Кіріспе

Malcolm – 1986 жылы түсірілген австралиялық культ-комедиялық фильмі. Фильмнің сценарийін Дэвид Паркер мен Надя Тасс жазған, ал режиссері – Надя Тасс (осы фильмде толық метражды фильм режиссері ретінде тұңғыш рет жұмыс істеді). Фильмде Колин Фрильс Малкольм рөлінде ойнайды, ол трамвайға әуес және банкті тонауға ниеттенген екі адаммен байланысқа түседі. Оның өнерлес әріптестері – Линди Дэвис және Джон Харгривс. Фильм 1986 жылғы Австралия кино институтының «Үздік фильм» сыйлығын және тағы жеті AFI сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде «Үздік түпнұсқа сценарий» және «Үздік режиссер» сыйлықтары да бар.

Сюжет

Фильмнің басында Малкольм Метрополитендік көлік басқармасында (сол кездегі Мельбурн трамвай операторы) жұмыс істейді. Аутизммен ауыратын Малкольм трамвайларға құмар, бірақ ол сонымен қатар механикалық өте дарынды, оның шағын қалалық үйі әртүрлі керемет құрылғылармен жабдықталған. Оның бастығы (Бад Тингвелл) Малкольм жұмыс уақытында жұмыс материалдарын пайдаланып, өзіне қысқартылған трамвай жасап, оны рельстерге шығарғанын білгенде, Малкольм жұмыстан босатылады. Анасы қайтыс болғаннан кейін, жергілікті дүкен иесі оған Фрэнк (Джон Харгривс) деген жалдамалы жұмысшы іздеуге кеңес береді. Фрэнктың досы Джудит (Линди Дэвис) көп ұзамай онымен бірге тұрады, ал Фрэнк өзінің түрмеден жақында ғана шыққан ұсақ қылмыскер екенін айтады. Олардың арасындағы айырмашылықтарға қарамастан, үшеуі арасында қиын достық қарым-қатынас туады, ал Малкольм Фрэнк пен Джудтың тонау жоспарларын білгенде, өзінің техникалық шеберлігін оларға көмектесу үшін пайдалануға шешім қабылдайды. Бірінші көрсетілімінде ол Фрэнкке өзі салған "қашу көлігін" көрсетеді, ол екі дербес бөлікке бөлінеді және өздігінен жүреді. Олар мұны Фрэнк банк клиенттерінен ақша ұрлағаннан кейін полициядан сәтті қашу үшін пайдаланады. Келесі көрсетілімі үшін Малкольм радиомен басқарылатын модельді көлік пен тіркеме арқылы видеокамерамен, динамикпен және күзетшілерді қорқытуға арналған бос оқтармен толтырылған жалақыны табысты жеткізуді ұйымдастырады. Фрэнк Малкольмның жатын бөлмесіндегі "бақылау орталығына" кіреді, тонау кезінде оған көмектеседі, бірақ жоспарланған қашу жолы (көшедегі дренаж арқылы) тым кішкентай болып шығады және ақша салынған қап тіркемеден түсіп қалады. Үшеуі үлкен банктен апта сайынғы 250 000 доллар ақшаны ұрлау үшін батыл жоспар жасайды, ал Малкольм Фрэнк пен Джудпен бірге бірнеше тапқыр өнертабыстарды жасауға көмектеседі. Олар банк ішіне қарулы, қашықтан басқарылатын робот қоқыс контейнерлерін орналастырады, содан кейін оларды екі банк ғимаратының арасындағы аспандағы жаяу өткелге жасырын түрде жылжытады. Күзетшілер ақшаны арбаға салып, өткелден өткенде, оларды роботтар тоқтатады. Фрэнктың арнайы модификацияланған Ford Transit фургоны төмен орналасқан, серіппелі механизммен жабдықталған қолдың балғасы әйнекті сындырып, роботтар ақшаны фургон төбесіндегі шұңқырға итеріп жібереді. Үшеуі кейін қашып кетеді, фургонды мұздатқыш машина ретінде жасыру үшін тоқтайды; олар полициядан қашып бара жатқанда, олар үшін әуесқойлық ретінде Нед Келлиге ұқсас манекенді радиомен басқарылатын мүгедектер арбасында, екі мылтықпен қаруланған күйде жібереді. Олар қуушы полициядан қашып құтылуға тырысады, бірақ әдеттегі патрульдегі екі офицер олардың қасына келіп, балмұздақ сұрағанда, олар тоқтатылады. Фрэнк полициямен бірге қашып кетеді, олар енді олардың қосалқы қашу жоспарын қолданады. Олар көлікті қала маңындағы көшеге тастап, жаяу қашады, бірақ бірнеше сәттен кейін полиция келіп, аймақты қашып жүргендерді іздегенде, олар алысқа қарай келе жатқан трамвайдың артқы жағын ғана көреді. Алайда, біз трамвайдың алдыңғы жағын көргенде, ол Малкольмның арнайы жасалған шағын трамвайы екені анықталады, оның ішінде үш адам және олардың олжасы бар. Соңғы сахнада Фрэнк Лиссабондағы (трамвай желісі бар басқа бір қала) банктен шығып бара жатыр. Содан кейін ол Малкольм мен Джудпен жергілікті кафеде кездеседі, фильм аяқталғанда олар тағы бір қастандық жасауды жоспарлайды.

