Кіріспе

Норвегиялық ақын, ән жазушы және педагог Эдвард Шторм (21 тамыз 1749 – 29 қыркүйек 1794) норвегиялық ақын, ән жазушы және педагог болған. Оның туындылары сол дәуірдегі норвегиялық романтикалық ұлтшылдықпен ерекшеленеді.

Өмірбаян

Шторм Норвегияның Оппланд аймағындағы Вэггадан шыққан. Ол Вуга шіркеуінің пасторы Йохан Стормның (1712-76) және оның екінші әйелі Ингеборг Биргитта Рюрингтің (1718-1760) ұлы болды. Оның өмірінің алғашқы жылдары Вуга пасторлық үйінде (Vågåkyrkja) өтті. Ол 1756 жылы Кристианияда (қазіргі Осло) ресми білім алды. 1765 жылы Копенгаген университетіне қабылдау емтиханын тапсырды, бірақ оқуға кейінірек түсті. Бір кезде Лесяда мұғалім болып жұмыс істеді, бірақ 1766-1769 жылдары балалық шағындағы үйіне қайтып келді. 1769 жылдың шілдесінде Сторм Копенгагенде терең оқу үшін үйден кетті. Ол теологиямен айналысқан деген болжам бар, бірақ ресми емтихан тапсырмады. Норвегиялық болғанына қарамастан, 1772 жылы Копенгагенде норвегиялық студенттер үшін құрылған, авторлар, ақындар мен философтарды қамтитын әдеби клуб – Norske Selskab-қа қосылмады. Сторм даниялық ақын Йоханнес Эвальдты құрметтеді және оның достар тобына жақын болды. Данияда жүргенде 1770 жылдардың басына дейін жергілікті норвег диалектісінде тоғыз ән жазды. Бұл әндер норвегия әдебиетіндегі диалектідегі маңызды туындылардың бірі болып саналады және көбінесе Стормның ең жақсы туындылары деп есептеледі.

Мансап

Шторм шамамен 1785 жылы туған ауданына оралды. Осы сәттен бастап оның білім беру саласындағы еңбегі зор құндылыққа ие болды. 1786 жылы аймақтың белгілі адамдары балаларға арналған орта мектеп (халық мектебі) құрды. Шторм осы топтың мүшесі болды және мектептің басқару ісінде маңызды рөл атқарды. Топтың басты міндеттерінің бірі балаларға арналған орта мектеп ашу болды, осыған байланысты үлкен балалар мен жастарға түрлі ғылыми салалар бойынша танымал лекциялар оқылды. Шторм аптасына төрт сағат өмірлік тәжірибе (Leveklogskab), география, дания тілі, тіл білімі, сондай-ақ грек және скандинавия мифологиясы пәндерінен дәріс берді. 1790 жылдан бастап мектеппен байланысы ресми түрде жүзеге асты, ол бас инспектор қызметін атқарды. Өліміне бір ай қалғанда Дания Корольдік театрының басқарушыларының бірі болып тағайындалды. Ол Копенгагендегі Ассистенс бейістігіне жерленді. Оның еңбектеріне 1781 жылы жазылған "Зинклердің балладасы" ("Синклер балладасы") кіреді, ол Кайтнесс графының немере інісі Джордж Синклер бастаған шотланд жалдамалы әскерлерінің жеңілісін жырлайды, олар подполковник Александр Рамзидің басшылығымен келген. Жергілікті күштерге шабыт бергендердің бірі – жергілікті шаруа қызы Приллар Гури болды. Шотландтар Кринген шайқасы деп аталатын шайқаста талқандалып, тұтқынға алынды.