Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді жазушысы (1908–1994)
Indian writer (1908–1994)
Вайком Мұхаммед Башир (21 қаңтар 1908 – 5 шілде 1994), халық арасында Бейпур Сұлтан деп танымал, үнді жазушысы, малаялам әдебиетінің өкілі, гуманист және Үндістан тәуелсіздігі үшін күрескен белсенді. Ол – әдебиет сыншылары мен қарапайым оқырмандардың арасында бірдей танымал болған, өзінің жаңаша және қарапайым стильдегі жазуымен көзге түскен романист және әңгімеші. Оның ең белгілі туындылары: «Балякаласхахи», «Шабдангал», «Патуммайюде Аду», «Нтуппуппакоранендарну», «Матилукал», «Жанмадинам» және «Анарха Нимишам». Оның шығармаларының басқа тілдерге аударылуы оған бүкіл әлемде даңқ әкелді. 1982 жылы Үндістан үкіметі оған «Падма Шри» – төртінші дәрежелі азаматтық наградасын табыс етті. Ол сонымен қатар Сахитья Академиясының, Керала Сахитья Академиясының стипендияларын және Керала мемлекеттік кино сыйлығын (үздік әңгіме үшін) алды. 1993 жылы «Валлатол» сыйлығымен марапатталды.
Vaikom Muhammad Basheer (21 January 1908 – 5 July 1994), popularly referred to as Beypore Sulthan, was an Indian writer of Malayalam literature, a humanist and an Indian independence activist. He was a novelist and short story writer noted for his path breaking, down to earth style of writing that made him equally popular among literary critics as well as the common man. His notable works include Balyakalasakhi, Shabdangal, Pathummayude Aadu, Ntuppuppakkoranendarnnu, Mathilukal, Janmadinam and Anargha Nimisham and the translations of his works into other languages have earned him worldwide acclaim. The Government of India awarded him the fourth highest civilian honor of the Padma Shri in 1982. He was also a recipient of the Sahitya Academy Fellowship, Kerala Sahitya Academy Fellowship, and the Kerala State Film Award for Best Story. He was a recipient of the Vallathol Award in 1993.
Өмірбаян
Башир 1908 жылғы 19 немесе 21 қаңтарда Талайолапарамбуда (Ваиком маңындағы) Коттайам ауданында ағаш саудагері Кей Абдурахман мен оның әйелі Кунжатумманың тұңғыш баласы ретінде дүниеге келді. Оның бауырлары: Абдулхадер, Патумма, Ханифа, Анумма және Абубакер, ағасынан кішісіне дейін ретімен. Бастауыш білімін жергілікті малаялам тіліндегі мектепте аяқтағаннан кейін, ол жоғары білім алу үшін бес шақырым қашықтықтағы Вайкомдағы ағылшын тіліндегі мектепке түсті. Осы кезде ол Махатма Гандимен кездесті, Үндістан тәуелсіздік қозғалысының көшбасшысы Вайкомға сатьяграхаға келгенде. Ол Гандидің "свадеси" идеалдарынан шабыт алып, хади кие бастады. Башир кейін Ганди отырған көлікке қалай көтеріліп, оның қолына тигенін жазды. Оның тобы сатьяграхаға қатыса алмай тұтқындалды. Башир үш айға бас бостандығынан айырылып, Каннур түрмесіне жіберілді. Ол түрмеде болғанда Багат Сингх, Сухдев Тапар және Шиварам Раджгуру сияқты революционерлердің ерлік оқиғаларынан әсерленді. 1931 жылғы наурыз айында Ганди-Ирвин келісімінен кейін ол 600 тұтқынмен бірге босатылды. Бостандыққа шыққан соң ол британдықтарға қарсы қозғалысты ұйымдастырып, "Ужживан" атты революциялық журналды шығарды, осының салдарынан оған қамау ордері шығарылып, ол Кераладан кетіп қалды.
