Кіріспе

Хайме Гил де Биедма и Альба (13 қараша 1929 – 8 қаңтар 1990) – испандық Азамат соғысынан кейінгі ақын. Ол 1929 жылғы 13 қарашада Нава-де-ла-Асунсьон қаласында дүниеге келген. Өліміне шамамен он жыл бұрын өлең жазуды тоқтатты. Ол өзі ойлап тапқан кейіпкер – ақын Хайме Гил де Биедманың, сол есімді сыйлы буржуазиялық кәсіпкерден өзгеше, айтар сөзі қалмағанын және әдеби ортада ақын рөлін ойнауды жалғастырудан бас тартқанын мәлімдеді. Ол 1990 жылғы 8 қаңтарда ЖИТС салдарынан туған аурулардың күшеюінен қайтыс болды.

Ағылшын ықпалы

Оқырмандары арасында ол қазіргі түбектік әдебиет саласындағы ең толыққанды англофилдердің бірі саналады. Бұл англофилияны Т.С. Элиоттың "Төрт квартет" атты шығармасын алғаш оқығанда сезімдері тудырған. Ол сондай-ақ, жоғары әлеуметтік статусы бар жас испандыққа лайық франкофил де болды, өйткені испан қоғамы 20 ғасырдың басына дейін "француздануға" бейімділігімен әйгілі болған. Бұл жағдай Гил де Биедма және Луис Сернуда сияқты ақындардың ықпалымен өзгерді. Оның ағылшын-американдық мәдениетке өмір бойы адалдығы мен сіңірілуі 1953 жылы Оксфордта оқығанда нығайды, онда ол Т.С. Элиотты (В.Х. Ауден және Стивен Спендермен бірге) алғаш рет ағылшын тілінде оқыды, осылайша ағылшын-американдық ақынның туындыларына өмір бойы құмарлық танытты. Сонымен қатар, Маниланың көптеген ағылшын тілді орталарында өткізген ұзақ уақыты оның англофилдік әдеби сезімталдығына да үлес қосты және ол көптеген жағдайларда Англияны өзінің "екінші өтаны" деп жариялап, өзін "көп жағдайда англосаксон әдеби дәстүрінің өнімі" деп айтты. Дегенмен, ол испан және француз дәстүрлерімен де саналы байланыс орнатқан.

50-ші жылдар ұрпағы

Поэтикалық тұрғыдан алғанда, Гил де Бидма "50-ші жылдар ұрпағы" деп аталатын ақындар тобына жатады, бұл Азаматтық соғыстан кейін дамыған әлеуметтік реализмнен туындаған ақындарды білдіретін шартты термин. Соғыстан кейінгі бұрынғы ақындар көбінесе әлеуметтік мәселелерге ден қойып, поэзияның өзіне мән бермесе, "50-ші жылдар ұрпағының" өкілдері – Гил де Бидма, Анхель Гонсалес, Хосе Анхель Валенте және Франсиско Бринес сияқты ақындар демократия мен сыныптық күрес туралы ойлармен бірге, өз туындыларының әдеби ерекшеліктерін де ескереді. Олар Испанияға, ішінара Сернуданың соңғы жылдардағы ықпалы арқасында, Лангбаум "тәжірибе поэзиясы" деп атаған, 1980-ші жылдардан бастап Испаниядағы басты поэзиялық бағытты әкелді. 1950-1970 жылдар аралығындағы шығармаларында олар жеке ойлар арқылы өмірлік тәжірибелерін қайта жаңартуға тырысты.

Ортақ тақырыптар

Алғашқы өлеңдерінде ол испан диктатурасын қатаң сынады, алғашқы маңызды туындысын "Саяхаттас" деп атады – бұл коммунистерге көңіл білдіретін троцкишіл тіркес. Гил де Биедма әуесқойлыққа және өкінішсіз әлеуметтік өміріне белгілі болды, сондай-ақ бірнеше танымал өлеңдерінде қоғамдық және жеке тұлға арасындағы қақтығысты қарастырды, олардың ең танымалдары – "Хайме Гил де Биедмаға қарсы" немесе "Хайме Гил де Биедманың өлімінен кейін". Франсиско Бринеспен бірге ол поэзиядағы гомоэротикалық тақырыптарды қайта жандандыруға мұрын қойды, бұл, әдетте, эмигрант Луис Сернудадан алған шабыттың нәтижесі болды.

Гомосексуализм

Өте консервативті ортада гомосексуал болғандықтан Хайме Гил де Биедма өмірінің көп бөлігінде екі қырлы өмір сүруге мәжбүр болды, соның салдарынан түрлі уақытта кемсітуге және тіпті шантажға ұшырады. Ол сол кездегі заңсыз Испания Коммунистік партиясына қабылданудан бас тартылған, себебі Франконың диктатурасы оның сексуалдық бағытын коммунист екені белгілі болған жағдайда оны қорқыту үшін пайдалануы мүмкін еді. Франконың Испаниясында өмір сүрген, консервативті отбасында тәрбиеленген және Compañía General de Tabacos de Filipinas компаниясында маңызды лауазымды иеленген Гил де Биедма екі жақты ойын ойнады: отбасы мен жұрт алдында ол сыпайы және беделді басшы болды, ал жақын достары мен әріптестерінің арасында ашық гомосексуал, тапқыр және өткір тілді адам ретінде танылды. Көп жағынан оның поэзиясы осы екіжақтылықтың көрінісі болды, себебі ол махаббат, сексуалдық қатынас және романтиканың күнделікті тақырыптарына тікелей тоқталса да, сүйген адамның жынысы ешқашан ашылмайды. Гил де Биедманың поэзиясын "гомосексуалдық поэзия" деп атау – қате пікір. Өмірінің соңына дейін ол поэзиясындағы махаббат талдауын бейтарап ұстауға бекінді: 1980-ші жылдардың аяғында бір журналист Гил де Биедмаға оның поэзиясын гомосексуалдық әдебиет тұрғысынан талдап жатқанын хабарлады. Бұл туралы естіген Гил де Биедма қатты мазаланып, журналист жоспарын іске асырмауы үшін бар күшін салды.

Жеке өмір

Гил де Биедманың қызы – либералды-консервативті саясатшы Эсперанса Агирре Гил де Биедма, Мадрид автономиялық қауымдастығының бұрынғы президенті және Испанияның ең ірі либералды-консервативті партиясы Partido Popular-дың маңызды саясаткерлерінің бірі.

Biedma-ның сын зерттеулері

Андреас Доршель, "Мен – өлеңмін. Анықтама: Лирик Хайме Гил де Биедма", Süddeutsche Zeitung № 158 (2001 жылғы 12 шілде), 16-бет (неміс тілінде).
Кароль Виньяльс, Хайме Гил де Биедма: өте күшті тіршілікке толы поэзия, Париж: L'Harmattan 2009. (француз тілінде)