Эрнст Крамер: Швейцарияның ландшафт сәулетшісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Эрнст (Фридрих) Крамер (7 желтоқсан 1898 (Цюрих/ Швейцария) – 7 қыркүйек 1980) (Рюшликон/ Швейцария) – швейцариялық ландшафт архитектор және 1945 жылдан кейін Еуропаның ең белгілі бағбандардың бірі, ол Еуропаның қазіргі ландшафт архитектурасына зор ықпал етті.

Өмірбаян

Эрнст Крамер бау-бақшашы мамандығын Цюрихтегі танымал фирмада оқыды, онда оған ландшафт архитекторы Густав Амманн, Ричард Нейтраның жақын досы және сол кездегі Швейцарияның ең маңызды бау-бақша архитекторларының бірі сабақ берді. 1929 жылы Крамер жеке бизнесін бастағанда, ол көбінесе бай клиенттер үшін жеке бақшаларды жобалап, романтикалық, көркем стильді жетілдірді. Ол әсіресе Швейцарияның оңтүстігінде, Тичино кантонында салынған рустикалық бақтарға қызығушылық танытты. Крамер Баухаус мүшесі Йоханнес Иттен және швейцариялық мүсінші Макс Билл басқарған Werkbund ұйымының Цюрих бөлімінің мүшесі болды және бақ дизайнының заманауи әдісіне көбірек бейімделді. 1950 жылдар шамасында Крамер стилін түбірлі өзгертіп, заманауи архитектуралық бақтарды жобалай бастады. Оның көптеген швейцариялық суретшілермен достығы мен ынтымақтастығы, сондай-ақ заманауи сәулетке деген қызығушылығы бақ сәулетінде жаңа тіл табуға ынталандырды. Әсіресе, Крамердің уақытша көрме жобалары Еуропадағы заманауи бау-бақша архитектурасының ең танымал туындыларының бірі саналады. Оның ұлттық және халықаралық бау-бақша көрмелеріне қосқан үлесі ерекше көзге түсті, мысалы, Цюрихтегі G59 (1959) және Гамбургтегі IGA халықаралық бау-бақша көрмесі (1963). Оның бақтардың абстрактілі тұжырымдамасы, артық безендіруден бас тартуы және бетон мен геометриялық пішіндерді қолдануы кәсіби әріптестерінің арасында наразылық тудырып, оның халықаралық беделін арттырды. Крамердің 1959 жылы Цюрихте өткен G59 – 1-ші швейцариялық бақша шаруашылығы көрмесі үшін салынған «Ақының бағы» (Garten des Poeten) кітабын Элизабет Б. Касслер өзінің «Заманауи бақтар және ландшафт» (MOMA, 1964) атты классикалық еңбегінде бейнелеген. Бұл бақ Крамердің кәсіби мансабындағы ең маңызды жұмысы болды. 61 жасында бақ архитекторінен Швейцариядағы алғашқы ұлттық бақ көрмесі үшін ақынның бағын жобалау сұраныс етілді. Ол табиғатты еліктемей, ең аз құралдармен және максималды абстракциямен жұмыс істеді. Касслер жобаны былай сипаттады: «Үшбұрышты жер үйінділері мен сатылы конус мұқият шегенделген, шөппен жабылған және тыныш су көлдерімен екі еселенген. Бұл бақ бақ емес, оның материалына жат, өткір көтерілістері бар, жердің абстрактілі пішіндерінен тұратын мүсін сияқты». Бірнеше жылдан кейін АҚШ өнер сахнасында «Жер өнері» (Land Art) немесе «Жер жұмыстары» (Earthworks) деп аталатын жаңа радикалды өнер түрі пайда болды, ол әсерлі, көне геометриялық жер мүсіндерін жасады, олар қазіргі ландшафт архитекторларының маңызды шабыт көзіне айналды. Эрнст Крамердің Швейцарияның ең маңызды заманауи сәулетшілерімен тығыз ынтымақтастықта салынған көптеген басқа да танымал жобалары, сондай-ақ Ричард Нейтраның үйлері үшін жобаланған екі бағы әлі де сақталған. Крамердің клиенттерінің арасында Швейцарияның ең ықпалды отбасылары, сондай-ақ Roche Chemicals және Ciba Chemical Industries сияқты компаниялар болды. Өзінің өмірлік еңбегімен Крамер ландшафт архитектурасына минималистік өнер мен жер өнерінің қазіргі заманғы әсері туралы кең пікірталас тудырды. Оның батыл бақтары қазіргі швейцариялық ландшафт архитектурасының бейінін қалыптастыруға көмектесті және Вилли Нойком, Фред Эйхер және Швейцариядан Дитер Киньяст сияқты жас ізбасарларының жұмысына үлкен әсер етті.

Ernst Cramer learned the profession of a gardener at a renowned firm in Zürich, where he was instructed by the landscape architect Gustav Ammann, a close friend of Richard Neutra and one of the most important Swiss garden architects at the time. When Cramer started his own business in 1929, he mostly designed private gardens for wealthy clients and perfected a romantic, rather picturesque style. He was especially interested in the rustic gardens that were built in the southern part of Switzerland in the canton of Ticino. Cramer was a member of the Zürich section of the Werkbund, headed by the Bauhaus member Johannes Itten and the Swiss sculptor Max Bill, and became more and more interested in a modern method of garden design. About 1950 Cramer dramatically changed his style and started designing modern architectural gardens. His friendship and cooperation with many modern Swiss artists and his strong interest in modern architecture reinforced his will to find a new language in garden architecture. In particular, the temporary exhibition projects of Cramer are among the most remarkable creations of modern garden architecture in Europe. Most impressive were his contributions to national and international garden exhibitions, for example, the first national garden show in Zürich G|59 (1959) and the IGA international garden exhibition in Hamburg (1963). The abstract basic conception of his gardens, the renunciation of superfluous decoration, and the use of concrete and geometrically shaped elements caused considerable irritation among his professional colleagues and added to his international reputation. Cramer's Garten des Poeten (Poet's Garden), built 1959 for the G59 1st Swiss Horticulture Exhibition shown in Zürich, was portrayed by Elizabeth B. Kassler in her classic book Modern Gardens and the Landscape, (MOMA 1964). This garden was probably the most important work in Cramer's professional career. At the age of 61 the garden architect had been asked to design a poet's garden for the first national garden show in Switzerland. He worked with minimal means and maximum abstraction instead of imitating nature. Kassler described the design: ”Triangular earth mounds and a stepped cone were precisely edged, grass sheathed, and doubled by a still pool. The garden was not so much a garden as a sculpture to walk through, abstract earth shapes independent of place, with sharp arises foreign to the nature of their material.” Just a few years later a new radical form of art called Land Art or Earthworks came on the U. S. art scene, creating impressive, almost archaic geometrical earth sculptures, which are among the most important sources of inspiration for present day landscape architects. Many other remarkable projects by Ernst Cramer built in close cooperation with some of the most important Swiss modern architects and two gardens designed for houses by Richard Neutra do still exist. Among Cramer's clients were some of the most influential Swiss families, as well as companies such as Roche Chemicals and Ciba Chemical Industries. With his remarkable life's work Cramer not only prepared the ground for an intensive discussion about the contemporary influence of minimalist art and Land Art on landscape architecture. With his courageous gardens he also helped shape the profile of modern Swiss landscape architecture and strongly influenced the work of young successors such as Willi Neukom, Fred Eicher, and Dieter Kienast from Switzerland.