Кіріспе

Кроссмилуф (,/k//r//ɒ//s//m//ə/'/l//uː//f/, Crois Mo Liubha,) – Шотландиядағы Глазго қаласының оңтүстік жағында, Полоксилдс, Стратбунго және Шоулендс аудандарының арасында орналасқан аймақ.

Этимология

Атауы, мүмкін, гаэль тіліндегі Crois Mo Liubha, Әулие (Ma)lieu-дің кресінен шыққан. Жергілікті сенімдерге сәйкес, атаудың Шотландия королевасы Мэри Лангсайд шайқасы болған жерге бара жатқан жолындағы орналасқан жерінен шыққандығы айтылады. Бір бақсы патшайымға оның тағдырын айтуға келісіп, оған "алақанына күміс сыйласа" көмектесе алатынын ұсынған болуы мүмкін.

Тарих

Кросмилофтың түпкілікті ауылы Каткарт приходының солтүстік-батыс бұрышында орналасқан және қазіргі Полоксаус жолы мен Лэнгсайд даңғылының (Каткартқа баратын жол) тоғысында қалыптасқан. Кросмилоф 1847 жылы Нил Томсон үлкен нан пісіру фабрикасын ашқан кезде күрт дамыған шағын елді мекен болды. Осы өнеркәсіптік кезеңнің іздері әлі де сақталған. Полоксаус жолындағы Кампхилл Гейт деп аталатын үйлердің артында нан пісіру фабрикасының ғимараты әлі тұр, сондай-ақ бір кезде Александр "Грек" Томсон жобалаған жұмысшылардың коттедждері орналасқан Бейкер көшесі бар. Кросмилофтың басты көшесі Каткарт-плейс болды, ол қазір Лэнгсайд даңғылы мен Минард жолының тоғысы мен Килмарнок жолы мен Мосс-сайд жолының тоғысы арасындағы Полоксаус жолының бөлігіне айналды. Лэнгсайд даңғылының бұрышында 19 ғасырдың басынан бері паб орналасқан: 1912 жылы салынған Корона Бар 1817 жылы құрылғанын мәлімдейді. Кросмилоф Виктория дәуірінің соңына дейін, Минард жолы ашылып, Уэверли бақшасының айналасы салынғанға дейін, негізінен басты көшеден аспады. Жиырма жыл бойы Норхам көшесі мен Франкфорт көшесіндегі үйлер ашық далаға қарады, олардың арасында ежелгі коттедждер орналасқан, Глазго қалалық әкімшілігі Мосс-сайд жолы салынған кезде ашылған жерге Уэверли паркінен бөліп тұрған Waverley Scheme құрылысын жүргізбегенше. 1818 жылы Кросмилоф Каткарт приходындағы ең көп халқы бар ауыл ретінде сипатталды. Жазушы бұрын "көбінесе сарандардың жиналатын орны болғандықтан" ерекшеленсе де, ауылдың енді 500-ге жуық тұрғынының саны артуымен құрметті болғанын хабарлауға қуанды. Бұл пікірлер асығыс болды, өйткені 1820 жылдың қараша айында Кросмилофтағы үйді тонаған қарулы қарақшылардың екеуі Тұз базарындағы түрме алдында дарға асылды. Шабуыл төрт томдық "Британ энциклопедиясының" авторы, доктор Роберт Уотттың үйінде болды, ол өткен жылы тым көп жұмыс істегеннен қайтыс болды. Оның қорқынышқа түскен әйелінің басына тапанша тірелді және алтын жүзіктері жұлып алынды. Ол Кросмилофтан Хачестонтаун қаласындағы үйіне қашып кеткені хабарланды. 1840 жылы пастор Джеймс Смит Каткарт приходы туралы есебін жазғанда, ауыл үшін Вестфилд деген атауды қолданды және отбасылардың санын 124, ал жалпы халықты 587 адам деп атады. Осы кезеңде ауыл тұрғындарының көп бөлігі мақта тоқымашылары болды. Жалғыз жүн тоқымашысы Уильям Эльги болды, оған жеті баласы көмектесті, олардың үшеуі жүн мата тоқыды, ал төртеуі мақтада жұмыс істеді. Екі қарт әйел, муссалин гүлдерін тігуші Мэри Синклер және муссалин домбыраларын тігуші Маргарет Уоттерспун ауылдағы соңғы шебер кестешілер болған шығар. Сонымен қатар бірнеше дүкен иелері, темірші, бірнеше қола құюшылар және қалыптық гравюра жасаушы Уильям Фергюсон болды. 1851 жылы халық саны 939 адамға дейін өсті. Бұл өсім 1847 жылы Нил Томсонның Кампхиллде Кросмилоф нан пісіру фабрикасын құруымен байланысты болды. Келесі жылы Джеймс Мьюрхед өзінің Карт-Форджын Полоксаустағы Тері диірмені ауласындағы бастапқы орнынан Кросмилоф қаласындағы үлкен ғимаратқа көшірді, онда ол теміржол вагондарына арналған осьтерді өндірді. Карт-Фордж Бейкер көшесі мен Полоксаус жолының арасында орналасқан. Ауыл тұрғындарының көпшілігі Полоксаус жолының бойында тұрса да, Титвуд жолы мен Мосс-сайд жолының арасындағы аймақта тағы бір шағын қауым болды. Бұл аймақ Лэнгсайд аңғары деп аталды, онда бірнеше виллалар мен коттедждер, сондай-ақ бірнеше жеміс-жидек бақтары мен балабақшалар орналасқан. Глазго тұрғындары жазғы маусымда таза ауа мен денсаулыққа пайдалы ортаны пайдалану үшін осы жерге келді. 