Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
18 ғасырдағы Мексиканың Бая-Калифорниясындағы испан миссиясы
18th century Spanish mission in Baja California, Mexico
Санта-Катарина миссиясы (lang es) – қазіргі Мексиканың Бая-Калифорниясындағы Валье-дель-Аламо аймағында орналасқан испан миссиясы. Ол 12 қараша 1797 жылы Доминикан миссионері Хосе Лориенте құрған. Алғашқы құрылыстардың ізі қалмаған. Миссияның іздерін археологиялық зерттеу жұмыстары жүргізілуде.
Mission Santa Catarina (lang es) was a Spanish mission in present day Valle del Álamo in Baja California, Mexico. It was founded on 12 November 1797 by the Dominican missionary José Loriente. Virtually nothing remains of the original structures. Archaeological investigations of the mission's traces are in progress.
Орналасқан жері
Миссияға таңдалған жер теңіз деңгейінен жоғары жатқан платода, Санто-Томас миссиясының шығысына қарай орналасқан, Сиерра-де-Хуарес тауларындағы суғаруға жарамды аңғармен қоршалған. Бұл жер бұрынғыда жергілікті паипай тайпасы үшін "қатты құлайтын су" деген мағынаны білдіретін Ха'кетепохол деп аталған. Сан-Педро-Мартир миссиясынан кейін, бұл Баха-Калифорния миссияларының екінші және соңғысы болды, олар мұндай таулы жерде орналасқан. Бүгінде Санта-Катарина – паипай және кумейяй халқының ауылы.
The site chosen for the mission lay on a plateau at an elevation of above sea level, surrounded by an irrigable valley in the Sierra de Juárez, some east of Mission Santo Tomás. The location was previously known to the native Paipai as Ha'ketepohol, meaning "water that falls loudly". Following the precedent of Mission San Pedro Mártir, it was the second and last of the Baja California missions to be situated in such mountainous terrain. Today, Santa Catarina is a village of the Paipai and Kumeyaay people.
Миссия тарихы
Миссияның ықтимал орнын 1794 жылы сержант Хосе Мануэль Руис басқарған әскери топ анықтады, оны миссионер Томас Вальделон ертіп жүрді. 1796 жылы Калифорнияның бұрынғы губернаторы лейтенант Хосе Хоакин де Аррильяга осы орынның қолайлы екенін растады. Бұл жерді таңдаудың басты себебі – оның Портесуэло асуына жақын орналасқандығы, ол шығысқа, шөлге және Колорадо өзеніне апаратын жол бойында жатыр. Миссия шығыстан келген басқыншыларға қарсы қорғаныс бекінісі ретінде, сондай-ақ жергілікті үндістерді христиан дініне өткізу орталығы ретінде жоспарланған. Миссия кешенін салу жұмыстары 1797 жылғы 6 тамызда басталды. 1812 жылға қарай миссияны басқару Сан-Висенте миссиясының билігіне берілді. Бірақ 1824 жылы миссияда 600 неофит тұрды, бұл оны сол кезде Баха-Калифорниядағы доминикан миссияларының арасында ең көп халқы бар миссияға айналдырды. Бастапқыда миссионерлер мал ұрлығымен және жергілікті тұрғындардың шабуылдарымен күресуге мәжбүр болды. 1840 жылы жауынгер шабуыл жасап, 16 неофитті өлтіріп, миссияны өртеп тастады. Мексикалық әскерлер жазалау экспедициясын ұйымдастырды, бірақ миссия қайта құрылмады.
The potential mission site was identified in 1794 by a military party led by Sergeant José Manuel Ruiz and accompanied by missionary Tomás Valdellón. In 1796 lieutenant José Joaquín de Arrillaga, a former gobernor (governor) of the Californias, confirmed the suitability of the site. A key factor in the selection of this location was its proximity to the pass of Portezuelo, on a route that led east to the desert and to the Colorado River. The mission was intended as a defensive fort against eastern intruders as well as a center for converting the local Indians to Christianity. Physical construction of the Mission complex began on August 6, 1797. By 1812, the administration of the mission had been turned over to the authorities at Mission San Vicente. Yet in 1824, the mission was home to 600 neophytes, making it the most populous of the Dominican missions in Baja California at that time. From the onset, the missionaries had to deal with the theft of cattle and attacks by the locals. In 1840, hostile raiders struck, killing 16 neophytes and burning the mission. Mexican soldiers launched a punitive expedition, but the mission was not rebuilt.
