Кіріспе
Дэвид Дрейктің тарихи ғылыми-фантастикалық романы - Birds of Prey - 1984 жылы алғаш рет жарияланған ғылыми-фантастика / фэнтези авторы Дэвид Дрейктің романы. Бұл III ғасырдың екінші жартысында Рим империясының соңғы кезеңінде болған тарихи роман ретінде сипатталады. Бұл оқиғаның ғылыми фантастикалық тұсы бар, ол алғашқы беттен бастап уақыт ауысуы туралы нұсқамалармен басталады және оқырманға - және кейіпкерге - сахна артында не болып жатқанын баяу ашады. Тарих өте жанды стильмен баяндалған, ол кинематографияға тән.
Birds of Prey is a novel by science fiction / fantasy author David Drake, first published in 1984. It is related as a historical novel set in the Late Roman Empire, in the second half of the Third Century. There is a science fictional twist to the story, starting with hints of a time warp on the very first page and slowly revealing to the reader—and the protagonist—what is really going on behind the scenes. The story is told in a very vivid style, suggestive of cinematography.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Роман Империяның өмірінде барлау қызметіне айналған Империялық істер бюросының орта жастағы оператившісі Аулус Переннийдің өміріндегі бір оқиғаға байланысты. Оған өзінің қорғауындағы Гай, ойланбай әрекет етуге бейім, жас ат әскерінің офицері және Кальвус есімді биік, арық, ақылсыз, өте күшті, ақылсыз адам ілеседі. (Әңгіме Гайдың Аулус ұлы екенін айтады, бірақ бұл туралы нақты ештеңе айтпайды.) Әңгіменің басында Аулустың ақылшысы, Император істерінің бюросының басшысы оны Римге шақырып алды. Бұл мәселе оны Пальмирадағы құпия операциядан шығаруға жеткілікті болды. (Бұл көрініс Джеймс Бондты жаңа тапсырмаға өз шебері шақырған кездегідей). Императордың тікелей тапсырмасы бойынша Бюроға Калвусқа кез келген қолдау көрсетуді тапсырды, ал Калвус Бюроның ең жақсы агенті Аулусты шақырып, оның қызметін ғана сұрады. Бюроның өкілеттігін пайдаланып, Аулус құрғақ доктан шыққан ежелгі либурндықты Киликияға сапарға дайындауға бұйрық береді. Жолда олар қарақшылар мен басқа да топтармен қоршалады; Сапардың тарихы кітаптың көп бөлігін алады. (Қорқындармен теңіз шайқасында римдіктер Римдегі билік теңізшілерінің жеткілікті контингентін қамтамасыз ете алмағанынан үмітсіз жағдайға тап болды; қатал готикалық және герулиялық шабуылшылармен тұтқындалды; оқшауланған христиан қауымының көрсеткен жылы қонақжайлығы қаһарлы қанқұмар, фанатик сектаны жасырады; алыстағы өткеннен жер аударылған алып, жыртқыш Аллозавр ауылды шатастырып жатыр.) Кальвус еркек деп саналғанмен, шын мәнінде, алыс болашақтан оралған әйел, ол ғажайып ғарышкерлердің тұқым бақшасын немесе "көкше бөлмесін" жою үшін жіберілді. Қауіпсіздік шарасы ретінде, алты бауырлас, оның ішінде Калвус, арнайы бірге миссияға жіберіледі. (Кітапта болашақ адамзаттың бізден біршама өзгеше болып дамығаны және жұмысшы құмырсқалар мен араларға ұқсас алты құнарсыз әйелдің тек осы нақты тапсырмаға дайындалуы ғана ерекше екендігі айтылады; әлеуметтік жәндіктерге қарсы экзистенциалдық күрес жүргізе отырып, болашақ адамзат осы жауларға еліктеуге мәжбүр болды деген болжам бар.) Кальвус - өткендегі дұрыс уақытта келген бауырластардың біреуі; Аулдың кезінде динозаврлар мен семсер тісті мысықтар сияқты жойылған тіршілік иелерінің бар болуы басқа бауырластардың алыс өткенге қасақана ауыстырылуының жанама әсері екендігі туралы айқын белгілер бар. Уақытпен саяхаттау технологиясы Калвусқа қару-жарақ пен басқа да құрылғыларды алып жүруге мүмкіндік бермеді, сондықтан ол өзі қару ретінде қызмет етеді. Ол өзінен басқа адамдардың ойларына әсер ету мүмкіндігі шектеулі, ол императорды Бюроның ынтымақтастығына бұйрық беруіне итермеледі және әңгіменің соңында ол балабақшаны ядролық немесе термиялық бомба ретінде өзін-өзі жою арқылы жояды. Осы уақытқа дейін ол Аулуспен қарым-қатынас жасап, әпке-қарындастарынан бөлініп, өзінің адамгершілігін қарапайым адамдар сияқты сезінуді үйреніп алады.
