Мехико қалалық қоғамдық көлігі: "Песеро" тарихы мен дамуы

Кіріспе

Қоғамдық көлік түрі

Песеро, комби, микро немесе микробус – Мексика қаласында ең көп кездесетін қоғамдық көлік түрі. Оның аты осы көлік түрінің бастапқыда бір сапар үшін бір песо төлем алынғандығынан шыққан (сондықтан "песеро" атауы "песо жинаушы" ретінде түсіндіріледі).

Тарих

Алғаш рет 1970 жылдары такси colectivo (бөлшекті такси немесе ұжымдық такси) ретінде пайда болған peseros бастапқыда жолаушыларды маршруттың кез келген нүктесінде алып, кез келген жерге түсіретін белгілі маршруттары бар үлкен көліктер болды. Жолаушылар саны үлкен автомобильдермен (әдетте алты адам және жүргізуші) шектелді. Қалыпты таксиден арзан әрі үлкен автобустар мен басқа қоғамдық көлік түрлеріне қолайсыз маршруттарды қамти алатындықтан, 1980 жылдары pesero иелері жолаушылар сыйымдылығын 12 адамға дейін арттыру үшін Volkswagen Microbus көліктерін (Мексикада Kombinationskraftwagen нұсқасынан combis деп аталды) қолдана бастады. Үкіметтің жоғары өсімдік ортада қоғамдық көлікті басқарудағы қиындықтары, халықтың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жоғары сұраныс тудырып, оларды өте табысты бизнеске айналдырды. Pesero иелері сұранысқа жауап ретінде бірліктер мен маршруттарды көбейтті, әсіресе қаланың жаңа дамыған аудандарында, мысалы, Несауалкойотльде, және мұны кез келген орталықтандырылған жоспарлаусыз жасады. 1980 жылдардың ортасына қарай көптеген peseros бензинмен жұмыс істейтін, жартылай ұзындықтағы жолаушылар автобустарына (Мексикада микробус немесе жай ғана микро деп аталды, бірақ олар бұрын аталған VW Microbus көліктерінен ерекшеленеді) айналдырылды. Олар 2007 жылға қарай шамамен 28 000 pesero автопаркі Мексика қаласының қоғамдық көлігінің маңызды бөлігін тасымалдай алады, бұл Мексика қаласының метрополитенінің, троллейбустарының, автобустарының және таксилерінің сыйымдылығынан әлдеқайда асып түседі; peseros (оның ішінде VW Microbus, микро және толық дизельді автобустар) қаланың жолаушыларының 60%-ға дейін тасымалдайды. Децентрализацияланған жүйенің көптеген жолаушыларды арзан бағамен тасымалдаудағы сәттілігіне қарамастан, үкімет микроавтобустардың жұмысын реттеудің жолдарын іздеп жатыр, бұл операторларды оқытудың жетіспеуі және бірліктердің техникалық қызмет көрсетуін құжаттау сияқты мәселелерді шешу мақсатында. Ұсынылған өзгерістерге бірліктер санын азайту немесе оларды бірлік бойынша көбірек жолаушыларды тасымалдайтын, трансферлерді және/немесе бірыңғай тарифтік карта жүйесін пайдалана алатын толық көлемді дизельді автобустармен ауыстыру кіреді, мысалы, Гуанахуато штатының Леон қаласында енгізілген Optibús жүйесі. Басқа ұсынылатын баламаларға метро және STE троллейбус желісін кеңейту, Авенида де лос Инсургентес даңғылы бойындағы pesero қызметін толығымен алмастырған Метробус және қаланың солтүстік аймақтарына қызмет көрсететін Tren Suburbano сияқты әртүрлі көлік түрлері кіреді. Солтүстік Америка мен Еуропаның басқа да қалаларынан айырмашылығы, Мексика қаласында қала ішіндегі барлық көлік түрлеріне жарамды билет немесе тарифтік карта сатып алу мүмкін емес, керісінше, әрбір көлік түріне қосымша (бірақ төмен, метро бағасы тек MXN 5 песо) төлем қажет.

First seen in the 1970s as the so called taxi colectivo (share taxi or collective cab), peseros were originally big cars with fixed routes which would pick passengers at any point through their route, and drop them off also at any point. Passenger capacities were limited to those of a large car (usually up to six people plus a driver). Being both cheaper than a proper taxi and able to cover routes not feasible for larger buses or other forms of public transport, by the 1980s, pesero owners started using Volkswagen Microbus vehicles (known in Mexico as combis from its Kombinationskraftwagen variant) for increased capacity of up to 12 passengers. The inability of the government run public transport to serve the public's needs in a high growth environment caused high demand and made them a very good business. Pesero owners kept up with demand by adding more units and routes, particularly in newly developing parts of the city such as Nezahualcóyotl, and they did so without any centralized planning. By the mid to late 1980s, most peseros were converted to gasoline powered, half length passenger buses (known as microbús or simply el micro in Mexico, but they are not similar to the VW Microbus vehicles mentioned before). They were capable of carrying around 22 sitting people or up to 50 if standing people are counted

