Кіріспе

Филиппиндік бизнес отбасы

Зобель де Аяла әулеті – испан және неміс тегінен тарайтын, Филиппиннің белгілі әулеті. Олар «Аяла и Компанияны» (қазіргі «Аяла корпорациясы») құрған және «Премио Зобель» әдеби сыйлығының демеушілері болды. Әулет тікелей Жакобо Зобель и Зангронис (1842–1896) және Тринидад де Аяла (1856–1918) ұрпақтарынан тараған. «Аяла и Компания» (1876 жылы құрылған) өзінің тарихын 1834 жылы Доминго Роксас (1792–1843) және Антонио де Аяла (1803–1876) арасында құрылған «Casa Róxas» бизнес серіктестігімен байланыстырады.

Жакобо Зобель (1842-1896)

Жакобо Зобель и Зангронис – Якоб Хинш Зобель мен Ана Мария Зангронистің ұлы (Испанияның Наварра аймағындағы ескі әулеттен шыққан Манила Корольдік Аудиенциясының судьясының қызы). Ол 1842 жылдың 12 қазанында дүниеге келді және Филиппинде туған алғашқы Зобель болды. Оның әкесі Йоханнес Андреас Зобель 1832 жылы әйелі Корнелия Хинш пен ұлы Якобпен бірге Германияның Гамбург қаласынан Филиппинге келді. Йоханнес Андреас Зобель неміс фармацевттерінің тамыры терең әулетінен шыққан және 1834 жылы Интрамуростағы Реал көшесіндегі 28 номерде «Ботика Зобель» дәріханасын ашты. Зобель бастауыш білім алу үшін 1848-1859 жылдары Германияның Гамбург қаласына жіберілді, ал жоғары білімін Мадрид Орталық университетінде жалғастырды. Дәл сол жерде ол медицина, химия және археологияға өмір бойы бойын берді. Осының нәтижесінде ол он бір тілді меңгерді. Мадридтен келген жас нумизматист Дон Антонио Дельгадомен (1805-1879) достық қарым-қатынас орнатты, ол оның ежелгі монеталар туралы білімін жетілдірді. Өзінің коллекция жинау хоббиі туралы көбірек білу үшін ол Еуропаның бірнеше мұражайларына сапар шекті және «Memoria Sobre Las Monedas Libiofenicias o Teudetanas» атты классикалық монографиясын жариялады, ол бүгінге дейін Испания университеттерінде басылып, қолданылуда. Ол 1864 жылы университетті бітіріп, Манилаға оралып, «Botica Zóbel» дәріханасын басқарды. Либералдық рухта тәрбиеленген Зобель генерал-губернатор Карлос де ла Торренің оны Манила қалалық кеңесінің және «Sociedad Económica de los Amigos del País» қоғамының мүшесі етіп тағайындауын қуана қарсы алды. Өкілеттігі кезінде Зобель көптеген либералдық реформаларды енгізді: мемлекеттік мектептер, алғашқы ағаш отырғызу шаралары және испан кортестерінде өкілдік алу үшін үгіт жүргізді. Сонымен қатар, ол өкілеттігі кезінде алғашқы қоғамдық оқу залы мен кітапхананы ашты. Көптеген либералдық идеяларының арқасында Зобель 1872 жылғы Кавите көтерілісінен кейін күдік тудырды. 1874 жылдың 22 қыркүйегінде ол бірнеше айға Форт-Сантьягода бас көтеру айыбымен қамауға алынды. Ол сонымен қатар қару-жарақ және революциялық жарнамалар ұстағаны үшін де айыпталды. Бисмарк князі Испания үкіметінен оны босатуды өтінді. 1875 жылдың ақпанында Манила Корольдік Аудиенциясы дәлелдердің жетіспеуіне байланысты оны ақтады. Зобель 1875 жылдың 5 ақпанында Тринидад де Аялаға (1856-1918) үйленді. Жұбайлар Жапонияға, Сан-Францискоға, 1876 жылғы Әлемдік көрмеге және балаларының дүниеге келген Еуропаға шапшаң саяхат жасады. Жакобо Еуропадағы көлік жүйелерін зерттеуге шешім қабылдағаннан кейін, жұбайлар қысқа мерзімге Испанияда тұруға бекінді. Ол нумизматикалық зерттеулерін жаңартты және 1878 жылы «Estudio Histórico de la Moneda Antigua Española Desde Su Origen Hasta El Imperio Romano» атты маңызды еңбегін жариялады. 1880 жылдың шамасында жұбайлар Манилаға оралды. Ол Париждегі «Eiffel et Cie.» компаниясының өкілі болды және Манила қаласындағы Аяла көпірін салды. «Ayala y Compañia» (Casa Róxas мүдделерінің мұрагері) 1876 жылы құрылды және Зобель 1891 жылға дейін оның серіктестерінің бірі болды. 1882 жылдың 25 мамырында Испания королі оны «Consejo de Administración» мүшесі етіп тағайындады. Ол сондай-ақ «Sociedad Económica de los Amigos del País» қоғамының мүшесі, «Banco Español Filipino» кеңесшісі және «Cámara de Comercio de Manila» хатшысы болды. Ол 1865 жылдан 1896 жылға дейін беделді «Real Academia de la Historia» академиясының мүшесі болды. Ол көптеген наградалар алды, оның ішінде 1880 жылы «Gran Cruz de la Real Orden Americana de Isabel la Catolica», «Caballero de la Orden de Carlos III» ордендері және Швеция мен Норвегияның «Солтүстік жұлдызы» орденінің кавалер-командору. 1885 жылдың желтоқсанында Зобель Манила қаласындағы алғашқы трамвай жүйесін – Манила-Тондо желісін құрды, ол Малабонға дейін созылды және бумен жұмыс істеді. Оның капиталистік серіктесі – испан банкирі Дон Адольфо Байо, ал жергілікті серіктесі – сол кездегі ең бай филиппиндіктердің бірі Дон Гонсало Туасон болды. Ақырында ол Манила және оның маңында (Малате, Сампалоктан Тондоға дейін) тағы төрт ірі трамвай желісін құрды, олар жылқылармен тартылды. Зобель 1896 жылдың 7 қазанында Филиппин революциясын қолдады деген күдікпен қайтыс болды.