Calvus, though taken for a male, is actually a female (of sorts) sent back from the far distant future to destroy the seed creche or "brood chamber" of monstrous aliens—intelligent social insects—who, by her time, have multiplied into billions, emerged from their underground creches, and are in the process of destroying the human race. As a desperate measure a set of six mutually telepathic sisters, including Calvus, are specially bred to be sent on the mission together. (The book hints that the future human race has evolved to be somewhat different from ourselves, and that the six sterile sisters—akin to worker ants or bees—are uncommon only in their preparation for this particular mission; there is a suggestion that, waging an existential struggle against social insects, future humanity was driven to emulate these enemies )
Calvus is the only one of the siblings to arrive at the proper time in the past; there are strong hints that the presence of a handful of extinct creatures such as dinosaurs and sabre toothed cats in Aulus' time are a side effect of the unintentional displacement of the other siblings into the far distant past. The time travel technology did not allow Calvus to take any weapons or other gadgets along, so she herself serves as the weapon. She has a limited ability to influence the thoughts of humans other than her sisters—which is how she induced the emperor to issue orders for the Bureau's cooperation—and at the end of the story she destroys the creche by self destructing as a nuclear or thermal bomb. Before then, through her association with Aulus and separation from her sisters, she learns to experience her humanity almost in the way ordinary humans do.
Негізгі тақырыптар
Кітап белгілі бір дәрежеде әлеуметтік тәртіп, клиенттермен қарым-қатынас, гендерлік рөлдер және уақыт саяхаттары тақырыптарын зерттейді, бірақ көбінесе философиялық ойлануға арналған құрал емес, іс-әрекет пен оқиға туралы әңгіме. Бұл оқиға Рим империясының Үшінші ғасырдағы дағдарысының ортасында орын алады. Империя өте нашар жағдайда: императорлар бірін-бірі тез алмастырады, әдетте азаматтық соғыс немесе төңкеріс арқылы; қазіргі император Галлиен тек Италияда және Солтүстік Африканың кейбір жерлерінде ғана тиімді билікке ие; батыста бәсекелес император Постум Галлияны басқарады, ал шығыста Пальмира тиімді тәуелсіз билікке айналды және Император аумағына қол сұғады; қалалық халық жиі тәртіпсіздікке ұшырайды; Император шекаралары бұзылады, германдық варварлар құрлық арқылы және Жерорта теңізінің суларына шабуыл жасайды. Кітаптың барлық кезеңінде басты кейіпкер Аулус Перенний империяның жойылып кетеді деген болжаммен әрекет етеді. Ол тіпті оның жағымсыз жақтарын көрген болса да, осы жойылған империяға толығымен және толығымен берілген. Бұл жағынан ол Пол Андерсонның Доминик Фландриге ұқсас (оның қызметі Рим империясына бейімделген ғарыш империясына қызмет етеді). Рим тарихының негіздерін білетіндер шын мәнінде бұл империяның аяқталуынан алыс екенін біледі. Осыдан кейін екі онжылдықта Диоклетиан империяны нығайтады, доминат кезеңін бастайды және империяға тағы екі ғасыр өмір береді (және оның шығыс бөлігіне әлдеқайда ұзақ). Алайда, кітапта құпия тарихтың біраз бөлігі бар: Рим империясы шын мәнінде құлдырау алдында тұрды, үшінші ғасырда құлау алдында тұрды; бұл алыс болашақтан келген саяхатшы Кальвус болды, ол империяға тағы бір өмір берді. Ол өзінің ақыл-ойының қабілетін пайдаланып, жас Диоклетианға тарихтағы маңызды рөлін атқару үшін қажетті қасиеттерді берді. Шын мәнінде, болашақ император кітаптың сюжетіне әрқашан қатысқан, бірақ басқа атпен, ал алғашқы бетіне Дрейк өткір оқырмандарға оның бір нұсқасын ұсынады. Ол Рим империясы туралы және оның қанша уақытқа созылатыны туралы көп ойланбады, бірақ ол Аулусқа империяның болашағы өте маңызды екенін және оған осындай ынталандыру берілсе, ол жақсырақ күресетінін білген; сонымен қатар, оның жаттығулары мен шарттарына қайшы, ол Аулусқа көп көңіл бөледі және оны бақытты етуге тырысады.
Дін
Аул Перен - Күн құдайының адал табынушысы, оның ғибадаты үшінші ғасырда Рим империясында өркендеді және дағдарыс кездерінде осы құдайға сиынады ("Жиірімді жеңе алмайтын Күн, Жаратушы және Тірші, маған қазір қажет күш бер!"). Ол дәстүрлі грек-рим пантеонының құдайларына сенбейді, бірақ ол Рома құдайыны өзінің қызметіне берілген империяның көрінісі ретінде құрметтейді. Перенний христиан дінін шығыстың басқа да құпия діндерімен бірге қойып, оны қатты қызықтырмайды: "Ақымақтар және олардың құпия діндері, олардың Изидасы мен Аттисі мен Христосы! Бірақ әлемде қауіпсіздікке деген үміт азайып бара жатқанда, үмітті басқа жерден іздеген адамдарды қалай кінәлай алады?". Дегенмен, ол христиандарды, олардың теологиясының негіздерін және олардың әртүрлі топтары мен секталары арасындағы айырмашылықтарды жақсы біледі. Императорлық қоғам туралы мұндай білім оның кәсіби қабілетіне қажет. Оның болашағын білетін Кальвус өзінің ежелгі тарихы - Рим империясының (яғни Византия империясының) бір бөлігі мың жыл бойы христиандық теократия ретінде тұратынын айтқанда, Перенни мұны дәмсіз деп санайды, бірақ әлі де христиан империясын империяға қарағанда артық көреді.