Кіріспе

Арабия түбегіндегі тау. Абу-Даби әмірлігіндегі жалғыз тау, ол өзінің атын БАӘ тарихындағы Хәфит кезеңінің қола дәуіріне (б.з.д. 3200-2600 жылдар) берді, себебі оның етегінде маңызды аралы қабірлердің шоғыры табылды. 2017 жылдан бастап тау ұлттық парктің құрамына енгізілді және 2018 жылы Шейх Зайдтың қорғалатын аумақтар желісіне қосылды.

Климат

Джебель Хафитте Кёппен климаттық жіктелімі бойынша ыстық шөлді климат (BWh) бар. Жыл сайын орташа есеппен жауын-шашынның мөлшері 93 мм құрайды. Қазаннан наурызға дейін ауа температурасы салыстырмалы түрде салқын болады, әдетте төменгі температурада болады. Жалпы орташа температура:

Қаңтар (°C) 20.9
Ақпан (°C) 23.8
Наурыз (°C) 27.8
Сәуір (°C) 31.8
Май (°C) 33.3
Маусым (°C) 32.2
Шілде (°C) 31.1
Тамыз (°C) 30.1
Қыркүйек (°C) 28.3
Қазан (°C) 24.5
Қараша (°C) 21.9
Желтоқсан (°C) 13

Ең төменгі температура (°C) 13 13 13 21.1 25 26.7 26.4 25.5 23.8 21.5 17.8 13

Ең жоғары температура (°C) 26.1 26.6 29.7 34.6 38.7 40 38 36.7 36.5 35.1 31.3 27.9

Қаңтар (°F) 68
Ақпан (°F) 69.6
Наурыз (°F) 74.8
Сәуір (°F) 82
Май (°F) 89.2
Маусым (°F) 91.9
Шілде (°F) 90.8
Тамыз (°F) 88
Қыркүйек (°F) 86.2
Қазан (°F) 82.9
Қараша (°F) 76.1
Желтоқсан (°F) 71.4

Ең төменгі температура (°F) 57.2 59.4 64.4 70.7 77 80.1 79.5 77.9 74.8 70.7 64.6 60.6

Ең жоғары температура (°F) 79 79.9 85.5 94.3 101.7 104 100.4 98.1 97.7 95.2 88.3 82.2

Жауын-шашын мөлшері (мм) 9 36 11 40 10 21 07 6

Геология

Жабал Хафит тауы шамамен солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай бағытталған және шамамен кең. Ол айналасындағы жазықтардан жоғары көтеріледі. Тау негізінен теңіздік шөгінді жыныстардан тұрады, оларға әк, марль және тұзды жыныстар кіреді. Бұл қабаттарда көптеген қазбалар кездеседі, оның ішінде кораллдар, форминифералар және бриозоалар бар. Қазбалардың мәліметтері бойынша, жер бетіндегі шөгінді жыныстар ерте эоценнен ерте миоценге дейінгі кезеңге жатады, таудың ядросынан шеттеріне қарай жасырайды. Бұл құрылым антиклина, немесе дәлірек айтқанда, шығысқа қарай иілген периклина. Батыс қанаты шамамен 30° бұрылысқа ие, ал шығыс қанаты орталық бөлігінде 70° бұрылыспен төңкерілген жатақтарға ие. Антиклинің эрозияға ұшыраған ядросында, Жасыл Мубаззара саябағында, шамамен температурасы бар ыстық су бұлақтары бар. Аймақта жанартаулық белсенділік байқалмайды, сондықтан су геотермальдық жолмен қыздырылады. Жер бетінен шамамен тереңдікке дейін метеориттік су сіңіп, содан кейін қайта жер бетіне шығады. Бұл антиклин астындағы жарылыстардың болуын көрсетеді, өйткені жарылыстар тау жыныстарын бұзып, сұйықтықтардың өтуіне арналған жолдарды жасайды. Әк тасты қабаттары латеральді түрде ойысқа шөгінді, содан кейін көлденең қысқару қабаттарды антиклинаға бүктірді. Бұл бүктелудің қашан болғаны әлі де даулы, ал оның қозғаушы күші толыққанды түсініксіз. Кейбір геологтар Жабал Хафит антиклинінің деформациясын ерте миоцендегі Загрос соқтығысымен байланыстырады, ол қазіргі уақытта белсенді және Арабиялық плитаның Еуразиялық плитамен соқтығысуынан туындаған. Алайда, Жабал Хафит антиклині қазіргі уақытта деформацияланбайды, ал антиклин маңындағы деформацияланбаған миоцендік шөгінді жыныстар жақында деформация болмағанын көрсетеді. Шөгінді деректер Хафит құрылымының кейінгі олигоценнен ерте-орта миоценге дейінгі кезеңде қалыптасқанын көрсетеді және Ал-Айнға көрініс ашады. Джебель Хафит бұл аймақтың тарихында жақсы танымал орын болды және қазіргі уақытта танымал туристік орталыққа айналды. Жалаң Хафит арқылы кең табиғи үңгірлер жүйесі өтеді. Джебель Хафит үңгірлер жүйесімен кесіледі, олардың кейбіреулері шамамен тереңдікке дейін зерттелген. Үңгірлерде жақсы сақталған сталагмиттер мен сталактиттер бар. Үңгірлерге кіру кейбір жерлерде табиғи, ал Ал-Айн қаласының басқа бөліктерінде кіреберіс жабық. Джебель Хафиттің етегінде туристерді қызықтыратын ыстық су бұлақтары мен көл орналасқан. Солтүстік-шығысқа қарай таудың ең үлкен арнасы – Уади Тарабат орналасқан.

