Кіріспе

Азия саясаты мен мәдениетінің XXI ғасырдағы күшті ықпалы. Азия ғасыры – белгілі бір демографиялық және экономикалық тенденциялар сақталса, Азия саясаты мен мәдениетінің XXI ғасырдағы күшті ықпалының болжамы. «Азия ғасыры» тұжырымы 19 ғасырдың Ұлыбританияның империялық ғасыры және 20 ғасырдың Америка ғасыры деп сипатталуымен сабақтас. Азия даму банкінің 2011 жылғы зерттеуі бойынша, 3 миллиард азиялық (яғни 2050 жылға қарай Азияның шамамен 5,3 миллиард халқының 56,6 пайызы) қазіргі Еуропадағыдай тұрмыс деңгейін қатарға қоя алады, ал аймақ осы ғасырдың ортасына қарай жаһандық өнімнің жартысынан астамын құрауы мүмкін. Кейбір сарапшылар Азияның ынтымақтастыққа арттырып баға беруі, сондай-ақ аймақтағы елдер арасындағы қарым-қатынастардың жетілуі мен дамуы 21-ші Азия ғасырын құруға одан әрі серпін береді деп санайды. Дегенмен, Қытай мен Үндістан арасындағы айқын дау, екі елдің де Азия ғасырына жетекшілік ету үмітіне нүкте қояды.

Шығу тегі

1924 жылы Карл Хаушофер Жапония, Қытай және Үндістанның өсуін болжай отырып, «Тынық мұхит дәуірі» терминін қолданды: «Біздің көз алдымызда зор кеңістік кеңейіп келеді, оған Тынық мұхит дәуірінің, Атлантика дәуірінің және ескірген Жерорта теңізі мен Еуропа дәуірінің жаңаруын күтіп тұрған күштер құйылып жатыр». «Азия ғасыры» деген сөз 1980 жылдардың ортасы мен соңында пайда болды. 1988 жылы Қытайдың басшысы Дэн Сяопин мен Үндістанның премьер-министрі Раджив Ганди кездескен кезде Дэн: «Соңғы жылдары адамдар келесі ғасыр Азия мен Тынық мұхит ғасыры болатынын айтады, бұл анық сияқты. Мен бұл пікірмен келіспеймін» деді. Бұған дейін бұл термин 1985 жылы АҚШ Сенатының Сыртқы қатынастар комитетінің тыңдауында айтылған. Кейіннен Азияның саяси лидерлері бұл тұжырымды қолдады және қазір бұл термин бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен қолданылуда.