Basheer was born on January 19 or January 21, 1908 in Thalayolaparambu (near Vaikom) Kottayam District, to Kayi Abdurahman, a timber merchant, and his wife, Kunjathumma, as their eldest child. His siblings were Abdulkhader, Pathumma, Haneefa, Anumma and Aboobakker, in order from eldest and youngest. After completing his primary education at a local Malayalam medium school, he joined an English medium school in Vaikom, five miles away, for higher education. It was during this time, he met Mahatma Gandhi, when the Indian independence movement leader came to Vaikom for the satyagraha, which later came to be known as Vaikom Satyagraham, and became his follower. He started wearing Khādī, inspired by the swadeshi ideals of Gandhi. Basheer would later write about his experiences on how he managed to climb on to the car in which Gandhi was traveling and touched his hand. His group was arrested before they could participate in the satyagrah. Basheer was sentenced to three months imprisonment and sent to Kannur Prison. He became inspired by stories of heroism by revolutionaries like Bhagat Singh, Sukhdev Thapar and Shivaram Rajguru, who were executed while he was in the jail. His release, along with 600 of his fellow prisoners, came in March 1931 following the Gandhi Irwin pact. Once free, he organized an anti British movement and edited a revolutionary journal, Ujjivanam, because of which an arrest warrant was issued on him and he left Kerala.
Саяхат
Кейін ол Кераладан шығып, жеті жыл бойы Үндістанның барлық аймақтарын, сондай-ақ Азия мен Африканың көптеген жерлерін шарлаған ұзақ сапарға аттанды. Бұл сапарда ол аштықтан сақтану үшін кез келген жұмысты істеді. Сауығып кеткен соң, ол қайтадан жұмыс іздеуді жалғастырды. Ол "Джайакешари" газетінің редакторы және жалғыз қызметкері болған кеңсеге кірді. Газетке әңгіме жазса, ақы төлейтінін айтты. Осылайша Башир "Джайакешари" газеті үшін әңгімелер жаза бастады. Оның алғашқы "Енте Танкам" ("Менің жаным") әңгімесі 1937 жылы осы газетте жарияланды. Малаялам романтикалық әдебиетінде жаңа жол ашқан бұл әңгіменің басты кейіпкері – қараңғы терілі, мойны бүкіреген әйел болды. Оның алғашқы әңгімелері 1937 мен 1941 жылдар аралығында Тривандрумда шығатын "Наваживан" апталығында жарық көрді.
Having left Kerala, he embarked upon a long journey that took him across the length and breadth of India and to many places in Asia and Africa for seven years, doing whatever work that seemed likely to keep him from starvation. On recovering, he resumed his endless hunt for jobs. He walked into the office of a newspaper Jayakesari whose editor was also its sole employee. He did not have a position to offer, but offered to pay money if Basheer wrote a story for the paper. Thus Basheer found himself writing stories for Jayakesari and it was in this paper that his first story "Ente Thankam" (My Darling) was published in the year 1937. A path breaker in Malayalam romantic fiction, it had its heroine a dark complexioned hunchback. His early stories were published between 1937 and 1941 in Navajeevan, a weekly published in Trivandrum in those days.
Түрмеде және одан кейін
Коттаямда (1941–1942 жж.) ол тұтқындалып, полиция бөлімшесінің қамауында ұсталды, кейін Коллам Касба полиция бөлімшесінің тағы бір қамауына ауыстырылды. М. К. Сану, сыншы және Баширдің досы, кейін М. П. Полдың кіріспесі оның жазушылық жолын дамытуға зор үлес қосты деді. Содан кейін ол жазушы болып жұмыс істеді, алғашқыда өзі басып шығарып, сату үшін үйлерге апарып сатты. Ол Эрнакуламда екі кітап дүкені ашты: Circle Bookhouse және кейін Basheer's Bookstall. Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін ол белсенді саясатқа қызығушылық танытпады, бірақ оның шығармаларында моральдық және саяси тұрғысынан адалдық туралы алаңдаушылық жиі кездеседі. Олардың Анис есімді ұлы мен Шахина есімді қызы болды, және отбасы Кожикоде қаласының оңтүстік жағындағы Бейпореде тұрды. Осы кезеңде ол психикалық ауруға шалдықты және екі рет психиатриялық клиникаға жатты. Ол өзінің ең танымал туындыларының бірі – «Патхуммаюде Аду» («Патхумманың ешкісі») атты шығармасын Триссур қаласындағы психиатриялық ауруханада ем алып жатқанда жазды. 