Қалқалар

Таудың солтүстікке қарай Әл-Айн қаласының ішкі бөлігіне дейін созылатын қырқалары бар, олардың екеуі әдебиетте аталып, маңызды роль атқарады. Бірі – Аль-Нақфа қырқасы немесе Нағфа қырқасы (جَبَل ٱلنَّقْفَة), солтүстіктегі Аль-Айн оазисіне дейін созылып, жанында сол аттас тарихи бекініс орналасқан. Екіншісі – "Батыс қырқасы" немесе "Батыс қырқасы".

Хафит тау жолы

Жәбел Хафит тау жолы, жол тауға көтеріліп, ел билеушілеріне тиесілі қонақ үй мен сараймен аяқталады. Болливудтың "Жарыс" фильмінің бір бөлігі осы тауда түсірілген. Жолды Германияның Кёльн қаласындағы Strabag International компаниясы салған. Хафит тау жолы велосипедшілер үшін қиынға соғады, олар осы маршрутты жаттығу үшін жиі пайдаланады. Джабал Хафит Меркурийлік шаллуы – қаңтар айында өтетін жыл сайынғы тау велосипеді жарысы. Жартысқа қатысушылар ұлттық және халықаралық велоспортшылар, олар таудың орташа еңісі 8% болатын жолына көтеріледі. 2015 жылы Абу-Даби турының үшінші кезеңінің мәресі осы тауда болды, жеңімпаз – колумбиялық Эстебан Чавес. 2019 жылдан бері Жәбел Хафит тауына дейінгі жол БАӘ турының бекітілген орны болып табылады. 2020 жылғы жарыста тау екі рет басылып өтілді. Бірінші көтерілісте Tour жеңімпазы Адам Йейтс жеңіп алды, ал 5-кезең, коронавирусқа байланысты жарыстың соңғы кезеңі болғандықтан, команданың жас және үміткер шабандозы Тадеж Погачар жеңіске жетті.

Шөл / Ұлттық парк

Тау ұлттық немесе шөлдік парктің бөлігі болып табылады, оны "Жебель Хафит ұлттық паркі" немесе "Мезяд шөлдік паркі" деп атауға болады. Оған Хафит қабірлері, Мезяд бекінісі және осыған байланысты оазистер кіреді, әсіресе Уәди Тарабат аймағында. Онда жарғанаттар, түлкілер, жыландар, кеміргіштер және гиракстар сияқты жануарлар мекендейді. 1982 жылға дейін БАӘ-де жойылып кеткен деп есептелген Acanthodactylus opheodurus кесенесі осы аймақта қайта табылды. Құстардың біртүрлілігі еліздегі ең жоғары деңгейде: бір зерттеуде 119 түр құс тіркелді. Сонымен қатар, 200-ге жуық түрлі жәндік және 23 түрлі көбелек каталогына енгізілді. Жақында мұнда жеті түрлі торлы қанатты жәндік ашылды, бұрын олардың Сауд Арабиясында ғана кездесетіні еді. 1949 жылы Уилфред Тезигер осы жерде Араб барысын көрген. 1976 жылы Хеллйердің хабарлауынша, біреуі атып жараланды, ал 1993 жылы тағы бір рет көрінді. Қазіргі уақытта барыс елдің табиғи ортасында, мүмкін, жойылып кеткен. Сонымен қатар, жақында тау-тасты гиракстар осы жерге әкелінді, егер барыс қайтадан осы аймаққа қоныстандырылса, олар оның жемі болуы мүмкін.

Археологиялық табылған жерлер

Тау етегінде, Мезиадқа жақын жерде, таудың атымен аталған аймақтың, ерте қола дәуірінің Хафит кезеңіне (б.з.б. 3200-2600 жылдар аралығында) жататын 500 ара ұясы түріндегі қабірлер қазылып шығарылды. Сонымен қатар, жақын жерде тарихи Мезиад бекінісі де бар.

Туризм

Джебель Хафит – танымал туристік орталық, оның шыңынан бүкіл аймақтың кең көрінісі ашылады. Таудың етегіндегі туристік тартымдылық – Жасыл Мубаззара, онда гейзер, балалар ойын алаңы және жалға алуға бірнеше шалелер, көптеген ыстық су бұлақтары шағын арналармен ағылып, көл құрап, әртүрлі бассейн мен джакузилер орналасқан. Таудың үстінде әскери байланыс бекеті, француздық қонақжайлылық компаниясы Mercure басқаратын қонақ үй және сарай бар.