Кіріспе

Болгариядағы археологиялық орын

Перперикон, сондай-ақ Перперикум – Шығыс Родоп тауларында, қазіргі Болгарияның Карджали қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде, 470 метрлік биіктіктегі тасты төбеде орналасқан ежелгі фракиялық қала. Бұл төбені қасиетті орын деп санайды. Горна крепост ("Жоғарғы бекініс") ауылы төбенің етегінде орналасқан, ал алтынға бай Перперешка өзені жақын жерден ағып өтеді. Перперикон – Балқан аймағындағы ең ірі мегалиттік құрылыстар жиынтығы. Орта ғасырларда Перперикон бекініс қызметін атқарған.

Этимология

Перперикон атауы (Περπερικόν) орта ғасырларға – 11-13 ғасырларға дейін жетеді. Алғашқы Hyperperakion атауы көшірушілер тарапынан Perperakion немесе Perperikon деп қысқартылған. Атаудың шығу тегі мен мағынасы туралы кем дегенде екі теория бар, екеуі де оны алтын кенін өндірумен байланыстырады: қала ортағасырлық грек тілінде жоғары температурада алтын тазарту процесінің атымен, немесе бұл жерге берілген ежелгі атаудың қайта қолданылуы болуы мүмкін, ол атау алтарь отына байланысты сөзден шыққан (көне грек тілі).

Тарих

Бұл аймақтағы адам қызметі б.з.д. 5000 жылға дейін жетеді. Таудағы алғашқы өркениет іздері қола дәуірімен байланысты, ал осы жерде табылған керамика ерте темір дәуіріне жатады, сондай-ақ 2 метрге жуық диаметрі бар, тастан қашалған әсерлі дөңгелек құрбандық алаңы да бар. Перперикон классикалық дәуірде танымал Дионис ғибадатханасының орналасқан жері болған деп саналады. Перперикон – Медокос б.з.д. 424 жылы Ситалкес қайтыс болғаннан кейін өзін Фракия патшасы деп жариялаған, бірақ тақтан түсірілген жер. Болгар археологы Николай Овчаров 2000 жылы Перперикон қазбаларын бастады және ежелгі сәулет кешенінің қалдықтарын ашты. Археологтар таудың төңірегінде 2,8 метрге дейін қалыңдығы бар алып, көп қабатты сарай және қамалдың іздерін тапты. Бұл Рим империясы кезінде салынған. Қамал ішінде ғибадатханалар мен тұрғын үйлер де салынған. Мегалиттік кешен тарих барысында көп рет қирап, қайтадан тұрғызылған. Еуроодақ қаржысымен 2,4 миллион еуроға соққан келушілер орталығы салынып жатыр.

Шіркеу

Болгария археологтары 10 қыркүйек 2005 жылы Тракиялық тау-тастық қасиетті орнының ең биік нүктесінде шіркеу мінберінің қалдықтарын тапты. Бұл Болгарияда табылған алғашқы мінбер деп есептеледі. Мінбер, шамасы, Византия императоры Аркадийдің билік кезінде, б.з. 4 ғасырының соңында немесе 5 ғасырының басында, Родоптар аймағындағы фракиялықтардың христиан дініне өту кезеңінде салынған. Шіркеудің негізі 16,5 метр ұзындығы бар, бір кемелі бар базилика түрінде қаланған, бұл соңғы антикалық христиан шіркеулерінің ең көп таралған түрі. Мінбер өте жақсы сақталған және тасқа ойылған әшекейлермен, оның ішінде қанаттарын жайып тұрған құбыланмен безендірілген. Онда сонымен қатар грек тілінде бес жазу да бар.

Перперек деп аталатын басқа да жерлер

Антарктикадағы Оңтүстік Шетланд аралдарындағы Ливингстон аралындағы Перперек төбешігі Тракияның қасиетті қаласы Перпериконмен байланысты Перперек елді мекенінің құрметіне аталған.