Тринидад де Аяла (1856-1918)

Тринидад де Айала – Антонио де Айала мен Маргарита Роксастың (Доминго Роксас и Уретаның үлкен баласы) кіші қызы болған. Ол күйеуінің либералдық идеяларын жақтап, осындай қасиетті анасынан мұра еткен. Ол өнерге қызығушылық танытып, ән салуды ұнататын. La Ilustración Filipina журналы 1892 жылғы 28 наурызда оның сол дәуірдегі басқа сопранолармен бірге Малакананг сарайында ән салуға шақырылғанын жариялады. 1898 жылы күйеуі қайтыс болғаннан кейін, және Педро Пабло Роксас (1847–1913) қайнағасы Парижге (Францияға) кеткен кезде, Айала күйеуінің трамвай және дәріхана бизнесін, сондай-ақ Ayala y Compañia компаниясының әртүрлі активтерін сатты. Ол ерекше білімділігін көрсетіп, капиталды қонақүйлер мен саудадағы құнды қағаздарға қайта бағыттап, олар Филиппин-Америка соғысы мен Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін дамыды. Ол отбасының Banco Español Filipino-дегі үлесін арттырып, The Hong Kong & Shanghai Banking Company Ltd. акцияларын сатып алып, Гонконгтағы жылжымайтын мүлікке инвестиция жасады. Оның басшылығымен Banco Español Filipino филиалдық желісін кеңейтіп, Илоило қаласында кеңсе ашты. Ол Маниланың алғашқы коммуналдық су жүйесін, Кариэдо су таратқышының құрылысын қаржылады. 1898 жылы ол Ayala y Compañía компаниясын алғашқы жылжымайтын мүлік жобасына бастап әкелді. 1912 жылы қайнағасы Педро Пабло Роксас қайтыс болғаннан кейін, ол Ayala y Compañia компаниясындағы оның үлесін өзіне алды. 1914 жылы ол Хасиенда Сан-Педро-де-Макатиді немерелеріне – Жакобо Зобель, Альфонсо Зобель және Мерседес Зобельге (оның ұлы Энрике мен оның бірінші әйелі Консуэлоның балалары) сыйға берді. Ол 1918 жылы 62 жасында дүние салды.

Ұрпақтар

Жакобо Зобель мен Тринидад де Аяланың бес баласы болды: Фернандо Антонио А. Зобель (1876–1949); егіздер Энрике (1877–1943) және Альфонсо (1877–1882); Маргарита (1881–1963); және Глория – олар Зобель де Аяла әулетінің бірінші буыны болды. Балаларының арасында Фернандо Антонио мен Энрике «Ayala y Compañía» компаниясын басқарды. Энрике қайтыс болғаннан кейін, 1943 жылы оның ұрпақтары «Ayala y Compañía» компаниясын мұраға алды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталған соң, отбасының ырысы «Hacienda San Pedro de Macati» дамуымен арта түсті. 1968 жылы «Ayala y Compañía» серіктестіктен корпорацияға айналып, «Ayala Corporation» болып өзгерді.

Сан-Мигель корпорациясы

Иниго У. Зобель – Top Frontier Investment Holdings, Inc. компаниясының басым акционері және төрағасы, ол San Miguel Corporation компаниясының ең ірі және бақылаушы акционері болып табылады.

Мемлекеттік қызмет

1929 жылы Энрике Зобель де Аяла Филиппинде испан тілінде жазылған ең үздік туындыларды марапаттау үшін Premio Zóbel сыйлығын орнатып, құрды. Аяла қоры (бұрынғы Filipinas қоры) адамдардың өнімді, шығармашылық, тәуелсіз және филиппиндік екендігімен мақтан тұтатын қоғамдарды қалыптастыруды көздейді. Консуэло қоры Консуэло Зобель Алгер құрды. Ол Гавайи және Филиппинде балаларға, әйелдерге және отбасыларға қатысты зорлық-зомбылықтың, қанаушылықтың және күтімсіздіктің алдын алуға және оларды емдеуге бағытталған бағдарламаларды іске асырып, қолдайды.

Мұра мен құрмет

Де Ла Саль Сантьяго Зобель мектебі Энрике Ж. Зобель мен Росио Уркихоның үлкен ұлы Жакобо Сантьяго "Санти" Зобельдің (1954–1965) есімімен аталды. "Хайме Зобель де Аяла және отбасы" – "Форбс" журналының "Әлемдегі ең бай отбасылар" тізіміне енген үш филиппин отбасының бірі. 2007 жылғы Гарвард түлектерінің жетістіктері сыйлығы Аяла корпорациясының төрағасы Хайме Аугусто Зобель де Аялаға бизнестегі көрнекті басшылығы үшін табысталды. Бұл Гарвард бизнес мектебінің ең жоғары наградасы. Ол бұл награданы алған алғашқы филиппин және ең жас түлек болды. Хайме Зобель де Аяла 2009 жылдың 24 желтоқсанында Филиппиннің Құрмет Легионының Ұлы Командор орденімен марапатталды. Хайме Аугусто Зобель де Аяла II және Фернандо Зобель де Аяла 2010 жылдың 29 маусымында Филиппиннің Құрмет Легионының Ұлы Командор орденімен марапатталды.