Мексика үкіметінің қаражаты
Мексиканың Тәуелсіздік соғысынан кейін миссияға тиесілі 1,5 миллион акр жерді антиклерикалдық мексикалық үкімет тартып алды. 1855 жылы Мексика үкіметі елге көрсеткен патриоттық қызметі үшін генерал Рикардо Паласиоға Санта-Катарина миссиясының бұрынғы жерлерін иелікке берді. Бұл иелік беру 1) Паласионың жерді иеленуі және оны үш жыл ішінде кадастрлық іздеу жұмыстарын жүргізуі, 2) мүліктің ішінде алты үй салуы және 3) жерді шетел азаматына немесе шетелдік сатып алушыға сатуға болмайтыны сияқты шарттармен жасалды. 1861 немесе 1862 жылы генерал Паласио жердің бір бөлігін Мануэль Кастроға берді, ол оны Уильям Дентонға сатты, осылайша жер бірнеше шетелдік қолдар арқылы өтті. Бұған жауап ретінде мексикалық үкімет генерал Паласиоға берілген бастапқы иелік беруді Паласионың иелік беру шарттарын орындамағаны үшін күштен шығарды. Санта-Катарина миссиясының бұрынғы жерлеріне қатысты талас-тартыстар 1916 жылға дейін жалғасты.
Following the Mexican War of Independence, the 1.5 million acres of land owned by the mission was appropriated by the anticlerical Mexican government. In 1855, the Mexican government granted ownership of the lands of the ex mission of Santa Catarina to General Ricardo Palacio for his patriotic service to the nation. The grant was made on the conditions that 1) Palacio take possession of the land and have it surveyed within three years, 2) build six houses on the property, and 3) that the land would not be sold to a non citizen or foreign buyer. In 1861 or 1862, General Palacio passed some of the land to a Manual Castro, who in turn sold it to William Denton, which began the land's passage through several foreign hands. In response, the Mexican government nullified the original grant to General Palacio on the grounds that Palacio had not complied with the conditions of the grant. Ownership of the former lands of Mission Santa Catarina continued to be contested as late as 1916.
Миссияның ғимараты
Қорғаныс шарасы ретінде 77 × 53 м миссияның негізгі бөлігі айтарлықтай қабырғамен қоршалған. Солтүстік-шығыс бұрышында күзет мұнарасы салынған, ал кешенге кірудің жалғыз жолы оңтүстік бұрышта орналасқан бір есік арқылы болған. Вальделон 1797 жылы Санта-Катарина капелласы (ғибадатхана) 10 × 5 м өлшемде саз кірпіштен салынғанын және жалпақ шатыры бар екенін хабарлады; онда Александриялық Әулие Екатеринаның 150 см биіктік мүсіні орналасқан. Миссионерлердің тұрғын үйінің ауданы 25 м²-ден аспайтын, ал астық сақтау қоймасы да сондай ауданда болған. Сонымен қатар, үш шеберхана және әйелдер жатақханасын қамтитын қосымша құрылыстар болды, олардың әрқайсысы 5 м² ауданда. 1798 және 1799 жылдары қосымша ғимараттар салынды. Ауыл шаруашылығы осы жердегі адамдардың күнкөрісі үшін маңызды болғандықтан, миссияның өнеркәсіптері негізінен бидай мен жүгері өсіруден, сондай-ақ ірі қара мал, есек, ешкі, жылқы, қашыр және қой өсіруден, оларды сатудан тұрды. Агуа Калиенте, Агуа Калиенте дель Портесуэло, Серро Колорадо, Эль Портесуэло, Эль Ринкон, Ла Сиенега, Ла Хуерта, Лос Батекес, Поза-де-Гонсалес, Сан-Пабло және Сангре-де-Кристоға жақын орналасқан ранчолар миссияның иелігіне қосылды.
As a defensive measure, the 77 × 53 m mission proper was enclosed by a substantial wall. A watchtower was constructed at the northeast corner, and the only access to the compound was a via a single door located at the south corner. Valdellón reported in 1797 that the Santa Catarina capilla (chapel) was constructed of adobe bricks and measured 10 × 5 m, and featured a flat roof; it housed a 150 cm tall statue of Saint Catherine of Alexandria. The missionary living quarters measured little more than 25 m², as did the granary. There were also ancillary structures housing three workshops and a women's dormitory, each measuring 5 m square. Additional support buildings were constructed in 1798 and 1799. As agriculture was fundamental for the subsistence of the site, mission industries consisted mainly of the cultivation of wheat and maize, and the raising and trading of cattle, donkeys, goats, horses, mules, and sheep. The nearby rancherías of Agua Caliente, Agua Caliente del Portezuelo, Cerro Colorado, El Portezuelo, El Rincón, La Ciénega, La Huerta, Los Bateques, Poza de González, San Pablo, and Sangre de Cristo were integrated into the Mission holdings.