As of 2007 a fleet of approximately 28,000 peseros carry an important part of Mexico City's public transport passengers, surpassing by far the capacity of the Mexico City Metro, STE trolleybuses, buses and taxis; peseros, (including VW Microbus, micros proper and full length diesel buses) carry up to 60% of the city's passengers. However, despite the success of the decentralized system in carrying large numbers of passengers for low cost, the government is seeking ways to regulate microbus operation, ostensibly to address problems such as a lack of operator training and documented unit maintenance. Proposed changes include reducing the number of units or replacing them with full size diesel powered buses which carry more passengers per unit, and can utilize transfers and/or a unified farecard system, such as the Optibús system that has been implemented in León, Guanajuato. Other proposed alternatives include expanding the Metro and STE trolleybus network and different forms of transportation, such as the Metrobús, which has completely replaced pesero travel along Avenida de los Insurgentes avenue, and the Tren Suburbano, which will serve areas north of the city. Unlike most other North American and European cities of similar size, it is not possible to buy a pass or farecard in Mexico City that is valid on all types of transport within the city, rather, each form of transport one boards requires an additional (but low, the Metro fare is only MXN 5 pesos) fare.

Ұйым

Песеро жүргізушілері белгілі бір жалақы алмайды, бірақ көлік иесі белгілеген күнделікті жоспарды орындауға міндетті. Осыдан кейін жүргізушіге күнінің қалған ақысын алуға рұқсат беріледі. Бұл жүргізушілер арасында қызу бәсекелестікті тудырады, себебі әрбір жолаушы – жоспарды орындауға және жүргізушінің жеке табысын арттыруға бағалы мүмкіндік ретінде қарастырылады. Осының салдарынан, көбінесе екі-үш тозығы жеткен песеро көлігі жолаушылар мен басқа көліктерге немқұрайлылық танытып, бірін-бірімен асық-үсік бәсекелеседі. Осыдан жиі, тіпті өлімге әкелетін апаттар орын алып, жиі кездеседі. Дегенмен, нақты баламаның болмауы оларды қала бойынша үлкен сұранысқа ұшыратады. Песеролар белгілі маршруттармен жүреді, маршрут бойында кез келген жерде жолаушыларды мінгізіп немесе түсіре алады (бұл көлік проблемаларының және күтпеген тоқтаулардың негізгі себебі). Ақылар жүрілген қашықтыққа сәйкес: 5 км-ге дейінгі сапар үшін 4.00 MXN, 5-12 км сапар үшін 4.50 MXN және 12 км немесе одан да көп қашықтыққа 5.50 MXN. Маршруттар әдетте метро станцияларынан басталып, қаланың шеткі аудандарында немесе кейде тіпті Мексика штатының муниципалитеттерінде аяқталады, бірақ осы мақсатта олар осы штаттың бекітілген тарифіне (пирамидалық тарифтік схемасымен) қосылуы керек. Әдетте, 5.00 MXN-ға дейінгі маршруттар тек бір желіге қызмет ететін шағын метро станциясынан басталады, бірақ станция арқылы өтетін метро желілерінің санына байланысты саны тез өседі. Метро желісінің соңғы станциясы көбінесе көлік түйіні ретінде қызмет етеді және ондаған түрлі песеро маршруттарымен қамтамасыз етілуі мүмкін. Сонымен қатар, қаланың кез келген маңызды даңғылында кем дегенде бір песеро маршруты бар. Песеро желісінің ұйымдастырылмауы салдарынан, жалпы жұртшылыққа қолжетімді маршруттардың толық картасы жоқ. Дегенмен, маршруттардың әрқайсысы басқаларынан ажырату үшін номерленген. Жеке песеролардың әйнегіне маршруттың негізгі аялдамаларын көрсететін белгі орнатылған, мысалы, метро станциялары (Метро логотипімен көрсетілген), ауруханалар, мектептер, даңғылдар және т.б.

Pesero drivers do not receive a fixed salary but are required to meet a daily quota prescribed by the owner of the vehicle. The driver is then allowed to keep the rest of the fares of the day. This fosters fierce competition among drivers, as every passenger is seen as valuable merchandise towards meeting the quota and thus increasing the driver's personal profit. As a result, often, two or three battered down peseros race furiously against one another with complete disregard for the passengers they carry or for other vehicles. Accidents, often deadly, ensue and are fairly common. However, the lack of any real alternative keeps them in high demand throughout the city. Peseros travel fixed routes, being able to pick up or drop off passengers anywhere through the route (a major source of traffic problems and annoyance for the sudden and unexpected stops). The fees are according to distance traveled: from MXN $4.00 for a trip of up to 5 km, MXN $4.50 for a 5 to 12 km trip, and MXN $5.50 for a trip of 12 km or more. Routes usually begin in metro stations and end in outlying neighborhoods of the city or sometimes even in municipalities in Mexico State but for this purpose added to the regular fares they need to have an authorized fare by this state(with a Pyramydal Fare Scheme) for Metropolitan routes. Typically, less than $5.00 MXN routes begin in a small metro station that serves only one line, but the number rapidly increases depending on the number of metro lines going through a station. The terminal station of a metro line usually functions as a transport hub and may be served by tens of different pesero routes. In addition, every major avenue in the city is served by at least one pesero route. The lack of organization of the pesero network, there is no comprehensive map of routes available to the general public. Nevertheless, routes each have a route number in order to distinguish them from each other in license plates. Individual peseros also have a sign affixed to the windshield indicating major points covered by the route such as metro stations (denoted by the Metro logo), hospitals, schools, avenues, etc.