Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Иоганн "Ханс" Нельбок (12 мамыр 1903 – 3 ақпан 1954) – австриялық бұрынғы студент және Мориц Шликтің кісі өлтірушісі, философия мен ғылымдар тобының негізін қалаушы, Веналық шеңір ретінде белгілі. Велс гимназиясын бітіргеннен кейін Нельбок 1925 жылдан бастап Вена университетінде Мориц Шликпен бірге философияны оқыды, Шлик оның докторлық жетекшісі болды. 1931 жылдың 21 наурызында «Эмпиризм және позитивизмдегі логиканың маңызы» тақырыбында докторлық диссертациясын қорғап, философия докторы ғылымын алды. Нельбок екі рет шизоидтық жекелік бұзылысы деген диагнозбен психиатриялық ауруханаға жатқызылды. Ол Шликті өлтірумен қорқытқан. 1936 жылдың 22 маусымында Нельбок Шликті кеудесіне оқтап, Вена университетінің орталық сатыларының бірінде қаза тапты. Венаның қылмыстық істер жөніндегі аймақтық сотының (1937 жылғы 26 мамырдағы) шешімінің негізінде мыналар айтылды:
Johann "Hans" Nelböck (May 12, 1903 – February 3, 1954) was an Austrian former student and murderer of Moritz Schlick, the founder of the group of philosophers and scientists known as the Vienna Circle. After attending the gymnasium in Wels, Nelböck studied philosophy at the University of Vienna from 1925 on with Moritz Schlick, who was his doctoral advisor, and graduated as a Doctor of Philosophy on March 21, 1931, with the doctoral thesis "The Importance of Logic in Empirism and Positivism". Twice Nelböck was sent to a mental hospital with the diagnosis of schizoid personality disorder. He had threatened to kill Schlick. On June 22, 1936, Nelböck shot Schlick in the chest, killing him on one of the central staircases of the University of Vienna. The substantiation of the judgment of the Provincial Court for Criminal Matters of Vienna (dated May 26, 1937) summed up:
Сот Нельбокты толыққанды ес білуге қабілетті деп жариялады, ол қылмысын мойындады, қарсылықсыз ұсталды, бірақ өкінген жоқ. Ол сот процесін өзін және идеологиясын жұртшылыққа таныстыру мүмкіндігі ретінде пайдаланды. Оның қорғанысының маңызды бөлігі – Шликтің антиметафизикалық философиясы оның туған моральдық шектеулерін жойды деген талап болды, бұл ойды австриялық нацистер Вена шеңіріндегі Шликтің еврей байланыстары туралы мәлімдемелерге сүйене отырып, жылдам дамытып, пайдаланды. Оқиғаның басқа нұсқасында Нельбок барлық саяси себептерді жасырып, студент қыз Сильвия Боровичкамен болған қарым-қатынасының сәтсіз аяқталғанын, Шликке деген қызғаныш сезімінен және оны өзінің қарсыласы және қудалаушысы деп ойлаудан туған параноидтық ұғымға ұшырағанын айтты. Нельбок кінәлі деп танылып, сотталды, бірақ бұл оқиға қаладағы ұлтшылдық және еврейге қарсы сезімдердің күшеюіне байланысты бұрмаланған даңққа ие болды. Нельбок пруссиялық шағын дворяндық отбасынан шыққан неміс протестанты болғанымен, баспасөз оны Вена шеңіріндегі наразы еврей айналымының маңызды тұлғасы ретінде сипаттады, ал оның кісі өлтіруі Венаның австрофашистерімен құттықталды. 1937 жылдың 26 мамырында Нельбок он жылға бас бостандығынан айырылды, бірақ 1938 жылы Австрияның нацистік Германияға қосылғаннан кейін екі жыл өткен соң ғана кешірім сұрады. Өтінішінде ол «өзінің әрекетімен және ұлтқа жат және зиянды ілімдерді таратушы еврей ұстазын жою арқылы Ұлттық социализмге қызмет еткенін және осы әрекетінің салдарынан Ұлттық социализм үшін де зардап шеккенін» айтты. Ол сондай-ақ «сол кездегі және оның әрекетімен байланысты болған дүниетанымы қазірдің өзінде ұлттық идеология болып табылатындықтан, оның әрекетінен туындаған әрекеті үшін әлі де кемсітілген жағдайда қалуының қиын екенін» мәлімдеді. Бас прокурор Нельбоктың әрекеті негізінен жеке мүдделермен байланысты екенін анықтағандықтан, ол 1938 жылдың 11 қазанында ғана шартты түрде босатылды. 1938 жылдан бастап Нельбок соғыс кезеңіндегі экономикалық мұнай басқармасының геологиялық бөлімінде жұмыс істеді. 1943 жылы шартты мерзімі аяқталғаннан кейін ол Бас өлшемдер кеңсесінде техникалық қызметкер болып жұмыс істеді. 1951 жылы Нельбок Вена шеңірінің мүшесі Виктор Крафтты сотқа берді, Крафт өзінің «Вена шеңірі» кітабында Нельбокты «параноидты психопат» деп атаған болатын. Крафт соттан тыс келісімге келді.
The court declared Nelböck to be fully compos mentis, he confessed to the act, was detained without any resistance, but was unrepentant. He used the judicial proceedings as a chance to present himself and his ideology in the public. A significant part of his defence was the claim that Schlick's anti metaphysical philosophy had undermined his native moral restraints, a line of thought which Austrian Nazis, asserting Schlick's Jewish connections within the Vienna Circle, quickly developed and exploited. In another version of the events Nelböck covered all political causes up and claimed, that he was motivated by jealousy over his failed attachment to the female student Sylvia Borowicka, leading to a paranoid delusion about Schlick as his rival and persecutor. Nelböck was found guilty and sentenced, but in the event he became a distorted cause célèbre, around which crystallized the growing nationalist and anti Jewish sentiments in the city. Although a German Protestant from minor Prussian nobility, Schlick was subsequently characterized in the press as a pivotal figure in disaffected Jewish circles, and the murder was applauded by Vienna's austrofascists. On May 26, 1937, Nelböck was sentenced to ten years' imprisonment, but only two years later after the annexation of Austria into Nazi Germany in 1938 asked for a pardon. In his application he pointed out "that by his act and the result elimination of a Jewish teacher who propagated doctrines alien and detrimental to the nation he rendered National Socialism a service and also suffered for National Socialism as a consequence of his act. Since the world view, the rightness of which he recognized even then and out of which he committed his act, is now the ruling national ideology, he considers it a hardship if he still has to remain in a disadvantaged position because of an act which sprang from his world view." Because the Senior Public Prosecutor concluded that Nelböck's act was accompanied primarily by personal motives, Nelböck was only released on probation on October 11, 1938. From 1938 on, Nelböck worked in the geological department of the wartime economic oil authority. When the period of probation ended in 1943, he worked as a technical employee in the Main Measurement Office. In 1951, Nelböck sued Victor Kraft, a member of the Vienna Circle, who had called Nelböck a "paranoid psychopath" in his (Kraft's) book Der Wiener Kreis. Kraft agreed to an out of court settlement.
Шығармалары
Логиканың эмпиризм және позитивизмдегі маңызы. Диссертация, Вена, 1930 жыл.
Die Bedeutung der Logik im Empirismus und Positivismus. Dissertation, Vienna 1930.