Кіріспе

Ресейдің Калининград облысындағы қала

Тарих

Пётр Дусбургтік 1254 жылы алғаш рет тіркелген Тапиоу деп аталатын елді мекен туралы және 1265 жылы салынған көрші Сургурби бекінісі туралы жазды. Ежелгі прус тіліндегі атаулар "жылы" дегенді білдіретін "тапе", "теплю", "топлю", "тапи" және "таудың айналасында" дегенді білдіретін "суар гарбис" сөздерімен байланысты. XIII ғасырдағы Пруссиялық крест жорығы кезінде бұл аймақты Тевтон рыцарлары жаулап алды. Самланды надрувтер мен скальвтерден қорғау үшін крестоносцы 1283-1290 жылдары Дейме мен Прегель өзендерінің арасында ағаш қамал салған. Бұл 1351 жылы Тапиау қамалымен алмастырылды. Неміс крест жорықтарының бұл елді мекенін біртіндеп Тапиу деп атады. 1385 жылы Тапиауда Литваның кейінгі Ұлы князі Витаутас шомылдыру рәсімінен өтті. 1454 жылы Тевтонға қарсы Пруссия Конфедерациясының өтініші бойынша Польша королі Казимир IV Ягеллон аймақты және қаланы Польша Корольдігіне қосып, Он үш жылдық соғыс басталды. 1466 жылы Тевтондық рыцарьлар жеңілгеннен кейін қала Польшаның құрамына еніп, Тевтондық рыцарьлар иелігінде болды. Ұлы ұстаздың ордасы Малборктан Кенигсбергке ауыстырылғаннан кейін, Тапиау 1469 жылдан 1722 жылға дейін орденнің мұрағаты мен кітапханасының орны болды. 1525 жылы Тапиау Польшаның вассалы болған Пруссия герцогтігінің құрамына кірді. Тапиау қамалы көбінесе Пруссия герцогтарының екінші резиденциясы ретінде пайдаланылды; Пруссияның Альберт 1568 жылы сол жерде қайтыс болды. Ол 1701 жылы Пруссия Корольдігінің құрамына кірді, 1722 жылы Пруссия королі Фредерик Вильгельм I қала мәртебесін алды. Ол 1773 жылы жаңа құрылған Шығыс Пруссияның Пруссия провинциясының бөлігі болды және Вехлау округінде (1818-1945 жж.) басқарылды. Тапиау 1871 жылы Германияның бірігуі кезінде Германия империясының құрамына кірді. 1939 жылы тамызда немістер Квидзин қаласындағы поляк гимназиясының директоры, мұғалімдері, басқа қызметкерлері мен 162 оқушысын тұтқындады. Олар бұрынғы психиатриялық ауруханада ұсталды. 1939 жылы қыркүйекте Польшаға неміс шабуыл жасағанда, ол поляк тұтқындары үшін әскери лагерьге айналдырылды, ал поляк мұғалімдері мен жастары басқа жаққа айдалды. Қалада әйелдер үшін нацистік түрме жұмыс істеді. Солтүстік Шығыс Пруссиядағы басқа қалалардан айырмашылығы, Тапиау Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көп жағдайда зақымдалмаған. Соғыс аяқталғаннан кейін 1945 жылы оны Кеңес Одағы аннексиялады және 1946 жылы Гвардейск ("күзет қалашығы") деп атады. Қаланың 9 мыңнан астам неміс халқы соғыста қашып кетті немесе қаза тапты, ал соғыстан кейін қалғандар қуылды және біртіндеп кеңес тұрғындарымен алмастырылды.

Әкімшілік және муниципалдық мәртебе

Әкімшілік бөліністер шеңберінде Гвардейск Гвардейский ауданының әкімшілік орталығы болып табылады. Әкімшілік бөлініс ретінде ол бір ауылдық жермен (Пригородное елді мекені) бірге Гвардейский ауданына Гвардейск ауданының маңызы бар қала ретінде енгізілген. Муниципалдық бөлімшелер шеңберінде 2014 жылдың 11 маусымынан бастап Гвардейск аудандық маңызы бар қаланың және Гвардейский ауданының төрт ауылдық округінің аумақтары Гвардейский қалалық округі болып құрылды. Бұған дейін аудандық маңызы бар қала Гвардейский муниципалды округінің құрамына Гвардейское қалалық елді мекені ретінде енгізілген болатын.

Көрікті жерлер

Гвардейсктің көрнекті жерлеріне 1502 жылғы шіркеу және 1879 жылы жетімдер үйіне қайта құрылған Тапиау қамалы кіреді. Ол 1945 жылдан бері түрме ретінде пайдаланылып келеді.

Адамдар

Тапиаудың ең танымал тұрғыны - неміс импрессионист суретшісі Ловис Коринт (1858-1925), ол 1910 жылы қаладағы шіркеудің құрбандық үстеліне Голгата картинасын сыйлады; Сурет Екінші дүниежүзілік соғыстың аяғына таман жоғалып кетті. Гвардейск қаласында әлі күнге дейін Коринфтің туған үйі тұр. Қаламен байланысты басқа да елеулі адамдар арасында Тапиауда қайтыс болған Пруссия герцогы Альберт (1490-1568) бар.