1802 жылдың 25 ақпанындағы Глазго курьерінде жарияланған хабарламада Вестфилд ауылында жазғы үй ретінде жалға алуға арналған екі "таза" жатақхана ұсынылды. Вилла иелерінің арасында Лэнгсайд Вэлли деп аталатын үйді басқарған зейнеткер Жеймс Смелли және бухгалтер және нотариус Уильям Джаффри, сондай-ақ Кампвейл үйінің иесі болды. Спрингхилл үйі Генри Мерфидің резиденциясы болды, ол Бриджгейттегі ломбард және шляпа жасаушы. Кейін үй Спрингхилл академиясына айналды, Уильям Кернс пен Уильям Кристи бірлескен директорлар болды. Арчибальд МакАуслан жергілікті хирург және дәрігер болды, ал қауымда сыртқы офицер, жүгіруші офицер, клерк, салмақ өлшегіш және шкафтар атақтары бар кеден қызметкерлері тобы болды. Хью Макдональд 1851 жылы өзінің бір саяхатында Кросмилофтан өткенде, Кросмилоф пен Стратбунго тоқымашылары, Лэнгсайдтағы төбедегі көршілері сияқты, "тульпан, панси, георгин және басқа да гүл өсірушілерге арналған сүйікті гүлдерді өсірумен" белгілі болды және гүл өсірушілер клубында жиі кездесіп, таңдаулы гүлдерді қарап, оларды жетілдірудің ең жақсы жолдарын талқылады. Осы "гүлге табынушылар" туралы Макдональд былай жазады:
Кейбірлердің ойынша, олар көршілеріне қарағанда диірмен тасына тереңірек көреді. Біз осы айғаққа сенуге батылбыз, бірақ тульпанның немесе георгиннің құпияларын түсіну үшін біз Шотландияның біріккен әуесқойларына қарсы Кросмилоф немесе Стратбунго тоқымашысын қолдаймыз. Приход туралы есебінде пастор сонымен қатар Кампхиллдегі Нил Томсонның демеушілігімен қызмет ететін "ірі және жақсы мектеп" Кросмилоф және аудан тұрғындарына қызмет ететінін түсіндірді, бірақ ол Иствуд приходының шекарасынан кейін орналасқан. Приход шекарасы Суланды ағысымен белгіленген, оның бағыты Скирвинг көшесінің солтүстік жағындағы мектеп ғимаратының артындағы екі ескі қабырғаның қираған қалдықтарының арасында көрініс тапқан, қазір дүкендер ретінде пайдаланылады. Смит мырза бірнеше жыл бұрын мұғалім болмаған кезде, тұрғындар, көбінесе тоқымашылар, өздері басқаратын он екі директордан тұратын білім беру қоғамын құрды, ал пастор төрағалық етіп, ауылдың "ең зиялы" адамдары мұғалімдердің міндетін өзіне алды: мақсат үшін бөлме жалданып, мектеп кешкі сағат 8-ден 10-ға дейін ашылды, онда мұғалімдер екеу-екеу болып, ай сайын кезегімен балаларына тегін оқыту берді. Директорлардың міндеті негізінен мектепке бару және балаларына ұсынылған мүмкіндіктерді қамтамасыз ету үшін салғырт ата-аналарға кеңес беру болды. 1877 жылы Каткарт мектеп кеңесі Стивенсон (қазіргі Динстон) даңғылында Кросмилоф мемлекеттік мектебін салды. Бұл ғимарат кейіннен пәтерлерге айналдырылды. Кросмилофта салынған алғашқы шіркеу Лэнгсайд жолы шіркеуі (кейін Лэнгсайд даңғылы) болды. Ол екі жыл бұрын құрылған Біріккен пресвитериандық қауым үшін 1859 жылы салынды. Бейкер көшесінің бұрышындағы жер Нил Томсонмен сыйға берілді. 1896 жылы сол жерде жаңа шіркеу салынды. Қауым 1963 жылы Шоулендс Ескі шіркеуімен бірікті және Лэнгсайд даңғылындағы ғимараттар Святой Елены католик шіркеуіне айналды. Лэнгсайд залдары Королева паркінің шетінде орналасқан. Бұл ғимарат бастапқыда қала орталығындағы Королева көшесінде орналасқан Джон Гибсонмен жобаланған Глазго банкі болды. 1902-03 жылдары ғимарат қазіргі орнына көшіріліп, қоғамдық залдарға айналдырылды. Полоксаус жолы мен Минард жолы Кросмилоф, Шоулендс және Лэнгсайд үшін сауда ортапасын қамтамасыз етті - 1960 жылдары кооперативпен салынған аймақтың алғашқы супермаркетіне дейін көбінесе шағын дүкендерде.

Мекемелер

Кросмилофты Глазгоның оңтүстік-батыс бағытындағы теміржол станциясы қызмет көрсетеді, Глазго орталық станциясына үнемі қатынайтын пойыздар бар. Көп жылдар бойы аймақтың атына ең анық дәлел теміржолға жақын орналасқан Кроссмилоф мұз айдынының тақтасы болды, бірақ ол 1980-ші жылдары Моррисонс басқаратын, бүгінге дейін ашық супермаркетке айналдырылды. Бұл Шотландиядағы алғашқы жабық мұз айдыны болды. 1970 жылдардың басына дейін киноға барушылардың азайған санына байланысты ол алдымен бинго залына, содан кейін TUSK түнгі клубына және Уэверли шайханасына айналдырылды.