Кіріспе

Фернандо де Валенсуэла, Вилласьерраның 1-ші маркизі, Испанияның Грандесі (толық, ланг ес; 8 қаңтар 1636, Неаполь – 7 ақпан 1692), Испанияның регенті Мариана Австрияның сенімді кеңесшісі және валидосы болды. Валенсуэла испан дворяндығының төменгі руынан, хидальголардан шыққан, ал оның тағайындалуы үкіметтік қызметтерге үстемдік еткен жоғары дворяндардың наразылығын тудырды. 1677 жылы ол қызметтен алынып, Филиппинге қамалды; 1688 жылы босатылып, Мехико қаласына қоныстанды, онда 1692 жылы қайтыс болды.

Өмір

Фернандо де Валенсуэла 1636 жылы Неаполь қаласында Франсиско де Валенсуэла мен Леонора де Энсиса и Давиланың жалғыз ұлы ретінде дүниеге келді. Ол 1636 жылғы 17 қаңтарда Сант-Анна-деи-Ломбарди шіркеуінде крещениеден өтті. Испанияның оңтүстігіндегі Андалусиядан бастау алған Валенсуэлалар Испания империясының құрамында әскер және әкімшілер болып қызмет еткен орташа дәрежедегі дворяндар немесе идальголар еді. 1485 жылы Реконкиста кезінде оның бес атасы Фернандо де Валенсуэла Баэна Ронда қаласын жаулап алуға қатысып, жер және лауазымдармен марапатталды. Олар жергілікті маңызды әулет болып қала берді; оның әкесі Гаспар Хуан де Эскаланте де Валенсуэла екі провинцияның губернаторы болды. 1661 жылы Валенсуэла Мария Амброзия де Уседо и Прадоға үйленді; олардың ұлы Франсиско де Уседо де ла Валенсуэла Мексиканың Нуэва-Визкая және Жаңа Наварра провинцияларында үкіметтік қызметкер болып жұмыс істеді.