1962 жылы, үйленгеннен кейін Бейпореге қоныстанғаннан кейін паранойяның екінші ұрысы болды. Екі рет те жазылып, жазуын жалғастырды. Башир, Бейпоредегі кейінгі өмірін султан ретінде сипаттағаннан кейін «Бейпоре сұлтаны» деген лақап атты. Ол әдеби тіл мен қарапайым халықтың тілін ажыратпады және сөйлемдерінің грамматикалық дұрыстығына мән бермеді. Бастапқыда оның баспагерлері де осы тілдің әдемілігін бағаламады, олар әңгімелерден сөздерді өшіріп немесе өзгертіп жіберді. Башир өзінің түпнұсқа жазбаларының «стандартталған» малаялам тіліне ауысқанда жаңалық пен табиғи ағысынан айырылғанын көргенде ашуланды және оларды өңделген нұсқаның орнына түпнұсқасын жариялауға мәжбүр етті. Баширдің ағасы Абдул Хадер малаялам тілінің мұғалімі болған. Бір күні ол Баширден оқып жатып: «Мұнда ахья мен ахьяталар (малаялам грамматикасының элементтері) қайда?» деп сұрады. Башир оған: «Мен қарапайым малаялам тілінде жазамын, адамдар қалай сөйлейтін болса, солай. Сендер осы ақымақ «ахья мен ахьядаларыңды» іздемеңдер!» деп айғайлады. Бұл Баширдің грамматикаға мән бермей, тек өз ауылының тілінде жазатын жазу стилін көрсетеді. Малаялам тілін білмеймін деп әзілдегенімен, ол оны өте жақсы білді. Баширдің грамматикалық дұрыстыққа деген жек көруін оның інісіне айтқан «Нинте лодуккоос ахьядам!» («Сенің 'ақылсыз, ақымақ' грамматикаң!») деген сөзісінен көруге болады, ол оған грамматиканың маңыздылығы туралы уағыз айтқан (Патхуммаюде Аду).
At Kottayam (1941–42), he was arrested and put in a police station lock up, and later shifted to another lock up in Kollam Kasba police station. M. K. Sanu, critic and a friend of Basheer, would later say that M. P. Paul's introduction contributed significantly in developing his writing career. He then made a career as a writer, initially publishing the works himself and carrying them to homes to sell them. He ran two bookstalls in Ernakulam; Circle Bookhouse and later, Basheer's Bookstall. After Indian independence, he showed no further interest in active politics, though concerns over morality and political integrity are present all over his works. The couple had a son, Anees and a daughter, Shahina, and the family lived in Beypore, on the southern edge of Kozhikode. During this period he also suffered from mental illness and was twice admitted to mental sanatoriums. He wrote one of his most famous works, Pathummayude Aadu (Pathumma's Goat), while undergoing treatment in a mental hospital in Thrissur. The second spell of paranoia occurred in 1962, after his marriage when he had settled down at Beypore. He recovered both times, and continued his writings. Basheer, who earned the sobriquet, Beypore Sultan, after he wrote about his later day life in Beypore as a Sultan, He did not differentiate between literary language and the language spoken by the commons and did not care about the grammatical correctness of his sentences. Initially, even his publishers were unappreciative of the beauty of this language; they edited out or modified conversations. Basheer was outraged to find his original writings transcribed into "standardised" Malayalam, devoid of freshness and natural flow, and he forced them to publish the original one instead of the edited one. Basheer's brother Abdul Khader was a Malayalam teacher. Once while reading one of the stories, he asked Basheer, "where are aakhyas and aakhyathas (elements of Malayalam grammar) in this ? ". Basheer shouted at him saying that "I am writing in normal Malayalam, how people speak. And you don't try to find your stupid 'aakhya and aakhyaada' in this!". This points out to the writing style of Basheer, without taking care of any grammar, but only in his own village language. Though he made funny remarks regarding his lack of knowledge in Malayalam, he had a very thorough knowledge of it. Basheer's contempt for grammatical correctness is exemplified by his statement Ninte Lodukkoos Aakhyaadam! ("Your 'silly stupid' grammar!") to his brother, who sermonises him about the importance of grammar (Pathummayude Aadu).
