Кіріспе

Соғыстан кейін таңылған қатыгез бейбітшілік.
Карфагендік бейбітшілік – жеңілген тарапты толығымен әлсіретуге бағытталған, өте қатыгез бейбітшілікті күштеп орнату. Бұл термин Пуникалық соғыстардан кейін Рим Республикасы Карфаген империясына таңған бейбіт шарттардан шыққан. Екінші Пуникалық соғыстан кейін Карфаген барлық отарларын жоғалтты, қаруын төмендетуге мәжбүр болды, Римге үнемі салық төледі және Римнің рұқсатынсыз соғыс жүргізуге тыйым салынды. Үшінші Пуникалық соғыс аяқталғаннан кейін римдіктер Карфагенді жүйелі түрде өртеп, халқын құлдыққа салды.

Шығу тегі

Бұл терминді 20 ғасырдың экономисі Джон Мейнард Кейнс танымал етті. Бұл термин Рим мен Финикиялық Карфаген қаласы арасындағы Пуника соғыстары деп аталатын соғыстардың нәтижесін білдіреді. Екі империя б.з.д. 264 жылы басталып, б.з.д. 146 жылы аяқталған үш жеке соғыс жүргізді. Үшінші Пуника соғысының соңында римдіктер Карфагенді қоршауға алды. Қаланы басып алғаннан кейін, олар тұрғындарының көп бөлігін өлтіріп, қалғандарын құлдыққа сатты және қаланы толығымен қиратты. Римдіктердің жерге тұз сепкені туралы қазіргі заманғы әңгімелерге ешқандай ежелгі дәлелдер жоқ. Сонымен қатар, «Карфагендік бейбітшілік» термині жеңілген тараптың толық бағынылуын талап ететін кез келген қатал бейбіт келісімді білдіруі мүмкін.

Қазіргі заманғы қолданысы

Қазіргі кезде бұл термин кез келген бейбіт келісімге қатысты қолданылады, онда бейбіт шарттары тым қатал болып, жеңілген тараптың кемсінуін күшейтуге және жалғастыруға бағытталған. Осылайша, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген адамдар (экономист Джон Мейнард Кейнс олардың арасында) Версаль келісімі нәтижесінде орнаған бейбітшілікті «карфагендік бейбітшілік» деп сипаттады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ұсынылған Моргентау жоспары да карфагендік бейбітшілік ретінде танылды, себебі ол Германияның деиндустриализациясын жақтады. Оның мақсаты Германияның аймақтағы ықпалын күрт шектеу және Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін болған жағдайды (Германияның қайта қарулануы және Рейн облысын қайта әскерилендіруі) еске түсірмей, оның қайта әскерилендірілуіне жол бермеу болды. Моргентау жоспары орнына Маршалл жоспары (1948–1952) қолдау тапты, ол Батыс Еуропаның, әсіресе Батыс Германияның инфрақұрылымын қайта құруды көздеді. Генерал Люциус Д. Клей, генерал Дуайт Д. Эйзенхауэрдің орынбасары және 1945 жылы Германиядағы АҚШ оккупациялық аймағының әскери губернаторы, кейіннен «ЖКШ 1067 оккупацияның алғашқы айларында Германиядағы біздің операцияларымызға үстемдік еткен карфагендік бейбітшілікті көздегеніне еш күмән жоқ. Бұл АҚШ Моргентау жоспарын іске асырған кезде болды» деп мәлімдеді. Кейін Клей Эйзенхауэрдің орнын губернатор және Еуропадағы бас қолбасшы ретінде басты. Маршалл жоспары Батыс Германия экономикасын жаңғырту Еуропа экономикасын қалпына келтіру үшін қажет деп есептелгендіктен, оған басымдық берілді. Батыс Германия Шығыс блогына қарсы маңызды бекініс ретінде қарастырылды.