Мансап

Франсиско де Валенсуэла, Фернандоның әкесі, Фландрия мен Милан қалаларында испан әскерінде қызмет еткен, содан кейін Арагон тажына қарасты Неаполь Корольдігіне қоныстанған. Оның інісі Кристобаль Апулиядағы Барлетта қаласының губернаторы болды, ал Франсиско Неаполь провинциясындағы Сант-Агата қаласының губернаторы немесе рехидор болып тағайындалды. Франсиско 1640 жылы қайтыс болғаннан кейін оның жесір қалған әйелі Леонора Мадридке оралып, ұлы Фернандоға Инфантадо герцогының үйінде паж қызметін атқаруға мүмкіндік берді. 1648-1655 жылдары Инфантадо Римде елші, Милан губернаторы және соңында Сицилияның вице-королі болды. Ол Испанияға қайтып, 1657 жылы қайтыс болды. Фернандо Валенсуэла Испания әскерінде Италияда қызмет етті, бірақ мансабы тоқтап қалғандықтан, 1659 жылы Мадридке оралды. Екі жылдан кейін ол Мария Амброзия де Уседаға үйленді, ол Австрияның Марианасына қызмет ететін күтімші болды және оған үйлену сыйлығы ретінде оның үйінде лауазым берді. 1665 жылы Филипп IV қайтыс болғанда, оның ұлы Карл II үш жаста болды және Мариана Кастилия Кеңесі тарапынан регент етіп тағайындалды. Келесі он жыл Мариана мен Карлдың заңды емес ұлы, Жастар Иоанн (1629-1679) арасындағы билік күресімен өтті. Үкімет күрделенген сайын, жеке билеушілер әкімшілік жүктемені өздері көтере алмай, оны басқаларға жүктеуге мәжбүр болды, сондықтан валидостар немесе привадостар пайда болды. Көбінесе «жақын дос», «сенімді кеңесші» деп аударылатын бұл лауазымды жақсырақ сипаттайды; ол Испанияда 15-шы ғасырдан 18-шы ғасырдың соңына дейін түрлі нысандарда қолданылып, 1620 жылы Филипп IV ресми түрде бекітті. Валенсуэланың ағылшын тіліндегі өмірбаяндары, мысалы, 1911 жылғы «Британ энциклопедиясындағы» жазбасы, көбінесе 17-шы ғасырдағы әйелдердің ер адамсыз билік ете алмайтындығы туралы көзқарасты көрсетеді және олардың арасындағы жақын қарым-қатынас бар екенін білдіреді. Бір адамға немесе «валидоға» сүйенудің орнына, Мариана шын мәнінде бірнеше кеңесшілерді пайдаланды. Патшалықтың кәмелетке толмаған кезеңінде жиі болатын тұрақсыздық Карлдың денсаулығының нашарлауымен және оның баласыз қалу мүмкіндігімен күшейді. Нәтижесінде оның мұрагерлері Франция королі Людовик XIV және император Леопольд арасындағы бәсеке Испанияның саяси элитасын австриялық және француздық топтарға бөлді. Сондықтан Мариана өзінің мансабының арқасында табысқа жеткен азғана одақтас топқа сүйенуді жөн көрді. Валенсуэладан басқа, олардың қатарында оның жеке мойындаушысы Хуан Эверрадо Нитар, ол 1659 жылы Венадан келді, және Маркиз де Айтона болды; үшеуі де бір уақытта оның жақын адамы деп айыпталды. 1669 жылы Нитард лауазымынан алынғаннан кейін оның «валидо» рөлін Айтона орындады; ол 1670 жылы наурыз айында қайтыс болғанда Валенсуэланың ықпалы артты. 1671 жылы ол Сантьяго орденінің рыцары атанып, «Елшілерді қабылдаушы» болып тағайындалды; бұл лауазым әлі де бар және ол саясатқа емес, хаттамаға қатысты, оны ұстаушы Испанияның сыртқы саясатына қатысты актілер мен рәсімдерді үйлестіру үшін жауапты. 1673 жылы ол патшайымның ат шебері болып тағайындалды, бұл логистиканы, патшалық процессияларды және қауіпсіздікті бақылайтын маңызды лауазым. 17-шы ғасырдағы монархиялар билікті көрсету үшін әсемдікке көшкендік танытты; Валенсуэла қоғамдық ойын-сауықтар мен құрылыс жұмыстарына, соның ішінде Эль-Пардоны кеңейтуге, сондай-ақ Карл үшін спорттық және аңшылық экспедицияларға жауапты болды. Мұндай лауазымдарды әдетте абыройлы адамдар атқарды және мұқият реттелген және иерархиялық қоғамда Валенсуэлаға үлкен ренішпен қарады. Регенттік 1675 жылы Карл 14 жасқа толғанда ресми түрде таратылды, бірақ Кастилия Кеңесі оның денсаулығының нашарлығы Мариананың шешім қабылдау процесін бақылауын қажет ететініне келісті. Иоанн Мессина көтерілісін басу үшін Сицилияға жіберілді, ал Валенсуэла Вильясьерра маркизі және Венеция елшісі болды; алайда ол Гранаданың генерал-капитаны ретінде Испанияда қалды. Валенсуэла 1676 жылы маусымда қайта шақырылып, патша үйі үшін ат шебері болды, бұл әдеттегі басқа лауазым. Мариана наразылықтарға жауап ретінде оны қараша айында гранде, содан кейін бірінші министр етіп тағайындады; бұл тым алысқа бару болды және 24 желтоқсанда жоғары дәрежелі ақсүйектер тобы әкімшілікті айыптайтын жарлық шығарды. 1677 жылы қаңтарда 15000 сарбазымен Мадридке кірді де, Мариананы Толедодағы монастырға жіберді. Валенсуэла титулдарынан және мүліктерінен айырылып, Филиппинге жер аударылды, онда ол Сан-Фелипе фортында ұсталды. 1679 жылы Иоанн қайтыс болғаннан кейін Мариана билікті қайта алды, бірақ Валенсуэла қайта шақырылған жоқ; ол 1688 жылдың қыркүйегіне дейін Филиппинде болды, содан кейін Мексика қаласында қоныстанды. Жаңа Испанияның вице-королі Инфантадоның туысы, граф Гальве болды; оның көмегімен Валенсуэла зейнетақы алып, жайлы өмір сүрді. Оның титулы қайта жаңартылды, бірақ гранделік емес, ал Сан-Бартоломе және Эррадон-де-Пинарес қалаларындағы мүліктері 1689 жылдың қаңтарында оның әйеліне қайтарылды. Ол 1692 жылдың 7 ақпанында жылқының тепкісінен қайтыс болды.

Мұра

Рондадағы Мондрагон сарайы, сонымен қатар Маркиз де Вильясьерра сарайы деп те аталады; бастапқыда Насрид әмірлері салған, оны Фернандо де Валенсуэла Баэна кеңінен қайта жаңғыртты, бірақ 1675 жылы оның шөбересінің шөбересі қайта сатып алғанға дейін отбасы мүлігінен шықты. Қазір бұл қалалық мұражай. Валенсуэла Виктор Гюгоның 1838 жылғы "Руй Блас" пьесасына шабыт берген болуы мүмкін деп есептеледі, алайда Гюго өзі басқа да көздерді көрсетеді. Сюжеті басқа да туындыларға, соның ішінде 1838 жылдың 14 ақпанында тұңғыш рет қойылған "Лион ханым" пьесасына (Рю Бластан тоғыз ай бұрын) және Мольердің "Қымбат мінезді қыздар" комедиясына ұқсас.