Кіріспе

1981 жылғы австралиялық фильм, Питер Вейрдің «Галлиполи» фильмі.

«Галлиполи» – Питер Вейр режиссерлік еткен, Патриция Ловелл мен Роберт Стигвуд продюсерлік еткен, Мел Гибсон мен Марк Ли басты рөлдерде ойнаған 1981 жылғы австралиялық соғыс драмасы. Фильм Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австралия армиясына жазылған Батыс Австралиядан шыққан бірнеше жас жігіттің тарихын баяндайды. Олар Осман империясына (қазіргі Түркия) қарасты Галлиполиға жіберіледі, онда Галлиполи шайқасына қатысады. Фильм барысында жас жігіттер соғыстың мәніне қатысты әлгірлігін біртіндеп жоғалтады. Фильмнің кульминациялық нүктесі 1915 жылғы 7 тамыздағы Нек шайқасындағы нәтижесіз шабуылды бейнелейтін Галлиполидегі Анзак шайқас алаңында орын алады. Фильм драмалық эффект үшін оқиғаларды өзгертеді және бірқатар маңызды тарихи қателіктерге ие. «Галлиполи» 1910 жылдардағы Австралиядағы өмірді шынайы көрсетеді, бұл 1900 жылы түсірілген Вейрдің «Аспан астындағы пикник» фильмін еске түсіреді. Ол соғысқа қатысқан австралиялықтардың идеалдарын, мінез-қалпын, сондай-ақ олардың майдан даласында бастан өткерген жағдайларын көрсетеді, бірақ британдық күштерді бейнелеуі дұрыс емес деп сынға ұшырады. Бұл фильм Австралияның жаңа толқынындағы «Брейкер Морант» (1980) соғыс фильмінен кейін, ал 5 бөлімді «Анзактар» (1985) және «Жылқышілер» (1987) телесериалдарынан бұрын түсірілді. Бұл фильмдерде австралиялықтардың ұлттық ерекшелігі, мысалы, достық және еркін мінез, соғыста әлгірлікті жоғалту, сондай-ақ Австралия ұлты мен оның сарбаздарының (кейін Анзак рухы деп аталған) ересек болуы сияқты қайта-қайта келетін тақырыптар көтеріледі.