Тақырыптар
Баширдің ойдан шығарылған кейіпкерлері көбінесе маргиналды жандар – құмар ойыншылар, ұрылар, қалтақшылар және жындар, олар оның шығармаларында қарапайым және таза кейіпте бейнеленген. Башир өзінің шығармаларына батыс әдебиетінің ықпалы туралы былай деп жазды: "Батыс немесе шығыс әдебиетінің ешқайсысы да маған әсер еткен жоқ деп сеніммен айта аламын, себебі жазуды бастағанда мен әдебиет туралы түсінікке ие емес едім. Қазір де жағдай көп өзгерген жоқ. Біраз жазғаннан кейін ғана батыс әдебиетімен танысуға мүмкіндік алдым. Мен қолға түскеннің бәрін оқыдым – Сомерсет Моэм, Штайнбек, Мопассан, Флобер, Роман Роллан, Горький, Чехов, Хемингуэй, Перл С. Бак, Шекспир, Галсуорти, Шоу. Шындығында, мен бір-екі кітап сату орынды ұйымдастырдым, осылайша оқуға көбірек кітап ала алдым. Бірақ мен бұл кітаптарды көбінесе олардың шеберлігін үйрену үшін оқыдым. Менде жазуға жеткілікті өмірлік тәжірибе бар еді! Менде қазір де бар! Маған кімнің әсер еткенін анықтай алмаймын. Мүмкін Роман Роллан мен Штайнбек, бірақ тіпті олардың да ықпалы көп емес".
Basheer's fictional characters were mostly marginalised people like gamblers, thieves, pickpockets and prostitutes, and they appeared in his works, naive and pure. About the influence of Western literature in his works, Basheer once wrote: "I can readily say that I have not been influenced by any literature, Western or Eastern, for, when I started writing I had no idea of literature. Even now it is not much different. It is only after I had written quite a bit, that I had opportunities to contact Western literature. I read all that I could get hold of—Somerset Maugham, Steinbeck, Maupassant, Flaubert, Romain Rolland, Gorky, Chekhov, Hemingway, Pearl S. Buck, Shakespeare, Galsworthy, Shaw In fact, I organised one or two bookstalls so that I could get more books to read. But I read these books mainly to know their craft. I myself had plenty of experience to write about! I have even now! I am unable to ascertain who has influenced me. Perhaps Romain Rolland and Steinbeck—but even they, not much."
Басқалар
# Аты ағылшын тілінде аударған Басылған жылы Жазбалар1 Дхармараджям 1938 Эсселер2 Катхабеджам Оқиғаның тұқымы 1945 Пьеса3 Нерум Нунайюм Шындық және жалған 1969 Пікірлер мен хаттар4 Ормайюде Аракал Есте сақтау жасушалары 1973 Пікірлер мен естеліктер5 Анурагатинте Динанал Ықылым күндері 1983 Күнделік6 Бхаргави Нилаям Бхаргавидің сарайы 1985 Сценарий; "Нилавеличам" әңгімесінен бейімделген7 М. П. Пол 1991 М. П. Полмен достығы туралы естеліктер8 Шевиёрккука! Ақырғы шақыру! 1992 Жылғы сөз9 Я Илахи! Әй, Құдай! 1997 Әңгімелер, эсселер, хаттар және өлеңдер жинағы; Өлімнен кейін жарық көрген10 Живитам Ору Ануграхам Өмір – нығмет 2000 Әңгімелер, эсселер және пьесалар жинағы; Өлімнен кейін жарық көрген11 Баширинте Катукал Баширдің хаттары 2008 Хаттар; Өлімнен кейін жарық көрген
# Title Translation in English Year of Publishing Notes1 Dharmarajyam 1938 Essays2 Kathabeejam Story Seed 1945 Play3 Nerum Nunayum Truth and Lie 1969 Commentary and letters4 Ormayude Arakal The Cells of Memory 1973 Commentary and memoirs5Anuragathinte Dinangal The Days of Desire 1983 Diary6Bhargavi Nilayam Bhargavi's Mansion 1985 Screenplay; adapted from the short story "Neelavelicham"7 M. P. Paul 1991 Reminiscences of his friendship with M. P. Paul8 Cheviyorkkuka! Anthimakahalam Hark! The Final Clarion call!! 1992 Speech9 Yaa Ilaahi! Oh God! 1997 Collection of stories, essays, letters and poem; Published posthumously10 Jeevitham Oru Anugraham Life is a Blessing 2000 Collection of stories, essays and play; Published posthumously11 Basheerinte Kathukal Basheer's Letters 2008 Letters; Published posthumously