Өндіріс

Ақырғы титрлерде көрсетілгендей, Малкольм кейіпкері Надя Тасс өкілдік ететін қайтыс болған ағасы Джон Тассопулостан шабыттандырылған, ол 1983 жылы көлік соққаннан кейін эпилепсиялық ұстамадан көз жұмды. Фрильс сомдағандай, Малкольм жоғары деңгейдегі аутизм немесе Аспергер синдромына тән көптеген белгілерді көрсетеді, оның ішінде ерекше қозғалыс, көзбен тікелей байланыс жасаудан тартыншақтық, нашар әлеуметтік дағдылар және терең шоғырлану, құштарлықпен қызығушылық (осы жағдайда трамвайлар). Дэвид Паркер бұрын ешқашан сценарий жазған емес, ал оны Берк пен Уиллстің түсірілім алаңында суретші болып жұмыс істеген кезде жазды. Қаржы табу өте қиын болды. Channel Seven 175 000 долларды алдын ала сатуға келісті, Film Victoria 100 000 доллар көмектесті, ал фильмнің қалған бөлігі Паркер мен Тасс үйлерін кепілге қою арқылы және 10BA бағдарламасы арқылы жиналды.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes сайтында фильмге 3 оң және 1 теріс пікір жазылған. «Нью-Йорк таймс» газетінің сыншысы Уолтер Гудман: «Малькольм жағымды, бірақ сәл баяу, осыны оның атымен аталатын жаңа австралиялық комедияға да айтуға болады», – деп жазды. «Вашингтон пост» газетінің жазушысы Дессон Хоу: «Сюжет күнге күйген валлабидей шарлап, шатастырады, кейіпкерлердің өзара әрекеттесуі логикалық немесе қызықты емес, ал құрылғылар тек көңіл көтеруге арналған қарапайым ойыншықтар», – деп жазды.

Үй медиасы

Малкольм 2001 жылы қарашада Umbrella Entertainment компаниясы DVD форматында шығарды. Бұл DVD барлық аймақ кодтарымен үйлесімді және трейлер, фотомонтаж, түсірілім орнының картасы, баспасөз жинағы, Popcorn Taxi сұрақ-жауаптары, More Malcolm Gizmos және Надя Тасс пен Дэвид Паркердің аудио түсіндірмелері сияқты қосымша мүмкіндіктерді қамтиды. 2021 жылы Umbrella Entertainment Malcolm фильмінің аймақтық шектеусіз Blu-ray нұсқасын шығарды, DVD нұсқасының барлық қосымша мүмкіндіктерін сақтап, жаңа эксклюзивті мүмкіндіктерді қосты.