болып табылады. Жергілікті әдет-ғұрыптарға сәйкес, оны "mala energía" (жаман энергия; "Palo santo para limpiar tu casa de la mala energia, palo santo para la buena suerte" немесе "Palo santo үйіңізді жаман энергиядан тазарту үшін, palo santo сәттілікке"), кейде клиникалық ауруларға қатысты қолдануға болады. Оның қолданылуы инка дәуірінен бастау алған. Бүгінде пало-санто - пісірілген алманың немесе күйдірілген қанттың иісі секілді иісі бар хош иісті заттар. Пало-санто майы инкалар кезінде рухани тазарту қасиеті үшін қолданылған. Бүгінде пало-санто майын дененің (мысалы, бас сүйегінің немесе омыртқаның түбінде) демалуды арттыру үшін қолдануға болады. Перуліктер B. graveolens ағашының құлаған бұтақтары мен бұтақтарын жинап алады, бұл Перу үкіметімен реттелетін практика, сондықтан ағаштарды ағаш жинау үшін кесілмейді. Пало-санто таяқшаларының көмірін дәстүрлі лақтыруға да қолдануға болады. Бұл затты йога студиялары мен сиқыршылықпен айналысушылар пайдаланады.
Ішімдіктер
Palo santo ағашы кейбір сыраларды тозуда, баррель ретінде немесе жай ғана ағаш сынықтары ретінде пайдаланылды; мықты, қараңғы сыралар сүректің толықтыратын стилі болып табылады. Мысалға АҚШ-тан Dogfish Head компаниясының Marron Brown Ale, Польшадан Stu Mostow компаниясының Palo Santo және Coconut Baltic Porter, Эстониядан Pohjala компаниясының Baltic Porter Day 2022, Баск елінен Drunken Bros компаниясының Misfit Pumkins және Laugar Brewery компаниясының Braskadi өнімдерін келтіруге болады. Пало-санто ағашы виски үшін суару бочкаларында да қолданылған. Эквадорда пало-санто шайын ішеді.