Кіріспе

Грекияның ең төменгі мемлекеттік деңгейі Грекияның муниципалитеттері (δήμοι) мемлекеттің ұйымдық құрылымындағы ең төменгі мемлекеттік деңгей. 2021 жылға қарай 332 муниципалитет бар, олар 1036 муниципальді бірлікке және 6136 қауымдастыққа бөлінеді. Екінші деңгейдегі мемлекеттік басқаруды 13 әкімшілік аймақ құрайды. Облыстар 74 аймақтық бірліктен тұрады.

Қоғамдық және муниципалитеттер ұйымы

Қоғамдық бірлестіктерді 7-11 адамнан тұратын кеңес (συμβούλιο, symvoúlio) басқарады, оны президент (πρόεδρος κοινότητας, próedros koinótitas) басқарады. Қоғамдық ауданның төрағасының орынбасары (егер қоғамдастық одан әрі бөлінген болса) қоғамдық мүддеге қатысты нақты мәселелер талқыланғанда кеңес отырыстарына қатыса алады. Муниципалитеттерде муниципалдық кеңес (δημοτικό συμβούλιο, dimotikó symvoúlio) және мэр (δήμαρχος, dímarchos) басқаратын муниципалдық консультациялық комитет (δημοτική επιτροπή διαβούλευσης, dimotikí epitropí diavoúlefsis) басқарады. Муниципалитеттің көлеміне байланысты муниципалитеттік кеңестер "муниципальдік департаменттерді" (олардың көбі муниципалитетке қосылған шағын қауымдастықтар) білдіретін 11-ден 41-ге дейінгі кеңес мүшелерінен тұрады. Сонымен қатар, кеңес 2-6 қалалық комитет мүшелерін сайлайды. Біріктіру жағдайында жергілікті ауыл немесе қала кеңестері (коммуналдық кварталдар сияқты) үлкен басқару органына кері байланыс пен идеялар беру үшін әлі де болуы мүмкін. Кеңес мүшелері әр төрт жылда бір рет партиялық жүйе негізінде сайлау арқылы сайланады. Барлық орынның бестен үшеуі көпшілік дауыс жинаған партияға беріледі, ал қалған бестен екісі пропорционалдық негізде дауыс беру үлесіне байланысты басқа партияларға беріледі. Қалалық кеңес қалалық кеңесі комиссияларын екі жылға сайлайды. Мемлекет жергілікті биліктің іс-әрекетіне бақылау жасайды, бірақ муниципалдық және коммуналдық кодексте қоғамдастықтар мен муниципалитеттер өздерінің белгіленген аумақтарын басқаруға заңды бақылау жасайды.

Жергілікті шешім қабылдауға азаматтардың қатысуы

Азаматтардың төрт жылда бір рет өткізілетін сайлаудан басқа шешім қабылдауға тікелей қатысу мүмкіндігі өте аз. Елеулі мәселелерге байланысты ұлттық референдумдар шақырылуы мүмкін, бірақ азаматтар жергілікті референдумдарды талап ете алмайды. Азаматтардың тікелей қатысуы үшін жалғыз мүмкіндік жергілікті муниципалитет аудандық кеңестер құрған немесе қауым президенті халық жиналысын шақырған кезде болады. Алайда, мұндай қоғамдық мүмкіндіктерді ұйымдастыру тек қана қоғамдастық немесе муниципалдық басшылықтың қалауы бойынша жүзеге асырылады.

Жергілікті мемлекеттік қаржы

Кірістер кәдімгі және ерекше көздерден келеді. Кәдімгі кірістер мемлекеттік бюджеттен, мүлік кірістерінен және белгіленген салықтар мен алымдардан алынады. Заң бойынша мемлекет бірінші деңгейдегі үкіметтерді белгіленген формула бойынша қаржыландырады: заңды тұлғалардың табыс салығынан 20%, жол қозғалысы бойынша алымнан 50% және мүлік беру бойынша алымнан 3%. Шағын елді мекендер мен муниципалитеттерге мемлекет басқа шығындарға (мысалы, сумен жабдықтау, жол желілерін күтіп ұстау және климатқа) негізделген қосымша кірістер бөлді. Жергілікті билік органдары кез келген мүлік немесе ресурс төлемдерін осыған байланысты шығындарға бағыттауға міндетті (мысалы, ауыз су төлемдері су жүйесін күтіп ұстау мен жақсартуға жұмсалуы тиіс). Салық салудың немесе айыппұл салудың басқа түрлері (мысалы, паркинг ақысы) қажет деп санаған жағдайда қолданылуы мүмкін. Ерекше кірістер несиелер, мұрагерлік, аукцион, жалға алу және айыппұл сияқты көздерден түседі. Табыс алу тек дәстүрлі қызмет түрлерінен ғана шектелмейді. Жергілікті билік өкілдері де кәсіпкерлік қызметті бастамашылықпен жүзеге асыра алады немесе оған қатыса алады. Жыл сайын жергілікті қоғамдастықтар мен муниципалитеттер өздерінің бюджеттерін күтілетін кірістер мен шығыстар тұрғысынан жасайды. Қаржылық басқару және аудит осы жоспарға негізделеді.

Қоғамдық және муниципалдық үкіметтердің тарихы

1831 жылы тәуелсіз Грекияның бірінші губернаторы Иоаннис Каподистриас Пелопоннесті жеті департаментке, ал аралдарды алтыға әкімшілік жағынан қайта ұйымдастырды. Кейін бұл департаменттер провинцияларға, ал олар өз кезегінде қалалар мен ауылдарға бөлінді. Кейінірек Каподистрийді осы реформаларға қарсы шыққандар өлтіреді. 1952 жылғы Конституцияда (99-бап) муниципалдық және қоғамдық биліктің әкімшілік рөлі нақты көрсетілген. 1975 жылы құрылған Грекия Республикасының Конституциясында 102-бапта бірінші деңгейлі үкімет - бұл қауымдастықтар мен муниципалитеттер деп көрсетілген. 1416 заң жергілікті билік органдарына муниципалдық билікті күшейту үшін 1984 жылы қабылданды. 1986 жылы Конституцияға жергілікті мемлекеттік басқарудың параметрлері мен қарым-қатынастарын белгілейтін 101 және 102-баптар қосылды. 1995 жылы Президент Жарлығы 410 (Муниципаль және коммуналдық кодекс) муниципалитеттер мен қауымдастықтарға қатысты заңнаманы біріктірді. 1997 жылы "Иоанн Каподистриас" деп аталатын 2539 заң бойынша 441 муниципалитет пен 5382 қауымдастық біріктіріліп, 900 муниципалитет пен 133 қауымдастыққа айналды. Жаңадан біріктірілген муниципалитеттер мен қауымдастықтар өз аумақтарын біріктірілген аймақтарға жергілікті билік беру үшін муниципальді немесе коммуналдық департаменттерге бөліп алады. 1998 жылғы 2647 заң бойынша жауапкершілік мемлекет тарапынан жергілікті билік органдарына берілді. 2010 жылы "Каликратис" деп аталатын 3852 заң бойынша 900 муниципалитет пен 133 қауымдастық біріктіріліп, 325 муниципалитетке айналды. Жаңа муниципалитеттер өз аумағын муниципальді немесе жергілікті қоғамдастықтарға бөлуі мүмкін.