Сюжет

Батыс Австралияда 1915 жылдың мамыр айында 18 жасар малшы және жүлделі спринтер Арчи Гамильтон Австралия императорлық күштеріне (АИФ) қосылуға құштар. Ол өзінің ағасы Джекпен жаттығады және 100 метрден әлем чемпионы Гарри Ласальесті құдай етеді. Арчи қоқан-лоқышы ферма жұмысшысы Лес Макканнмен жарыста жеңіске жетеді, Арчи жалаңаяқ жүгіреді, ал Лес өзінің атына жалаңаш атпен мінген. Фрэнк Данн - жұмыссыз, бұрынғы теміржолшы, ақшасы бітті. Ол жеңіл атлетикада үздік шықса, жүлдеге ие болады деп үміттеніп, өз жеңісіне көп ақша салады. Арчи мен Джек аға спорттық сайысқа барады. Арчи жеңген кезде Фрэнк таңғалады, ал алдымен қатал болады және өзінің ставкасын ұрлағандай сезінеді. Ақырында, Фрэнк Арчиге қайғыдан арылғаннан кейін кафеде жақындап келеді. Арчи жарыста жеңген барлық ақшалай сыйлықты Джекке береді және оған үйге келмейтінін айтады, өйткені ол әскерге түсуге шешім қабылдады. Олар екеуі де Пертке барып, сол жерде әскери қызметке тіркелуді шешеді. Арчи мен Фрэнк ақшасы жоқ болғандықтан, олар жасырын жүк пойызына түседі. Алайда олар келесі күні таңертең оянғанда пойыздың Пертке емес, шалғайдағы шөлді станцияға тоқтағанын біледі. Станция қызметкері оларға келесі пойызды екі апта күту керектігін немесе жиі жүретін жерге жету үшін құрғақ көл төбесінен 50 миль жүруге болатындығын айтады. Арчи дереу жолға шығады, ал Фрэнк оны қалуға көндіру үшін артта қалады, олар Бёрк және Уилл экспедициясының мүшелері сияқты шөлде өлуі мүмкін екенін еске салады. Арчидің навигациялық дағдыларымен екеуі ақырында мал қорына аман-есен жетеді. Пертке жеткенде олар Фрэнктің ирланд иммигранты әкесімен бірге тұруды жоспарлайды. Фрэнктің ирландтық мұрасы мен жалпы цинизміне байланысты ол Британ империясы үшін күресуге аз құштар. Алайда Арчи оны Австралияның Жеңіл ат құрамына кіруге көндіреді. Атпен жүруге қабілеті болмағандықтан, Фрэнк теміржолдан келген үш жұмысшымен: Билл, Барни және Сноуимен бірге жаяу әскерге түседі. Әскерге түсудің көптеген себептері ашылады: соғыс уақытындағы антигерман пропагандасы, саяхатшылық сезімі және форманың тартымдылығы. Барлық сарбаздар Каирге баратын көлік кемесін жағады. Фрэнк пен Арчи бөлектеліп, әртүрлі әскери кемелерге шығады. Бірнеше айдан кейін Франк және оның серіктері пирамидалардың жанында жаттығады және бос уақыттарын Каирде ішіп, жезөкшелерге барады. Оқу-жаттығу кезінде Франк пен Арчи тағы да кездеседі; Франк Жеңіл атқа ауыса алады, өйткені олар енді Галлиполи түбегіне жаяу әскер ретінде жіберіледі. Олар Анзак шығанағына жетіп, бірнеше күн бойы қазбаларда қиындықтар мен қажыр-қайғыға төтеп береді. Фрэнктің жаяу әскер достары 6 тамызда Лоун Пайн шайқасында шайқасады. Кейін, күйзелген Билли Фрэнкке басқаларға не болғанын айтады: Барни атып өлтірілді, ал Сноуи ауруханада, бірақ соншалықты нашар жағдайда, оған тамақ пен су берілмейді. Келесі күні таңертең Арчи мен Фрэнкке Некке шабуыл жасауға бұйрық беріледі. Бұл - британдықтардың Сувла шығанағына қонуын қолдайтын диверсия. Архи майор Бартонның бұйрығына сай хабарды жеткізеді. Ол ұсыныстан бас тартып, рөлге Фрэнкті ұсынады. Жеңіл ат әскері үш толқынмен шабуыл жасап, түрік автоматшыларының қорғауындағы жерді басып алады. Бірінші толқын таңғы сағат 4:30-да, артиллериялық бомбалаудан кейін шығады. Өкінішке қарай, командирлердің сағаттары синхронды емес және бомбалау тым ерте аяқталады. Бригаданың командирі полковник Робинсон АНЗАК-тың шабуылдауын талап етеді; алғашқы толқынды түрік әскері бірнеше секунд ішінде тоқтатады. Екінші толқын да солай болады. Майор Бартон шабуылды тоқтатып, қырғынды тоқтатуды қалайды, бірақ полковниктің айтуынша, оған біреу түрік окоптарында АНЗАК-тың жалаулары байқалғанын айтты, бұл шабуылдың ішінара сәтті болғанын көрсетеді. Телефон желісі өшіріледі, Бартон Фрэнкке Бригада штабына хабар жеткізуді тапсырады, бірақ ол келген кезде полковник шабуылдың жалғасуын талап етеді. Майор Бартонның орынбасары лейтенант Грей Бартонға өзінің маркерлік жалауларды көргенін айтқан солдат екенін мойындайды, бірақ оған кімнің айтқанын есіне түсірмеді. Фрэнк майорға полковниктің басшылығынан тыс генерал Гарднерге хабарласуды ұсынады. Фрэнк Гарднердің бас штабына жүгіреді. Генералға хабарланғандай, Сувлада британдық десантшылар жағажайда шай пісіріп жатыр. Ол Фрэнкке шабуыл жасауды қайта қарастыратынын айтады. Фрэнк бұл хабарды жеткізу үшін кері қашады, бірақ телефон желілері жөнделеді және полковник Робинсон шабуылды жалғастыруға бұйрық береді. Бартон өз еріктілерімен шабуылға қатысып, окоптан тапаншамен шығып, шабуылға түсуге белгі береді. Архи соңғы толқынға қосылып, окоптан секіріп шығады. Фрэнк кешігіп келіп, азапты қиғай шақырады. Архидің серіктері оққа ұшырағанда, ол мылтығын тастап, бар күшімен жүгіреді. Соңғы кадр Архидің кеудесіне оқ тигенін көрсетіп, басы артқа лақтырылған, 100 метрлік спринттің финишінде лентаны жыртып өтетіндей, артқа құлап жатыр.